Krong nỗ lực bảo tồn không gian văn hóa cồng chiêng

(GLO)- Cấp ủy, chính quyền xã Krong (huyện Kbang, tỉnh Gia Lai) triển khai nhiều giải pháp để bảo tồn và phát huy giá trị không gian văn hóa cồng chiêng. Đặc biệt, xã tập trung vận động già làng, người có uy tín tích cực truyền dạy kỹ năng diễn tấu cồng chiêng cho thế hệ trẻ.
Được cán bộ văn hóa xã Krong giới thiệu, chúng tôi tìm đến nhà ông Đinh Bơl (làng Tăng Lăng). Nghe chúng tôi hỏi về cồng chiêng, ông bảo gia đình có 6 bộ, toàn xã có khoảng 37 bộ. Thông thường cồng chiêng được sử dụng trong các lễ hội và tham gia các hoạt động văn hóa-văn nghệ do các cấp tổ chức. “Cách đây gần 10 năm, gia đình cũng có chiếc chiêng lạc điệu, tôi mày mò chỉnh sửa. Sau này, tôi tham gia lớp chỉnh chiêng do huyện tổ chức nên kỹ thuật chỉnh chiêng ngày càng tốt hơn. Hiện trên địa bàn xã có tôi và 1 người nữa biết chỉnh chiêng”-ông Bơl cho hay.
Nói về niềm đam mê với cồng chiêng, ông Bơl cho biết: Từ nhỏ, thấy người lớn đánh cồng chiêng tại các lễ hội, ông rất thích nên theo học và được cha truyền dạy thêm. Đến năm 16 tuổi, ông đã đánh thành thạo nhiều bài chiêng khó. Bằng niềm đam mê cộng với tinh thần trách nhiệm trong việc gìn giữ, bảo tồn văn hóa dân tộc, ông đã truyền dạy kỹ thuật trình diễn cồng chiêng cho các con và dân làng. “Tôi có 3 người con gái đều biết múa xoang, chồng chúng biết đánh cồng chiêng. Trước cha tôi dạy sao giờ tôi truyền lại cho mọi người và các con y vậy”-ông Bơl bày tỏ.
Nhiều năm nay, nhà rông làng Vir không chỉ là nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng mà còn là điểm tập trung của những thanh-thiếu niên học đánh cồng chiêng. Trước mùa lễ hội hay ngày cuối tuần, già làng Đinh Châm lại tận tình hướng dẫn lớp trẻ cách biểu diễn cồng chiêng. Ông tâm sự: “Phần lớn bọn trẻ thích nhạc hiện đại. Rất may, trong số đó có một số cháu có năng khiếu, yêu thích cồng chiêng. Do đó, cứ rảnh lúc nào là tôi tập hợp chúng lại để truyền dạy, rồi báo cho Đoàn thanh niên tham gia”.
Ông Đinh Bơl (thứ 2 từ trái sang; làng Tăng Lăng, xã Krong, huyện Kbang) biết chỉnh chiêng và truyền dạy diễn tấu cồng chiêng cho thanh niên. Ảnh: Ngọc Minh
Ông Đinh Bơl (thứ 2 từ trái sang; làng Tăng Lăng, xã Krong, huyện Kbang) biết chỉnh chiêng và truyền dạy diễn tấu cồng chiêng cho thanh niên. Ảnh: Ngọc Minh
Còn anh Đinh Teo (làng Vir) thì vui vẻ cho hay: “Nhờ sự chỉ bảo của cha và già làng mà tôi cũng như nhiều thanh niên hiểu hơn về nét đẹp, giá trị văn hóa truyền thống. Mỗi lần được đi giao lưu cồng chiêng hoặc tham gia các sự kiện văn hóa-văn nghệ do xã, huyện tổ chức, tôi thấy rất tự hào vì đã góp phần nhỏ bé trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc”.
Ông Nguyễn Công Hòa-Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa-Thông tin và Thể thao huyện Kbang: Krong là một trong những xã còn lưu giữ nhiều cồng chiêng. Mỗi làng đều có đội cồng chiêng phục vụ các lễ hội của cộng đồng. Hàng năm, địa phương đều xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động văn hóa, liên hoan cồng chiêng và cử đoàn tham gia trình diễn cồng chiêng, quảng bá bản sắc văn hóa tới du khách về thăm Khu di tích lịch sử cách mạng của tỉnh tại xã Krong. Ngoài ra, xã thường xuyên cử đoàn cồng chiêng tham gia liên hoan cồng chiêng toàn huyện 2 năm/lần, Ngày hội du lịch do huyện tổ chức và giới thiệu các nghệ nhân tham gia các lớp hướng dẫn, tập huấn cồng chiêng do huyện tổ chức.
Nhằm tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích và giúp các em học sinh thêm trân quý bản sắc văn hóa dân tộc mình, từ năm 2017 đến nay, Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học và THCS Krong luôn duy trì đội cồng chiêng “nhí”. Thầy Lương Quang Trung-Tổng phụ trách Đội-cho biết: “Hơn 90% học sinh nhà trường là người Bahnar. Hàng năm, nhà trường mời nghệ nhân về hướng dẫn kỹ năng, kỹ thuật diễn tấu cồng chiêng, múa xoang cho các em; đồng thời, tổ chức giao lưu cồng chiêng giữa nhà trường với những đội cồng chiêng khác ở các làng. 2 năm qua, mặc dù bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 và hạn chế về kinh phí, nhưng nhà trường vẫn duy trì và thường xuyên rà soát các em học sinh có năng khiếu để bổ sung vào đội cồng chiêng”. 
Trao đổi với P.V, ông Đinh Văn Ble-Phó Chủ tịch UBND xã Krong-cho hay: Toàn xã có 10 làng, hơn 85% là người Bahnar. Thời gian qua, được sự quan tâm của huyện cũng như các ngành, xã phối hợp mở một số lớp dạy chỉnh chiêng, kỹ thuật diễn tấu, múa xoang cho người dân. Thông qua tuyên truyền, vận động, nhiều già làng, người có uy tín đã không ngại khó mà miệt mài hướng dẫn kỹ năng trình diễn cồng chiêng cho thanh-thiếu niên. Trong quá trình truyền dạy đã phát huy được tài năng, trí tuệ của nghệ nhân cũng như khơi dậy niềm đam mê nhạc cụ truyền thống của giới trẻ. Thời gian tới, chúng tôi tiếp tục tuyên truyền để người dân nâng cao ý thức trách nhiệm trong bảo tồn, phục hồi và giữ gìn các sinh hoạt văn hóa, các lễ hội truyền thống để tạo môi trường diễn xướng cho cồng chiêng, thúc đẩy sinh hoạt văn hóa cộng đồng và sinh hoạt văn hóa cồng chiêng.
NGỌC MINH

Các tin khác

Uống nước nhớ nguồn

Uống nước nhớ nguồn

(GLO)- Mỗi độ tháng ba âm lịch, khi dòng người hành hương về Đền Hùng (tỉnh Phú Thọ) dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng, một mạch nguồn thiêng liêng lại được đánh thức trong tâm thức người Việt.

Củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng phát triển bền vững

Củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng phát triển bền vững

(GLO)- Ở tỉnh Gia Lai hiện nay - vùng đất hội tụ nhiều tộc người và sắc thái văn hóa - việc phát huy giá trị tín ngưỡng thờ Quốc Tổ Hùng Vương trở thành sợi dây vô hình gắn kết cộng đồng, góp phần củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống từ trái bầu khô

Gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống từ trái bầu khô

(GLO)- Chỉ là một vật dụng quen thuộc trong đời sống thường ngày, nhưng theo thời gian, những trái bầu khô đã trở thành một phần ký ức văn hóa, gắn với nếp sống, tập quán và tâm hồn của cộng đồng người Jrai, Bahnar.

Gìn giữ âm vang cồng chiêng, hơmon nơi đại ngàn

Những nghệ nhân nặng lòng với văn hóa truyền thống

(GLO)- Giữa nhịp sống hiện đại, không ít nghệ nhân ở Gia Lai vẫn lặng thầm gắn bó với công việc chỉnh chiêng, chế tác nhạc cụ truyền thống đến hát kể sử thi (hơmon). Họ không chỉ lưu giữ thanh âm và ký ức đại ngàn mà còn truyền dạy cho thế hệ trẻ bằng tất cả tâm huyết.

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

(GLO)- Cứ đến ngày 10 tháng 2 hàng năm, người dân phường An Phú (tỉnh Gia Lai) lại tổ chức Lễ cúng Đình làng An Mỹ. Đây là nét đẹp trong đời sống tín ngưỡng của người dân, thể hiện lòng biết ơn các bậc tiền hiền, hậu hiền khai hoang lập đất và cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

(GLO)- Trong cuốn "Du ký Trung kỳ theo đường cái quan", Camille Paris - nhà khảo cổ người Pháp từng tham gia xây dựng đường điện báo tại Trung Kỳ giai đoạn 1885-1889 đã nhắc đến 2 thung lũng nổi tiếng của Quy Nhơn xưa: thung lũng Công và thung lũng Gà.

Nhơn Hải và nét văn hóa biển đặc sắc

Nhơn Hải và nét văn hóa biển đặc sắc

(GLO)- Từ ngày 29-3 đến 1-4 (tức ngày 11 đến 14-2 âm lịch), làng biển Nhơn Hải (phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai) rộn ràng bước vào mùa vui Lễ hội cầu ngư - sự kiện văn hóa truyền thống lớn nhất trong năm ở địa phương. 

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

(GLO)- Sáng 28-3 (tức mùng 10 tháng 2 âm lịch), tại đình An Khê (phường An Khê, tỉnh Gia Lai), Ban Nghi lễ đình tổ chức lễ cúng Quý Xuân trong không gian linh thiêng, rộn ràng tiếng chiêng, trống giữa tiết trời đẹp nhất của mùa xuân.

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

(GLO)- Khu di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia Plei Ơi - điểm đến mang giá trị tâm linh, lịch sử gắn với truyền thuyết Vua Lửa của đồng bào Jrai ở xã Chư A Thai - vừa được đầu tư đồng bộ, khang trang, sẵn sàng chào đón du khách trong Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026.

Đoàn xã Ia Dreh ra mắt Câu lạc bộ cồng chiêng thanh thiếu nhi

Đoàn xã Ia Dreh ra mắt Câu lạc bộ cồng chiêng thanh thiếu nhi

(GLO)- Ngày 26-3, Đoàn xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) phối hợp với Trường THCS Ngô Quyền tổ chức ra mắt Câu lạc bộ (CLB) cồng chiêng thanh thiếu nhi, nhằm góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, đồng thời tạo sân chơi lành mạnh cho học sinh.

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

(GLO)- Cuối năm 2025, cuốn sách Nghề dệt truyền thống tỉnh Bình Định (từ thế kỷ XIX đến nay) của ThS. Hoàng Bình ra mắt bạn đọc như một công trình biên khảo công phu về một nghề thủ công từng gắn bó mật thiết với đời sống người dân đất Võ.

Bộ chiêng của các thủ lĩnh Jrai trở thành bảo vật quốc gia

Bộ chiêng Kơ Đơ trở thành bảo vật quốc gia

(GLO)- Bộ cồng chiêng Kơ Đơ (niên đại đầu thế kỷ XX) vừa được công nhận là bảo vật quốc gia. Không chỉ là nhạc cụ cổ, chiêng Kơ Đơ còn là hiện vật gắn với những thủ lĩnh Jrai xưa, phản ánh cấu trúc xã hội, đời sống tín ngưỡng và nghệ thuật âm nhạc độc đáo của cư dân Tây Nguyên.

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành Hoàng Đế

(GLO)- Thành Hoàng Đế thuộc huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định (cũ) là di tích duy nhất còn lại của vương triều Tây Sơn. Đây là một công trình kiến trúc thành cổ khá đặc biệt, sau 6 lần khai quật khảo cổ phục vụ nghiên cứu và trùng tu, đến nay vẫn còn nhiều bí ẩn...

Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá

Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá

(GLO)- Xin được nói ngay - Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá - là cách tôi nói văn vẻ về một góc trong nghệ thuật điêu khắc Chăm.

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

(GLO)- Trong dòng chảy lịch sử, không chỉ có những bậc anh hùng làm nên huyền thoại, mà còn có những chiến mã góp phần tạo nên kỳ tích. Trong những thời khắc sinh tử, có 3 con ngựa nổi tiếng đã đi vào sử sách như biểu tượng của lòng trung nghĩa và sức mạnh phi thường.

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

(GLO)- Với việc hợp chuẩn OCOP, nhiều sản phẩm thổ cẩm Bahnar, Jrai ở Gia Lai bắt đầu định vị được thương hiệu. Quá trình này có công rất lớn của nhiều phụ nữ, nghệ nhân đã dồn tâm huyết từng bước đưa thổ cẩm truyền thống ra thị trường.

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

(GLO)- Hiểu về văn hóa Tây Nguyên bắt đầu từ những hiện vật dân tộc học, đó cũng là một trong những cách tiếp cận của TS. Lê Quang Lâm (phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) khi nghiên cứu về văn hóa của người Jrai. Trong hàng nghìn hiện vật mà ông dày công sưu tầm, có bộ sưu tập tù và Jrai độc đáo.

Gia Lai: Chung tay gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

Gia Lai: Chung tay gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

(GLO)- Trong những mái nhà sàn nơi buôn làng, tiếng khung cửi vẫn lặng lẽ vang lên như nhịp thở của ký ức. Nghề dệt thổ cẩm không chỉ làm ra những sản phẩm thủ công mà còn gìn giữ giá trị văn hóa của đồng bào qua bao thế hệ.

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ dọc sông Côn

(GLO)- Dọc theo dòng sông Côn huyền thoại, tuyến giao thương quan trọng từng nối vùng cao nguyên với cửa biển Thị Nại, nếu không để ý kỹ, người ta rất dễ đi ngang qua những gò đất tưởng như bình thường. Nhưng dưới lớp đất trầm mặc ấy là dấu tích của một thời Champa rực rỡ.