Nhiều mô hình mang lại hiệu quả
Gia Lai có nhiều tiềm năng phát triển nông - lâm nghiệp nhờ điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp với nhiều loại cây trồng ngắn và dài ngày. Khu vực phía Đông của tỉnh thuận lợi phát triển lúa, cây họ đậu, rau màu, dược liệu dưới tán rừng và nuôi trồng thủy sản; trong khi phía Tây phù hợp với các loại cây công nghiệp dài ngày có giá trị kinh tế cao như cà phê, hồ tiêu, cao su, sầu riêng, cây ăn quả cùng chăn nuôi gia súc.
Xác định chuyển giao tiến bộ kỹ thuật là giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất trên cùng diện tích đất, những năm gần đây, từ nguồn vốn hỗ trợ của tỉnh, nguồn khuyến nông quốc gia và nguồn vốn xã hội hóa, Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã xây dựng nhiều mô hình trình diễn phù hợp với từng vùng sản xuất để người dân tiếp cận, áp dụng và nhân rộng.
Trong năm 2025, Trung tâm triển khai 17 mô hình trình diễn gồm 12 mô hình trồng trọt, 3 mô hình chăn nuôi và 2 mô hình thủy sản. Nhiều mô hình bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt như thâm canh ớt theo tiêu chuẩn VietGAP; sản xuất lúa theo hướng hữu cơ; trồng bí đỏ; thâm canh lúa lai tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số; trồng đậu xanh trên đất chuyển đổi; trồng cỏ thâm canh; sản xuất bắp sinh khối trên chân đất kém hiệu quả.
Đối với cây công nghiệp dài ngày, ngành khuyến nông tập trung triển khai các mô hình trồng thâm canh cây dừa; ứng dụng cơ giới hóa trong gieo sạ lúa; trồng cây dược liệu; sản xuất cà phê hữu cơ giai đoạn 2023-2025; sản xuất cà phê thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu tại Gia Lai. Trong lĩnh vực chăn nuôi và thủy sản có các mô hình vỗ béo bò, nuôi chim trĩ, nuôi vịt biển; nuôi tôm thẻ chân trắng bán thâm canh ứng dụng công nghệ Semi BioFloc và nuôi cá thương phẩm trong lồng bè.
Ông Lê Văn Sức (thôn 3, xã Ia Phí) cho biết, năm 2023 ông tham gia mô hình canh tác cà phê thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu do Công ty phân bón Bình Điền, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên, Trung tâm Khuyến nông quốc gia và Trung tâm Khuyến nông tỉnh hỗ trợ triển khai.
Trên diện tích 1,5 ha cà phê trồng xen sầu riêng, ông được hướng dẫn kỹ thuật tưới nước, bón phân đúng thời điểm và sản xuất theo hướng hữu cơ, giúp giảm chi phí chăm sóc, hạn chế sâu bệnh và nâng cao hiệu quả kinh tế.
Ông Sức chia sẻ: “Từ khi tham gia mô hình, vườn cà phê phát triển ổn định, giảm sâu bệnh và thu nhập cũng cải thiện hơn. Hiện nhiều người dân đã đến tham quan, tìm hiểu để nhân rộng”.
Không chỉ các mô hình từ nguồn vốn Nhà nước, những năm gần đây nhiều doanh nghiệp cũng phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tỉnh và chính quyền địa phương xây dựng các mô hình trình diễn giống lúa mới có năng suất, chất lượng cao nhằm thay thế các giống lúa cũ đã thoái hóa.
Trong đó, Công ty TNHH ThaiBinh Seed miền Trung - Tây Nguyên (thuộc Tập đoàn ThaiBinh Seed) là đơn vị tiên phong triển khai các mô hình trình diễn giống lúa mới tại nhiều địa phương trong tỉnh để người dân tiếp cận và đưa vào sản xuất.
Anh Buân (thôn Dôr 2, xã Đak Đoa) cho biết, vụ Đông xuân 2025-2026, anh được Công ty TNHH ThaiBinh Seed miền Trung - Tây Nguyên và Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công Mang Yang hỗ trợ sản xuất giống lúa chất lượng cao TBR16 trên diện tích 0,5 sào. Từ khâu ủ giống, gieo sạ đến chăm sóc đều được hướng dẫn kỹ thuật cụ thể.
Anh Buân chia sẻ: “Giống lúa TBR16 sinh trưởng khá tốt, ít sâu bệnh gây hại, năng suất thực tế ước đạt khoảng 70 tạ lúa tươi/ha, cao hơn các giống lúa truyền thống bà con sử dụng lâu nay. Vì vậy, vụ tới gia đình tôi sẽ tiếp tục nhân rộng giống lúa này”.
Kỳ vọng giai đoạn mới
Sau hợp nhất, ngành nông nghiệp Gia Lai có thêm dư địa phát triển nên công tác chuyển giao tiến bộ kỹ thuật càng được chú trọng. Hoạt động khuyến nông tiếp tục được đẩy mạnh tại nhiều xã, phường; đồng thời huy động thêm nguồn lực xã hội hóa từ doanh nghiệp để hỗ trợ xây dựng các mô hình trình diễn phục vụ sản xuất đại trà.
Theo ông Huỳnh Việt Hùng - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh, việc chuyển giao tiến bộ kỹ thuật đã góp phần nâng cao năng lực, hiệu quả sản xuất cho nông dân. Đây cũng là giải pháp quan trọng trong quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.
Đặc biệt, Trung tâm đã chủ động tổ chức nhiều lớp tập huấn, hướng dẫn người dân, doanh nghiệp xuất khẩu cà phê và nông sản chủ lực của tỉnh nắm rõ Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), góp phần đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.
Về định hướng thời gian tới, tỉnh Gia Lai sẽ tiếp tục chú trọng phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ và chuyển đổi số nhằm hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung.
Đáng chú ý, UBND tỉnh vừa ban hành Danh mục chương trình khuyến nông giai đoạn 2026-2030 với 8 loại mô hình trồng trọt, 1 loại mô hình lâm nghiệp, 5 loại mô hình chăn nuôi và 8 loại mô hình nuôi trồng thủy sản. Bên cạnh đó, ngành chức năng sẽ phối hợp với các cơ quan truyền thông tăng cường tuyên truyền, tổ chức đào tạo, tập huấn giúp người dân tiếp cận và áp dụng hiệu quả các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất.
( xã Kon Gang). Ảnh: N.D
Ông Huỳnh Việt Hùng cho biết thêm: “Danh mục khuyến nông giai đoạn 2026-2030 sẽ tạo điều kiện để ngành khuyến nông xây dựng thêm các mô hình trình diễn trong lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, cơ giới hóa và lâm nghiệp; đồng thời ưu tiên các mô hình liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ giữa hợp tác xã, doanh nghiệp và nông dân nhằm nâng cao khả năng nhân rộng trong thực tế”.
Có thể thấy, cùng với sự phát triển của ngành nông nghiệp tỉnh, hoạt động khuyến nông tại Gia Lai đang từng bước đổi mới, trở thành động lực thúc đẩy nông nghiệp địa phương phát triển xanh, hiệu quả và bền vững trong những năm tới.
