Sự thay đổi này không chỉ đem lại lợi ích kinh tế mà còn bảo vệ môi trường, sức khỏe người lao động, mở ra cơ hội bứt phá cho nông nghiệp xanh địa phương.
Từ kinh nghiệm truyền thống đến canh tác khoa học
Ở nhiều địa phương phía Tây Gia Lai, IPHM vẫn là khái niệm mới. Nhưng khi được tiếp cận, bà con nhanh chóng nhận ra đây là cách làm khoa học, giúp cây khỏe, đất tốt, sâu bệnh được quản lý hiệu quả mà không phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc hóa học.
Khác với phương thức xử lý khi sâu bệnh đã xuất hiện, IPHM chú trọng phòng ngừa sớm. Quy trình này kết hợp nhiều giải pháp đồng bộ: chọn giống khỏe, bón phân hợp lý, bảo vệ thiên địch, vệ sinh vườn cây, áp dụng bẫy sinh học, tỉa cành tạo tán và chỉ dùng thuốc hóa học khi thực sự cần thiết. Điều này giúp duy trì cân bằng sinh thái, bảo vệ hệ vi sinh vật có lợi trong đất và giảm thiểu tồn dư hóa chất trong nông sản.
Bà Đặng Thị Thương (thôn 7, xã Ia Phí) có hơn 10 năm gắn bó với cây cà phê. Trước đây, gia đình bà canh tác hoàn toàn dựa vào kinh nghiệm. Thấy cây bệnh là bà đi mua thuốc về phun theo hướng dẫn, chưa bao giờ tham gia các lớp tập huấn liên quan.
Từ khi được giới thiệu IPHM, bà mạnh dạn chuyển sang dùng phân hữu cơ cải tạo đất, kết hợp chế phẩm sinh học phòng bệnh. Sau vài vụ, bà nhận thấy cây xanh tốt, ít sâu bệnh, chi phí thuốc giảm rõ rệt. “Ban đầu chưa quen nhưng thấy hiệu quả thì chúng tôi mừng lắm. Nếu được tập huấn kỹ hơn, tôi tin sẽ áp dụng tốt hơn nữa”-bà Thương chia sẻ.
Ảnh: N.S
Tương tự, ông Lê Bảo Trung (cùng thôn) cũng áp dụng IPHM cho 5 ha cà phê của gia đình. “Trước kia xịt thuốc hóa học nhiều, năng suất bấp bênh. Giờ tôi dùng bẫy côn trùng, phun chế phẩm sinh học và tỉa cành hợp lý. Trái đẹp hơn, giá bán cao hơn, lại yên tâm vì ít độc hại cho gia đình, trong khi chi phí đầu tư giảm hơn 10 triệu đồng/ha”-ông Trung nói.
Lan tỏa IPHM trên cây trồng chủ lực
Tại xã Đak Đoa, Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp và dịch vụ Lam Anh liên kết với gần 500 hộ dân sản xuất hơn 300 ha cà phê, chanh dây theo hướng hữu cơ. Riêng tổ cà phê OCOP 4 sao có 37 hộ tham gia trên diện tích 30 ha, áp dụng IPHM từ khâu chăm sóc đến thu hoạch.
Ông Lê Hữu Anh-Giám đốc HTX-cho biết, việc kết hợp hữu cơ và IPHM giúp giảm 10-15 triệu đồng/ha chi phí đầu tư, tăng hiệu quả kinh tế và hạn chế tác động xấu đến môi trường.
“IPHM giúp nông dân ý thức hơn trong cải tạo đất, quản lý cỏ dại, bảo tồn thiên địch, duy trì vườn cây khỏe mạnh, kháng sâu bệnh tốt hơn”-ông Lê Hữu Anh khẳng định.
Bên cạnh đó, HTX thường xuyên tổ chức tập huấn, mời chuyên gia hướng dẫn nhận diện dịch hại sớm, lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp, sử dụng thuốc đúng kỹ thuật. Nhờ đó, người dân không còn tình trạng phun thuốc tràn lan, giúp giảm chi phí và bảo vệ hệ sinh thái đồng ruộng.
Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai cũng đã ban hành kế hoạch thúc đẩy IPHM giai đoạn 2023-2030. Mục tiêu là áp dụng trên các cây trồng chủ lực như cà phê, sầu riêng, chanh dây... nhằm giảm chi phí sản xuất, hạn chế hóa chất độc hại, nâng cao năng suất, chất lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.
Biến đổi khí hậu đang khiến thời tiết thất thường, sâu bệnh xuất hiện quanh năm, áp lực sản xuất an toàn ngày càng lớn. Trong bối cảnh đó, IPHM được xem như một giải pháp thích ứng chủ động. Không chỉ giúp duy trì năng suất và chất lượng, mô hình này còn góp phần phục hồi độ phì nhiêu của đất, giảm xói mòn, bảo vệ nguồn nước và đa dạng sinh học.
Ông Nguyễn Công Sơn-Chủ tịch UBND xã Ia Phí-cho biết: Địa phương hiện có khoảng 2.800 ha cà phê và hơn 400 ha sầu riêng. Những cây trồng này mang lại giá trị kinh tế cao nhưng cũng dễ bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh.
Thời gian tới, xã sẽ đẩy mạnh hướng dẫn, tuyên truyền để bà con áp dụng IPHM, vừa tiết kiệm chi phí, vừa nâng cao hiệu quả sản xuất.
Nếu trước đây, nhiều nông dân lo ngại việc thay đổi phương thức sản xuất, thì nay, nhờ sự đồng hành của HTX và chính quyền, IPHM đã chứng minh hiệu quả thực tế. Cây trồng được chăm sóc đúng cách, năng suất ổn định, giá bán tốt, trong khi môi trường và sức khỏe người sản xuất được bảo vệ.
