Ia Ko ngân dài nhịp chiêng

(GLO)- Với đồng bào dân tộc Jrai ở xã Ia Ko (huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai), không gian văn hóa cồng chiêng từ lâu đã trở thành giá trị văn hóa tinh thần không thể thiếu trong đời sống cộng đồng.
Gia đình ông Kpuih Blom (làng O Grưng) hiện còn lưu giữ 2 bộ chiêng quý do thế hệ trước để lại. Bản thân ông luôn giáo dục con cháu trong gia đình phải ý thức giữ gìn cồng chiêng và luôn tạo điều kiện cho thế hệ trẻ tiếp cận nhạc cụ này nhằm hiểu sâu hơn về văn hóa của dân tộc. Ông cũng luôn tâm niệm dù cuộc sống khó khăn đến mấy cũng không bán 2 bộ chiêng. Bởi theo ông, bán chúng đi đồng nghĩa với việc sẽ làm cho văn hóa truyền thống của dân tộc bị mai một.
Ông Blom chia sẻ: “Hai bộ cồng chiêng này hiện không chỉ phục vụ cho gia đình mà còn cho dân làng mượn tham gia biểu diễn tại các hoạt động văn hóa do xã tổ chức. Trong quá trình sử dụng cồng chiêng, tôi đúc kết được một số kinh nghiệm, đó là những người mới tập làm quen với chúng phải có khả năng cảm thụ âm nhạc, chịu khó rèn luyện kỹ năng thì lúc gõ mới tạo ra được âm trầm, âm bổng. Đặc biệt, khi biểu diễn cồng chiêng phải kèm theo đội múa xoang thì mới hấp dẫn, lôi cuốn người xem”.
Ông Kpuih Blom (làng O Grưng, xã Ia Ko, huyện Chư Sê) cùng bộ cồng chiêng quý của gia đình. Ảnh: Anh Quân
Ông Kpuih Blom (làng O Grưng, xã Ia Ko, huyện Chư Sê) cùng bộ cồng chiêng quý của gia đình. Ảnh: Anh Quân
Tương tự, ông Kpuih Thun (làng O Bung) cho biết: Gia đình ông hiện còn lưu giữ 1 bộ cồng chiêng quý và 1 bộ chiêng cải tiến. Bộ chiêng quý có 12 chiếc, chiếc lớn nhất có đường kính 65 cm, nhỏ nhất 23 cm. Hai bộ chiêng này chủ yếu phục vụ gia đình và cho người dân trong làng mượn sử dụng ở các lễ hội như: bỏ mả, mừng lúa mới, đám tang... “Để giúp người dân, nhất là thanh-thiếu niên gắn bó, trân trọng di sản văn hóa của dân tộc, trong các buổi họp làng, tôi thường xuyên tuyên truyền về việc giữ gìn cồng chiêng. Bên cạnh đó, để khơi dậy tình yêu với văn hóa cồng chiêng, khi địa phương tổ chức các sự kiện văn hóa, chúng tôi thường tạo điều kiện cho các cháu tham gia tập luyện, biểu diễn”-ông Thun cho hay.
Còn anh Siu Viu-nghệ nhân chỉnh chiêng ở làng O Bung kể: Trung bình mỗi tháng, anh chỉnh sửa lấy lại âm thanh cho khoảng 8-9 bộ cồng chiêng tại một số làng của huyện Chư Sê và huyện Chư Prông. “Muốn chỉnh sửa cồng chiêng để có âm thanh chuẩn, nghệ nhân trước tiên phải biết cách sử dụng loại nhạc cụ này. Trong quá trình sử dụng, khi một chiếc chiêng bị lạc tiếng, cần kiểm tra xem nguyên nhân gì. Sau đó, tôi dùng búa gõ quanh mặt chiêng cho đến khi tìm được âm thanh chuẩn. Bản thân tôi bây giờ không chỉ thành thạo nghề chỉnh chiêng mà biểu diễn thuần thục nhiều bài chiêng cổ của đồng bào dân tộc Jrai”-anh Viu tâm sự.
Theo số liệu kiểm kê năm 2020, toàn xã Ia Ko còn lưu giữ được 15 bộ cồng chiêng với 268 chiếc, đường kính chiêng lớn nhất là 76 cm, nhỏ nhất 20 cm. Xã hiện có 1 nghệ nhân chỉnh chiêng và 6 đội cồng chiêng với gần 200 người tham gia tập luyện thường xuyên phục vụ cho các hoạt động văn hóa truyền thống ở địa phương.
Ông Rơ Mah Sơ-Chủ tịch UBND xã Ia Ko-cho biết: “Để bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa cồng chiêng, chúng tôi sẽ thường xuyên tuyên truyền, vận động các hộ gia đình giữ gìn cồng chiêng cẩn thận cho con cháu sau này sử dụng. Xã cũng sẽ vận động các nghệ nhân dành thời gian để truyền dạy cách đánh chiêng cho người dân, nhất là cho thanh-thiếu niên nhằm khơi dậy niềm đam mê với âm nhạc truyền thống của dân tộc”.
ANH QUÂN

Các tin khác

Uống nước nhớ nguồn

Uống nước nhớ nguồn

(GLO)- Mỗi độ tháng ba âm lịch, khi dòng người hành hương về Đền Hùng (tỉnh Phú Thọ) dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng, một mạch nguồn thiêng liêng lại được đánh thức trong tâm thức người Việt.

Củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng phát triển bền vững

Củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng phát triển bền vững

(GLO)- Ở tỉnh Gia Lai hiện nay - vùng đất hội tụ nhiều tộc người và sắc thái văn hóa - việc phát huy giá trị tín ngưỡng thờ Quốc Tổ Hùng Vương trở thành sợi dây vô hình gắn kết cộng đồng, góp phần củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống từ trái bầu khô

Gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống từ trái bầu khô

(GLO)- Chỉ là một vật dụng quen thuộc trong đời sống thường ngày, nhưng theo thời gian, những trái bầu khô đã trở thành một phần ký ức văn hóa, gắn với nếp sống, tập quán và tâm hồn của cộng đồng người Jrai, Bahnar.

Gìn giữ âm vang cồng chiêng, hơmon nơi đại ngàn

Những nghệ nhân nặng lòng với văn hóa truyền thống

(GLO)- Giữa nhịp sống hiện đại, không ít nghệ nhân ở Gia Lai vẫn lặng thầm gắn bó với công việc chỉnh chiêng, chế tác nhạc cụ truyền thống đến hát kể sử thi (hơmon). Họ không chỉ lưu giữ thanh âm và ký ức đại ngàn mà còn truyền dạy cho thế hệ trẻ bằng tất cả tâm huyết.

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

(GLO)- Cứ đến ngày 10 tháng 2 hàng năm, người dân phường An Phú (tỉnh Gia Lai) lại tổ chức Lễ cúng Đình làng An Mỹ. Đây là nét đẹp trong đời sống tín ngưỡng của người dân, thể hiện lòng biết ơn các bậc tiền hiền, hậu hiền khai hoang lập đất và cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

(GLO)- Trong cuốn "Du ký Trung kỳ theo đường cái quan", Camille Paris - nhà khảo cổ người Pháp từng tham gia xây dựng đường điện báo tại Trung Kỳ giai đoạn 1885-1889 đã nhắc đến 2 thung lũng nổi tiếng của Quy Nhơn xưa: thung lũng Công và thung lũng Gà.

Nhơn Hải và nét văn hóa biển đặc sắc

Nhơn Hải và nét văn hóa biển đặc sắc

(GLO)- Từ ngày 29-3 đến 1-4 (tức ngày 11 đến 14-2 âm lịch), làng biển Nhơn Hải (phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai) rộn ràng bước vào mùa vui Lễ hội cầu ngư - sự kiện văn hóa truyền thống lớn nhất trong năm ở địa phương. 

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

(GLO)- Sáng 28-3 (tức mùng 10 tháng 2 âm lịch), tại đình An Khê (phường An Khê, tỉnh Gia Lai), Ban Nghi lễ đình tổ chức lễ cúng Quý Xuân trong không gian linh thiêng, rộn ràng tiếng chiêng, trống giữa tiết trời đẹp nhất của mùa xuân.

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

(GLO)- Khu di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia Plei Ơi - điểm đến mang giá trị tâm linh, lịch sử gắn với truyền thuyết Vua Lửa của đồng bào Jrai ở xã Chư A Thai - vừa được đầu tư đồng bộ, khang trang, sẵn sàng chào đón du khách trong Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026.

Đoàn xã Ia Dreh ra mắt Câu lạc bộ cồng chiêng thanh thiếu nhi

Đoàn xã Ia Dreh ra mắt Câu lạc bộ cồng chiêng thanh thiếu nhi

(GLO)- Ngày 26-3, Đoàn xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) phối hợp với Trường THCS Ngô Quyền tổ chức ra mắt Câu lạc bộ (CLB) cồng chiêng thanh thiếu nhi, nhằm góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, đồng thời tạo sân chơi lành mạnh cho học sinh.

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

(GLO)- Cuối năm 2025, cuốn sách Nghề dệt truyền thống tỉnh Bình Định (từ thế kỷ XIX đến nay) của ThS. Hoàng Bình ra mắt bạn đọc như một công trình biên khảo công phu về một nghề thủ công từng gắn bó mật thiết với đời sống người dân đất Võ.

Bộ chiêng của các thủ lĩnh Jrai trở thành bảo vật quốc gia

Bộ chiêng Kơ Đơ trở thành bảo vật quốc gia

(GLO)- Bộ cồng chiêng Kơ Đơ (niên đại đầu thế kỷ XX) vừa được công nhận là bảo vật quốc gia. Không chỉ là nhạc cụ cổ, chiêng Kơ Đơ còn là hiện vật gắn với những thủ lĩnh Jrai xưa, phản ánh cấu trúc xã hội, đời sống tín ngưỡng và nghệ thuật âm nhạc độc đáo của cư dân Tây Nguyên.

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành Hoàng Đế

(GLO)- Thành Hoàng Đế thuộc huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định (cũ) là di tích duy nhất còn lại của vương triều Tây Sơn. Đây là một công trình kiến trúc thành cổ khá đặc biệt, sau 6 lần khai quật khảo cổ phục vụ nghiên cứu và trùng tu, đến nay vẫn còn nhiều bí ẩn...

Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá

Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá

(GLO)- Xin được nói ngay - Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá - là cách tôi nói văn vẻ về một góc trong nghệ thuật điêu khắc Chăm.

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

(GLO)- Trong dòng chảy lịch sử, không chỉ có những bậc anh hùng làm nên huyền thoại, mà còn có những chiến mã góp phần tạo nên kỳ tích. Trong những thời khắc sinh tử, có 3 con ngựa nổi tiếng đã đi vào sử sách như biểu tượng của lòng trung nghĩa và sức mạnh phi thường.

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

(GLO)- Với việc hợp chuẩn OCOP, nhiều sản phẩm thổ cẩm Bahnar, Jrai ở Gia Lai bắt đầu định vị được thương hiệu. Quá trình này có công rất lớn của nhiều phụ nữ, nghệ nhân đã dồn tâm huyết từng bước đưa thổ cẩm truyền thống ra thị trường.

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

(GLO)- Hiểu về văn hóa Tây Nguyên bắt đầu từ những hiện vật dân tộc học, đó cũng là một trong những cách tiếp cận của TS. Lê Quang Lâm (phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) khi nghiên cứu về văn hóa của người Jrai. Trong hàng nghìn hiện vật mà ông dày công sưu tầm, có bộ sưu tập tù và Jrai độc đáo.

Gia Lai: Chung tay gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

Gia Lai: Chung tay gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

(GLO)- Trong những mái nhà sàn nơi buôn làng, tiếng khung cửi vẫn lặng lẽ vang lên như nhịp thở của ký ức. Nghề dệt thổ cẩm không chỉ làm ra những sản phẩm thủ công mà còn gìn giữ giá trị văn hóa của đồng bào qua bao thế hệ.

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ dọc sông Côn

(GLO)- Dọc theo dòng sông Côn huyền thoại, tuyến giao thương quan trọng từng nối vùng cao nguyên với cửa biển Thị Nại, nếu không để ý kỹ, người ta rất dễ đi ngang qua những gò đất tưởng như bình thường. Nhưng dưới lớp đất trầm mặc ấy là dấu tích của một thời Champa rực rỡ.