Vị ngọt từ biển cả
Từ sáng sớm, khu vực cầu cảng Cù Lao Xanh đã nhộn nhịp khi nhiều ngư dân điều khiển ghe, thúng lần lượt trở về sau một đêm lao động trên biển. Trên khoang đầy cá, mực vừa đánh bắt; dưới bến, nhiều phụ nữ thoăn thoắt lựa, cân và thu mua hải sản.
Từ nguồn nguyên liệu tươi ngon ấy, người dân chế biến thành nhiều món ăn đặc trưng. Trong đó, mì tôm mực và bánh xèo mực là hai món được nhiều du khách lựa chọn khi đến xã đảo Nhơn Châu.
Chị Nguyễn Thị Hơn, chủ quán ăn uống ở thôn Tây, cho biết mì tôm mực là món ăn sáng được nhiều du khách yêu thích. Quán luôn chọn mực vừa cập bến, sơ chế sạch rồi chế biến ngay, ăn kèm hành, ngò và chén nước mắm ớt đậm vị biển.
“Khách đến đảo thường hỏi ăn mì tôm mực trước tiên vì mực vừa đánh bắt nên thịt còn ngọt, giòn. Mỗi sáng, quán bán khoảng 20 - 30 tô, nhiều người ăn xong còn quay lại hoặc giới thiệu cho bạn bè”, chị Hơn nói.
Lần đầu cùng gia đình đến xã đảo Nhơn Châu, bà Phan Thị Hoa (59 tuổi, TP Hồ Chí Minh) chia sẻ: “Gia đình tôi được nhiều người giới thiệu thưởng thức mì tôm mực và bánh xèo mực. Những món ăn dân dã nhưng mang hương vị rất riêng, nhất là khi vừa dùng bữa sáng vừa ngắm khung cảnh bình yên của xã đảo”.
Rời khu vực quán ăn, tôi đến thôn Đông khi nắng sớm vừa lên. Trước hiên nhà, những người đàn ông tranh thủ gỡ, vá lưới chuẩn bị cho chuyến biển tiếp theo, còn phụ nữ tất bật sơ chế hải sản.
Người làm chả cá, người xếp cá lên giàn phơi. Từ những sản vật vừa đưa vào bờ, qua bàn tay khéo léo của người dân đã trở thành những đặc sản mang đậm hương vị biển.
Đang thoăn thoắt sơ chế cá củ lang, cá hố, cá mối để làm chả cá, bà Trần Thị Chi (thôn Đông) cho hay: “Trước đây sản phẩm của cơ sở gia đình chủ yếu bán cho người dân trên xã đảo. Những năm gần đây, khi du khách đến Nhơn Châu ngày càng nhiều, chả cá được nhiều người biết đến và lựa chọn mua về làm quà. Nhờ đó, sản lượng tăng lên 20 - 30 kg/ngày, lúc nhiều còn lên đến khoảng 50 kg”.
Giữ nghề, giữ vị biển
“Mỗi mẻ mực, cá vào bờ đều là thành quả của cả một đêm thức cùng sóng”, ngư dân Nguyễn Văn Nhiên (thôn Tây), người có gần 20 năm gắn bó với nghề biển, mở đầu câu chuyện. Sau Tết Nguyên đán đến gần hết tháng Tư âm lịch, những chiếc ghe, thúng lại vươn khơi cách đảo 7 - 10 hải lý để đánh bắt mực.
Có chuyến trúng vài tạ, cũng có chuyến chỉ vài chục ký. Mực, cá loại lớn được đưa vào các chợ ở phường Quy Nhơn bán, phần còn lại cung cấp cho người dân và các quán ăn trên xã đảo.
Ngư dân Lê Văn Cường (thôn Tây) vừa đan lại tấm lưới trước hiên nhà, vừa chia sẻ rằng nghề câu, đánh bắt mực đòi hỏi nhiều kinh nghiệm hơn sức lực. Khi màn đêm buông xuống, ngư dân thường xuôi ghe, chong đèn gom mực rồi tùy theo luồng và con nước để sử dụng mành rút hoặc mành que để đánh bắt.
“Biển cho bao nhiêu thì chúng tôi nhận bấy nhiêu. Chỉ khi biết giữ biển, con cháu sau này mới còn nghề để bám biển mưu sinh”, ông Cường tâm sự.
Theo UBND xã Nhơn Châu, toàn xã hiện có 175 phương tiện khai thác thủy sản và 70 bè nuôi của 31 hộ dân. 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng khai thác đạt khoảng 540 tấn cá, mực.
Cùng với phát triển khai thác và nuôi trồng thủy sản, địa phương còn phối hợp các ngành chức năng tuyên truyền ngư dân thực hiện các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), đồng thời duy trì mô hình “Thu gom rác thải nhựa từ tàu cá vào bờ”, góp phần bảo vệ môi trường biển và nguồn lợi thủy sản.
Theo Chủ tịch UBND xã Nhơn Châu Dương Hiệp Hưng, bên cạnh các điểm tham quan, địa phương xác định ẩm thực là một trong những sản phẩm đặc trưng để phát triển du lịch.
Thời gian tới, xã tiếp tục vận động người dân không khai thác san hô làm hàng lưu niệm, góp phần bảo vệ hệ sinh thái biển; xây dựng thương hiệu mực, các sản phẩm hải sản khác đạt chuẩn OCOP và phát triển các tour trải nghiệm kéo lưới, câu mực đêm, nhằm nâng cao giá trị hải sản và sức hút của du lịch xã đảo.
