Trải qua hàng trăm năm, lễ hội không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng truyền thống mà còn là không gian văn hóa đặc trưng của cư dân vùng ven Đầm Thị Nại.
Từ sáng sớm, tại lăng Cá Ông Nam Hải, các nghi lễ như lễ rước, lễ tế và hát bả trạo được tổ chức theo đúng phong tục lâu đời. Trong tiếng trống, tiếng hô nhịp nhàng, những mái chèo của đội bả trạo chuyển động đồng đều, tái hiện hình ảnh lao động trên biển.
Đây không chỉ là hình thức diễn xướng dân gian mà còn phản ánh đời sống sản xuất, tinh thần đoàn kết và kinh nghiệm ứng xử với biển của ngư dân.
Theo tư liệu địa phương, lăng Cá Ông được xây dựng từ năm 1785, là nơi thờ cá voi - loài vật được ngư dân tôn kính như vị thần cứu nạn. Trong quá trình mưu sinh trên biển, niềm tin vào sự che chở của “Ông” trở thành điểm tựa tinh thần quan trọng, được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Các nghi lễ trong Lễ hội cầu ngư vì thế không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn góp phần duy trì sự gắn kết cộng đồng.
Thôn Bình Thái hiện có khoảng 320 hộ dân, chủ yếu sống bằng nghề biển với hơn 210 tàu thuyền hoạt động tại các ngư trường miền Trung. Trong điều kiện nghề biển còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, việc duy trì lễ hội giúp người dân củng cố niềm tin, tạo động lực vươn khơi; đồng thời, giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống gắn với nghề.
Lễ hội cũng là dịp để các thế hệ trong cộng đồng gặp gỡ, trao truyền kinh nghiệm và duy trì các tập quán lâu đời. Những người trẻ tham gia, quan sát và dần tiếp nhận các nghi thức, qua đó góp phần bảo tồn di sản văn hóa một cách tự nhiên trong đời sống.
Năm nay, Lễ hội cầu ngư ở Bình Thái được xã Tuy Phước đưa vào chuỗi hoạt động hưởng ứng Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026, góp phần quảng bá hình ảnh văn hóa biển.
Việc duy trì và phát huy lễ hội không chỉ góp phần bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể mà còn tạo nền tảng cho phát triển kinh tế biển và du lịch bền vững, từ đó khẳng định giá trị bền vững của văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại.
