Từ niềm đam mê, bàn tay tinh tế của các nghệ nhân, thợ may, thổ cẩm không còn bó hẹp trong trang phục dịp lễ hội, mà đang dần hiện diện nhiều nơi hơn trong đời sống hiện đại.
Áo dài là biểu tượng văn hóa của đại gia đình Việt Nam, tôn lên vẻ đẹp thanh lịch, duyên dáng của người phụ nữ. Còn thổ cẩm lưu giữ những giá trị về đời sống, tín ngưỡng và bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số qua từng họa tiết.
Một số nghệ nhân, thợ may người Jrai, Bahnar tại địa phương đã khéo léo đưa họa tiết thổ cẩm vào áo dài. Sự hòa quyện này không chỉ làm mới trang phục truyền thống mà còn góp phần mở rộng không gian ứng dụng, giúp phát huy giá trị chất liệu thổ cẩm.
Yêu thích may vá và say mê thổ cẩm từ nhỏ, chị Rmah H’Tuyết (SN 1980, tổ 10, xã Phú Thiện) chia sẻ: Thổ cẩm có sức hút rất đặc biệt. Tôi hiểu mỗi một nét hoa văn là kết tinh sáng tạo của tầng tầng lớp lớp các thế hệ đi trước…
Chính điều đó thôi thúc tôi đưa thổ cẩm vào những sản phẩm gần gũi hơn trong cộng đồng. Phải hiện diện thường xuyên trong đời sống thì thổ cẩm mới thật sự bền vững theo thời gian.
Từ các trang phục truyền thống, chị H’Tuyết mày mò, nghiên cứu để nâng cao phạm vi ứng dụng của thổ cẩm. 5 năm trước, chị bắt đầu thực hiện ý tưởng kết hợp họa tiết thổ cẩm với áo dài. Từ những bản phác thảo ban đầu, chị tự tay thực hiện toàn bộ quy trình, từ chọn vải, phối màu đến từng đường kim mũi chỉ.
“Càng làm, mình càng thấy thổ cẩm rất hợp với áo dài. Nó tạo điểm nhấn riêng, không lẫn với bất kỳ sản phẩm áo dài nào khác” - chị H’Tuyết nói.
Chị H’Tuyết còn sáng tạo các mẫu áo dài sử dụng hoàn toàn chất liệu thổ cẩm. Theo chị, khó nhất là xử lý chất liệu và bố cục hoa văn. Thổ cẩm dày, ít co giãn nên khi cắt may phải tính toán kỹ để vẫn giữ được phom dáng mềm mại, ôm vừa cơ thể như áo dài truyền thống.
Các mảng họa tiết phải được chọn lọc, bố trí làm điểm nhấn ở tà, cổ hoặc tay áo nhằm tôn lên vẻ đẹp tinh tế. Chị còn linh hoạt kết hợp thổ cẩm với các chất liệu nhẹ như lụa, voan để tạo độ rủ, tăng sự uyển chuyển cho trang phục.
Chị Siu Linh (SN 1999, người Jrai, làng Mơ Nú, phường An Phú) cũng sớm bén duyên và gắn bó với nghề may trang phục truyền thống.
Năm 2022, chị mở cửa hàng chuyên thiết kế, may các sản phẩm thổ cẩm. Bên cạnh những bộ váy, áo truyền thống, chị lựa chọn hướng đi mới khi đưa họa tiết Jrai, Bahnar vào thiết kế áo dài.
Bằng việc kết hợp với các chất liệu hiện đại như nhung, voan…, sản phẩm của chị vừa giữ được nét truyền thống, vừa tạo sự mềm mại, phù hợp với thị hiếu hiện nay.
Theo chị Linh, khi biến tấu người thợ phải thật khéo léo để giữ được sự mềm mại của tà áo dài, mà vẫn làm nổi bật vẻ mộc mạc, quyến rũ của thổ cẩm.
“Mỗi họa tiết thổ cẩm đều ẩn chứa một câu chuyện riêng. Vì vậy, việc ứng dụng thổ cẩm vào áo dài không đơn thuần là sáng tạo thời trang, mà còn là cách để thổ cẩm kể chuyện.
Khi khoác lên mình tà áo dài có họa tiết truyền thống, người mặc cũng đang mang theo những câu chuyện về văn hóa, về buôn làng của mình” - chị Linh bày tỏ.
Tại xã Tơ Tung, nhiều nghệ nhân, thợ may đã thành công khi đưa chất liệu thổ cẩm lên áo dài. Bà Đinh Thị Triết - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Tơ Tung - cho biết: Tôi đã đặt may nhiều bộ áo dài thổ cẩm do nghệ nhân trong xã thực hiện.
Sự kết hợp giữa áo dài truyền thống với họa tiết thổ cẩm không chỉ tạo nên chiếc áo dài mang dấu ấn riêng mà còn góp phần gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa dân tộc. Trong đời sống hiện đại, việc làm mới các giá trị truyền thống theo hướng gần gũi, có tính ứng dụng cao là điều cần thiết để không bị mai một.
***
Từ những sợi chỉ, tấm vải mang hồn núi rừng, thổ cẩm khi hòa vào tà áo dài như được kết lại câu chuyện của buôn làng theo một cách mới. Không còn chỉ hiện diện trong không gian truyền thống, thổ cẩm đang bước ra đời sống hiện đại với vẻ đẹp vừa quen vừa lạ.
Sự kết hợp này góp phần tạo nên sản phẩm văn hóa - du lịch giàu bản sắc nếu được khai thác đúng hướng, đưa hình ảnh con người và vùng đất cao nguyên Gia Lai đến gần hơn với bạn bè, du khách bốn phương.
