Hội tụ sắc màu văn hóa
“Không gian trình diễn văn hóa nghệ thuật dân gian các dân tộc” là một trong những hoạt động điểm nhấn của Ngày hội văn hóa các dân tộc tỉnh Gia Lai lần thứ I năm 2026, với sự tham gia của 19 đoàn đến từ nhiều địa phương.
Mỗi đơn vị mang đến một sắc màu riêng, từ các dân tộc Jrai, Bahnar, H'rê đến Chăm… góp phần tạo nên bức tranh đa dạng, giàu bản sắc.
Thay vì trình diễn trên sân khấu, các hoạt động tái hiện đời sống của người dân các đồng bào dân tộc thiểu số được tổ chức theo hướng “mở”. Những khung dệt thổ cẩm, dụng cụ đan lát, điêu khắc gỗ hay không gian nhà rông, bến nước… được bố trí liền mạch, cho phép người xem tiếp cận gần hơn với văn hóa.
Từ sự cởi mở trong cách tổ chức, không gian hội tụ đa sắc màu văn hóa cũng mở ra cơ hội giao lưu rộng hơn giữa các dân tộc. Lần đầu tiên tham gia ngày hội với quy mô lớn, đoàn xã An Lão mang đến những nét đặc trưng của người H’rê, từ dân ca, nhạc cụ truyền thống đến phục dựng nghi lễ. Được biết, đoàn xã An Lão đã xây dựng chương trình gồm nhiều lớp nội dung với khoảng 12 tiết mục mỗi ngày, trong đó điểm nhấn là phần phục dựng lễ cúng bến nước - một nghi lễ truyền thống tiêu biểu của người H’rê.
Ông Bùi Đức Phú - Giám đốc Trung tâm Văn hóa Thể thao xã An Lão - cho biết: “Trước đây, các hoạt động giao lưu chủ yếu gói gọn trong một số địa phương, còn lần này chúng tôi có cơ hội gặp gỡ nhiều dân tộc hơn. Không gian rộng hơn, sắc màu văn hóa cũng phong phú hơn, tạo nên bức tranh rất sinh động”.
Cùng chung cảm nhận, trong không gian trình diễn nhộn nhịp, ông Nguyễn Chí Linh (người dân tộc Chăm, xã Vân Canh) hào hứng giao lưu, giới thiệu nét văn hóa của dân tộc mình đến du khách và các đoàn bạn.
“Đây là lần đầu tiên tôi được mang văn hóa của dân tộc mình đến một không gian hội tụ đông đảo các dân tộc như vậy. Mỗi nơi có một nét riêng, khi gặp gỡ như thế này thì văn hóa không còn riêng lẻ mà có sự kết nối, bổ sung cho nhau” - ông Linh cho hay.
Tiếp nối mạch nguồn
Ấn tượng tại không gian trình diễn không chỉ đến từ các nghệ nhân mà còn ở sự tham gia của thế hệ trẻ. Nhiều đội cồng chiêng nhí trình diễn rất thuần thục các tiết mục, thậm chí, có em chỉ mới 6-7 tuổi đã biết cầm khung cửi, bước đầu làm quen với nghề truyền thống của dân tộc mình.
Không chỉ mang văn hóa đến giới thiệu, nhiều người trẻ còn chủ động lan tỏa bằng cách quay dựng video, phát trực tiếp trên các nền tảng mạng xã hội. Chị Kpă H’Nhung (làng Chuet, phường An Phú) cho biết, việc sử dụng các nền tảng như Facebook, TikTok đang trở thành cách nhanh nhất để quảng bá hình ảnh văn hóa đến cộng đồng.
“Trước đây tôi chủ yếu đăng những hình ảnh cá nhân, nhưng từ khi tham gia đội cồng chiêng, tôi muốn chia sẻ nhiều hơn về hoạt động của đội cũng như nét đẹp văn hóa của người Jrai nói riêng, các dân tộc Tây Nguyên nói chung” - chị H’Nhung chia sẻ.
Giữa không gian rộn ràng của lễ hội, nhiều du khách quốc tế đã dành thời gian trải nghiệm và tìm hiểu văn hóa truyền thống. Alie (du khách đến từ Nga) bày tỏ ấn tượng với không khí lễ hội và sự thân thiện của người dân.
“Tôi rất thích nơi này. Con người rất thân thiện. Tôi cũng thích các trò chơi và âm nhạc ở đây. Có những giai điệu khiến tôi cảm thấy như đang thiền, rất kỳ diệu. Tôi đã đến Bảo tàng Pleiku để đọc thêm về trang phục và các truyền thống văn hóa. Tôi dành 2 ngày để tận hưởng và tham gia các hoạt động đang có tại sự kiện” - Alie chia sẻ.
Alie cho biết thêm, 2 năm trước cô từng đến Pleiku và ở đây 2 tuần để nghiên cứu về văn hóa các dân tộc nơi đây; khi biết sự kiện này sẽ diễn ra, cô đã quay trở lại. Sự kiện lần này đã mang lại cho cô nhiều trải nghiệm thực tế để thực hiện một bài viết về các nhóm dân tộc ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên.
Có thể thấy, việc đưa văn hóa dân gian ra không gian mở, gắn với trải nghiệm trực tiếp đang góp phần kéo gần di sản với đời sống. Những giá trị truyền thống vì thế cũng được tiếp nối theo cách linh hoạt hơn, không chỉ trong cộng đồng mà còn lan tỏa đến du khách trong và ngoài nước.
