Tiếp tục kỳ họp thứ I Quốc hội khóa XVI, sáng 9-4, các thành viên đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai thảo luận ở tổ về dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý.
Chỉnh sửa quy định về đối tượng được trợ giúp pháp lý
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, Chính phủ đề xuất mở rộng diện người được trợ giúp pháp lý, bổ sung thêm một số nhóm đối tượng mới; đồng thời hoàn thiện quy định về trợ giúp viên pháp lý, cộng tác viên, tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, kết nối cơ sở dữ liệu.
Tham gia thảo luận, Phó Trưởng đoàn chuyên trách đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai Siu Hương bày tỏ sự tán thành cao với việc sửa đổi luật. Theo đại biểu, qua 8 năm triển khai, Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 đã bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc. Các vướng mắc cơ bản đã được cơ quan soạn thảo tiếp thu, khắc phục trong dự thảo Luật sửa đổi, nhất là các vấn đề phát sinh từ thực tiễn như tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.
Đại biểu (ĐB) Siu Hương đề nghị chỉnh sửa quy định về đối tượng được trợ giúp pháp lý. Trên thực tế, có những người không thuê người bảo vệ quyền lợi, nhưng họ có đủ kiến thức pháp luật và điều kiện kinh tế để tự bảo vệ mình. Nếu quy định như dự thảo thì cơ quan nhà nước vẫn phải cử người tham gia bảo vệ cho họ, dẫn đến chưa thật sự hợp lý.
“Do đó, tôi đề nghị sửa theo hướng chỉ áp dụng đối với những cá nhân bị thiệt hại không có điều kiện tài chính để thuê người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Như vậy, vừa mở rộng đối tượng trợ giúp pháp lý, vừa đảm bảo cân đối ngân sách và nguồn nhân lực thực hiện” - ĐB Hương nói.
Đối với quy định người gặp khó khăn đột xuất do thiên tai, hỏa hoạn được trợ giúp pháp lý, ĐB Hương đề nghị cần xác định rõ tiêu chí về thời gian, địa điểm và mức độ ảnh hưởng của sự kiện, tạo thuận lợi cho việc xác định đối tượng và triển khai thực hiện.
Bên cạnh đó, ĐB Siu Hương đề xuất mở rộng phạm vi trợ giúp pháp lý sang lĩnh vực kinh doanh, thương mại nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân, nhất là các hộ sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ thường phát sinh tranh chấp trong quá trình hợp tác. Đồng thời, kiến nghị bổ sung nhóm đối tượng là người dân tộc thiểu số không sinh sống tại vùng đặc biệt khó khăn nhưng gặp khó khăn về tài chính, có xác nhận của chính quyền địa phương, cũng được hưởng trợ giúp pháp lý.
Còn ĐB Đồng Ngọc Ba đề nghị tiếp tục nghiên cứu xây dựng lộ trình đổi mới mạnh mẽ mô hình trợ giúp pháp lý theo hướng Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, thiết kế chính sách, đặt hàng và kiểm soát chất lượng trợ giúp pháp lý; còn việc thực hiện trợ giúp pháp lý chủ yếu do các tổ chức dịch vụ pháp lý đảm nhiệm.
Bố trí đủ nguồn lực, đảm tính khả thi của Luật Hộ tịch (sửa đổi)
Tham gia góp ý đối với dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi), liên quan đến cơ sở dữ liệu hộ tịch, ĐB Đồng Ngọc Ba đề nghị bổ sung quy định xử lý trường hợp thông tin được thu thập từ các nguồn khác nhau có sự mâu thuẫn, thiếu thống nhất; vấn đề an toàn thông tin mạng, an ninh mạng theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử, pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân; lộ trình kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác.
Đồng thời, đề nghị Chính phủ cần tiếp tục quan tâm, bố trí đủ nguồn lực cho việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng công nghệ để bảo đảm tính khả thi của Luật.
Về đăng ký khai sinh, khai tử chủ động, ĐB Ba cho rằng đây là quy định mới của dự thảo Luật. Để triển khai thực hiện quy định này, dự thảo Luật giao Chính phủ quy định lộ trình để thực hiện đăng ký khai sinh chủ động, đăng ký khai tử chủ động. ĐB Ba đề nghị rà soát, nghiên cứu bổ sung quy định cụ thể thời điểm phải hoàn thành lộ trình đăng ký khai sinh, khai tử chủ động trên cả nước để bảo đảm Luật sớm đi vào cuộc sống.
Liên quan đến vấn đề này, ĐB Vũ Hồng Quân chỉ ra điểm nghẽn từ thực tiễn vận hành cơ sở hỏa táng: Thủ tục khai tử hiện nay còn mất thời gian, trong khi nhu cầu hỏa táng cần được thực hiện nhanh, kịp thời, phù hợp yếu tố vệ sinh và tâm lý tang gia.
Do đó, ĐB Quân đề nghị tiếp tục rà soát, bổ sung hoàn thiện dự thảo Luật, trong đó tạo điều kiện ủy quyền linh hoạt, đơn giản hóa thủ tục; đồng thời triển khai cơ chế đăng ký khai tử tại chỗ hoặc điện tử, liên thông với cơ sở y tế và dịch vụ tang lễ để phục vụ người dân tốt hơn.
Đối với dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi), Chính phủ đề xuất xây dựng luật theo hướng tinh gọn, hiện đại, không phụ thuộc địa giới hành chính, đẩy mạnh đăng ký trực tuyến và khai thác dữ liệu điện tử. Dự thảo giao UBND cấp xã đăng ký tất cả sự kiện hộ tịch; bổ sung quy định cho người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch; xây dựng cơ sở dữ liệu hộ tịch quốc gia do Bộ Tư pháp quản lý.
Góp ý nội dung này, ĐB Lê Hoàng Anh đề nghị bổ sung quy định khẳng định sổ hộ tịch giấy và sổ hộ tịch điện tử có giá trị pháp lý như nhau để thuận lợi trong triển khai ở cơ sở.
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, Chính phủ đề xuất sửa đổi theo hướng phân quyền, số hóa, đơn giản hóa thủ tục. Liên quan đến vấn đề này, ĐB Bùi Quang Huy cho rằng bản chất của hoạt động công chứng là xác thực, xác nhận tính hợp pháp của giao dịch. Do đó, khi công chứng viên có đầy đủ dữ liệu xác nhận thì không cần quy định địa hạt hành nghề, nên mở rộng phạm vi để tránh lãng phí nguồn lực.
Trong khi đó, ĐB Đồng Ngọc Ba đề nghị chỉnh lý quy định về tiêu chí các giao dịch phải công chứng theo hướng khái quát hơn, tránh trùng lặp, chồng chéo với các luật chuyên ngành; bảo đảm tính đồng bộ, chặt chẽ, khả thi, phù hợp, thực hiện đúng Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội là thu hẹp phạm vi các giao dịch phải công chứng, tăng cường công chứng tự nguyện của người dân, tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho tổ chức, cá nhân.
Đồng thời, tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động của việc thực thi các quy định về thủ tục công chứng trong thực tiễn làm cơ sở sửa đổi, bổ sung các thủ tục này trong hoạt động công chứng, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, bảo đảm tính ổn định, khả thi, phù hợp của chính sách.
