Tham gia thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng, đại biểu (ĐB) Châu Ngọc Tuấn - Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai đánh giá cao tinh thần cầu thị của Bộ Quốc phòng trong quá trình xây dựng dự án luật.
Theo ĐB Châu Ngọc Tuấn, hồ sơ dự án luật đã tiếp thu đầy đủ, giải trình thuyết phục các ý kiến của Bộ Tư pháp; Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại; Ủy ban Thường vụ Quốc hội cùng nhiều ý kiến từ thực tiễn cơ sở. Các nội dung sửa đổi cơ bản bám sát yêu cầu thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức và hoạt động của lực lượng dân quân tự vệ.
Dẫn chứng về quy định tổ chức lễ giao quân, đại biểu cho biết dự thảo quy định sau khi điều chỉnh mô hình khu vực phòng thủ, Bộ Chỉ huy Quân sự cấp tỉnh sẽ tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức lễ giao quân theo khu vực thay vì tổ chức riêng tại từng xã như trước. Theo đại biểu, đây là phương án phù hợp với yêu cầu tổ chức trong tình hình mới.
Liên quan đến quy định về chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, ĐB Tuấn cho biết Bộ Quốc phòng và Quân ủy Trung ương đang báo cáo, xin ý kiến Bộ Chính trị về chủ trương bố trí sĩ quan đảm nhiệm chức danh này. Nếu được chấp thuận và bảo đảm tiến độ, nội dung này sẽ được bổ sung ngay trong lần sửa đổi luật; trường hợp chưa kịp sẽ tiếp tục hoàn thiện trong lần sửa đổi tiếp theo.
ĐB Tuấn cũng bày tỏ đồng tình với chủ trương bố trí sĩ quan giữ chức vụ chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã. Theo đại biểu, hiện chức danh này có cấp bậc quân hàm cao nhất đến trung tá - được đào tạo chuyên môn bài bản, vì vậy việc bố trí sĩ quan sẽ phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của lực lượng quân sự ở cơ sở.
Trong khi đó, ĐB Trần Minh Trọng cho biết đã trực tiếp cùng Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng rà soát việc tổ chức cơ quan quân sự địa phương sau 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời tham gia đề xuất một số nội dung sửa đổi, bổ sung liên quan đến lĩnh vực quân sự, quốc phòng.
Theo ĐB Trọng, thực hiện các kết luận, nghị quyết của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đã giải thể 694 Ban Chỉ huy quân sự cấp huyện, thành lập 145 Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực; đồng thời giải thể 44 Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng cấp tỉnh, thành lập 30 Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng trực thuộc Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh. Việc sắp xếp này làm tăng nhiệm vụ của cả cấp tỉnh và cấp xã.
Trong quá trình điều chỉnh tổ chức, biên chế, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng luôn bám sát chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư cũng như thực tiễn, những khó khăn, vướng mắc tại địa phương. Trên cơ sở Kết luận số 228 của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 60 ngày 11-1-2026 lãnh đạo thực hiện điều chỉnh tổ chức, biên chế Ban Chỉ huy quân sự xã, phường, đặc khu đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; trong đó có nội dung đưa lực lượng chính quy về cấp xã. Đây là chủ trương đúng đắn, góp phần tháo gỡ nhiều bất cập trong thực tiễn.
ĐB Trọng cho biết, sau một năm tổng kết thực hiện, Bộ Quốc phòng tiếp tục quyết định giải thể 145 Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực, đồng thời thành lập 48 trung đoàn khung thường trực. Nhiệm vụ này sẽ hoàn thành trước ngày 9-8-2026. Riêng Quân khu 5 đang triển khai các hội nghị để thực hiện việc giải thể và thành lập các đơn vị mới.
Các trung đoàn khung thường trực sẽ đảm nhiệm nhiệm vụ huấn luyện, quản lý, đăng ký, quản lý lực lượng dự bị động viên của các đơn vị trước đây thuộc Ban Chỉ huy quân sự cấp huyện, qua đó phân định rõ chức năng, nhiệm vụ giữa cấp tỉnh, cấp xã và các đơn vị trực thuộc.
Về tổ chức Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, đại biểu cho biết hiện nay biên chế từ 8-10 đồng chí, trong đó có 4 quân nhân chuyên nghiệp.
Đối với đề xuất bố trí chức danh Chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là sĩ quan, đại biểu cho rằng chủ trương này phù hợp với Nghị quyết số 51 của Bộ Chính trị về tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng, thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với chế độ chính ủy, chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
Tuy nhiên, nếu bổ sung ngay trong lần sửa luật này sẽ phát sinh vướng mắc với một số quy định hiện hành. Vì vậy, đại biểu đề nghị trước mắt giữ nguyên quy định hiện hành để bảo đảm tính thống nhất với các văn bản của Ban Bí thư, Bộ Chính trị. Sau khi có kết luận hoặc quy định mới của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về nội dung này, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng sẽ nghiên cứu, đề xuất Chính phủ sửa đổi, bổ sung cho phù hợp.
Đối với dự thảo Dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, ĐB Đinh Ngọc Quý đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định tại khoản 1 Điều 4 về nguyên tắc phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Theo đó, bên cạnh nguyên tắc tuân thủ Hiến pháp, pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và bảo đảm lợi ích quốc gia, cần bổ sung nội dung bảo đảm độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.
ĐB Quý cho rằng lĩnh vực này liên quan đến nhiều vấn đề lớn về quốc phòng, an ninh, đối ngoại. Vì vậy, việc bổ sung nguyên tắc trên sẽ bảo đảm tính bao quát hơn, phù hợp với đường lối quốc phòng và quan điểm nhất quán của Đảng, Nhà nước.
