Âm vang cồng chiêng giữa lòng phố núi
Giữa không gian khoáng đạt của Quảng trường Đại Đoàn Kết - nơi có Tượng đài Bác Hồ với các dân tộc Tây Nguyên, những thanh âm cồng chiêng trầm hùng ngân vang, hòa cùng vòng xoang uyển chuyển, tạo nên bức tranh văn hóa sống động giữa lòng phố núi. Không sân khấu, không dàn dựng cầu kỳ, chính sự mộc mạc, gần gũi đã tạo nên sức hút riêng cho chương trình.
Hơn 50 nghệ nhân Bahnar đến từ làng Piơm (xã Đak Đoa) mang đến những bài chiêng gắn với đời sống nghi lễ như mừng lúa mới, lễ Pơ thi, mừng chiến thắng… Xen kẽ là các tiết mục hòa tấu nhạc cụ truyền thống và làn điệu dân ca, tạo nên âm hưởng vừa rộn ràng, vừa sâu lắng.
Nhiều người từ chỗ đứng xem đã chủ động bước vào vòng xoang, trực tiếp cảm nhận nhịp điệu văn hóa của đại ngàn. Chính sự gần gũi ấy khiến cồng chiêng vốn quen thuộc trong buôn làng trở nên sống động hơn trong không gian đô thị, tạo nên sự kết nối tự nhiên giữa cộng đồng và du khách.
Chị Trần Thị Sen (phường Thống Nhất) cho biết: “Mỗi tối cuối tuần, người dân có thể ra quảng trường xem và cùng hòa nhịp múa. Không khí rất vui, giúp mọi người gắn kết và hiểu hơn về văn hóa các dân tộc Tây Nguyên”.
Chương trình cũng để lại nhiều ấn tượng đối với du khách quốc tế. Ông Lee Houng Yong (du khách Hàn Quốc) bày tỏ sự thích thú khi lần đầu được trải nghiệm cồng chiêng trong một không gian mở: “Âm thanh cồng chiêng vừa mạnh mẽ, vừa cuốn hút. Tôi đặc biệt thích cách mọi người có thể cùng nhau múa, cùng hòa vào nhịp điệu. Đây là trải nghiệm rất đáng nhớ trong chuyến du lịch của tôi tại Việt Nam”.
Với các nghệ nhân, mỗi buổi biểu diễn không chỉ mang lại niềm vui, mà còn là cách họ thể hiện trách nhiệm gìn giữ di sản. Nghệ nhân Ayó (làng Piơm, xã Đak Đoa) cho hay, các thành viên trong đội luôn tích cực tập luyện, chuẩn bị kỹ từng bài chiêng để phục vụ khán giả. Sự quan tâm của công chúng, đặc biệt là người trẻ và du khách không chỉ tạo nên sức sống cho chương trình mà còn tiếp thêm động lực để các nghệ nhân tiếp tục gắn bó, "giữ lửa" cho cồng chiêng.
Cùng với các nghệ nhân, thế hệ trẻ đang từng bước tiếp nối giá trị truyền thống. Là thành viên đội chiêng làng Piơm, em H’Cha Yơn chia sẻ: “Em được các cô, chú hướng dẫn từng nhịp chiêng, từng động tác múa. Qua đó, em hiểu hơn về văn hóa của dân tộc mình và mong muốn gìn giữ, lan tỏa bản sắc ấy”.
Gìn giữ và tiếp nối di sản trong đời sống hiện đại
Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của nhiều dân tộc như Bahnar, Jrai, Ê Đê, M’nông… Cồng chiêng không chỉ là nhạc cụ mà còn là phương tiện giao tiếp với thần linh, hiện diện trong hầu hết các nghi lễ quan trọng.
Trong bối cảnh môi trường diễn xướng truyền thống dần thu hẹp, việc đưa cồng chiêng ra không gian công cộng, gắn với hoạt động văn hóa - du lịch được xem là hướng đi phù hợp.
Không chỉ dừng lại ở chương trình “Cồng chiêng cuối tuần - Thưởng thức và trải nghiệm”, tại khu vực Quảng trường Đại Đoàn Kết, mô hình “Phiên cuối tuần cà phê và văn hóa Gia Lai” cũng đã được đưa vào hoạt động, góp phần tạo thêm không gian trải nghiệm văn hóa - du lịch cho người dân và du khách.
Trong không gian này, cồng chiêng tiếp tục hiện diện như một điểm nhấn, kết nối với các hoạt động thưởng thức cà phê, ẩm thực và giới thiệu sản phẩm đặc trưng địa phương, qua đó làm phong phú thêm trải nghiệm văn hóa phố núi.
Theo nhà nghiên cứu âm nhạc dân tộc Bùi Trọng Hiền (Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam), cồng chiêng cuối tuần có thể xem là một sân chơi mới, tạo điều kiện để các đội chiêng và những bộ chiêng cổ được diễn xướng, vang lên trong đời sống hôm nay. Để bảo tồn cồng chiêng hiệu quả, cần duy trì lực lượng nghệ nhân, giữ gìn các bộ chiêng cổ và quan trọng là tạo môi trường để di sản được thực hành thường xuyên.
Từ không gian buôn làng, tiếng cồng chiêng hôm nay đã ngân vang giữa phố thị, hòa vào nhịp sống hiện đại. Khi di sản được trao truyền qua từng nhịp chiêng, từng vòng xoang và sự tiếp nối của thế hệ trẻ, âm vang ấy không chỉ được gìn giữ mà còn tiếp tục lan tỏa, trở thành dấu ấn văn hóa đặc trưng của Gia Lai trong dòng chảy đương đại.
