Từ những vườn dâu nuôi tằm xanh tốt đến ao nuôi tôm càng xanh, nhiều hướng đi mới đang mang lại nguồn thu ổn định, mở ra cơ hội làm giàu bền vững cho người dân địa phương.
Đòn bẩy từ khoa học công nghệ
Trước đây, sản xuất nông nghiệp ở Chư A Thai chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, quy mô nhỏ lẻ, phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên nên hiệu quả chưa cao. Thu nhập của người dân vì vậy còn bấp bênh, thiếu tính ổn định lâu dài.
Tuy nhiên, cùng với sự vào cuộc của chính quyền địa phương và sự thay đổi trong nhận thức của người dân, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất đang dần trở thành xu hướng tất yếu.
Tại thôn Đoàn Kết, ông Đoàn Văn Thủy là người tiên phong đưa cây dâu, con tằm vào sản xuất từ năm 2022. Sau khi tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật, ông mạnh dạn chuyển đổi hơn 4 ha đất trồng ổi sang trồng dâu theo quy trình VietGAP. Từ những bước đi ban đầu, mô hình nhanh chóng phát huy hiệu quả, mở ra hướng sản xuất mới cho nhiều hộ dân trong vùng.
Theo ông Thủy, điểm cốt lõi của mô hình là xây dựng chu trình sản xuất khép kín, tận dụng tối đa nguồn nguyên liệu tại chỗ. Lá dâu được dùng làm thức ăn cho tằm, còn phụ phẩm sau nuôi được xử lý bằng chế phẩm vi sinh để bón lại cho cây, giúp giảm chi phí đầu vào, đồng thời cải tạo đất, nâng cao độ màu mỡ.
“Trước đây sản xuất theo phương thức truyền thống nên hiệu quả không cao, chi phí lớn. Khi áp dụng kỹ thuật mới, cây dâu phát triển tốt, năng suất ổn định, mỗi năm gia đình tôi thu nhập trên 800 triệu đồng” - ông Thủy chia sẻ.
Cùng với mô hình dâu tằm, nhiều hướng sản xuất mới cũng được người dân mạnh dạn triển khai. Tại thôn Đoàn Kết, ông Tống Văn Tần đầu tư nuôi tôm càng xanh trên diện tích 2 sào từ năm 2022. Nhận thấy những hạn chế của phương thức nuôi truyền thống, ông chủ động áp dụng hệ thống xử lý nước tuần hoàn, kết hợp sử dụng chế phẩm vi sinh nhằm kiểm soát môi trường ao nuôi.
Nhờ áp dụng đúng kỹ thuật, tôm sinh trưởng tốt, tỷ lệ hao hụt giảm rõ rệt. “Sau 6 tháng nuôi, với giá bán 200-220 ngàn đồng/kg, sau khi trừ chi phí, lãi đạt khoảng 33 triệu đồng/sào, cao gấp 2,5 lần so với nuôi các loại thủy sản truyền thống” - ông Tần cho biết.
Từ mô hình ban đầu của ông Tần, đến nay toàn xã đã có 8 hộ tham gia nuôi tôm càng xanh với tổng diện tích khoảng 2 ha. Mô hình này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần đa dạng hóa sinh kế, giảm rủi ro trong sản xuất nông nghiệp.
Không dừng lại ở đó, nhiều hộ trồng dâu nuôi tằm còn chủ động đầu tư hệ thống điện năng lượng mặt trời phục vụ tưới tiêu. Nhờ tận dụng nguồn năng lượng tự nhiên, chi phí điện giảm đáng kể, việc chăm sóc cây trồng được chủ động hơn, giúp vườn dâu phát triển ổn định quanh năm.
Có thể thấy, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật đã giúp nông dân Chư A Thai từng bước làm chủ sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế và giảm thiểu rủi ro. Đây cũng là nền tảng quan trọng để địa phương phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững, thích ứng tốt hơn với biến đổi của thị trường và điều kiện tự nhiên.
Ông Phạm Văn Quyến - Trưởng phòng Kinh tế xã Chư A Thai - nhận định: “Khoa học kỹ thuật là "chìa khóa" để phát triển nông nghiệp. Khi người dân thay đổi tư duy, nắm vững quy trình sản xuất và chủ động liên kết tiêu thụ, hiệu quả kinh tế sẽ được nâng lên rõ rệt”.
Liên kết sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu
Từ hiệu quả của mô hình dâu tằm, ông Đoàn Văn Thủy đã đứng ra vận động các hộ dân liên kết sản xuất, tiến tới thành lập HTX Dâu tằm Chư A Thai vào đầu năm 2026. Từ những hộ sản xuất riêng lẻ, đến nay HTX đã tập hợp hơn 45 hộ tham gia, hình thành vùng nguyên liệu gần 90 ha.
HTX xác định phương châm hoạt động “Liên kết - Chuyên nghiệp - Hiệu quả - Phát triển bền vững”, lấy thị trường làm định hướng và khoa học kỹ thuật làm nền tảng. Việc tổ chức sản xuất theo hướng tập trung giúp các hộ dân nâng cao năng suất, đồng thời đảm bảo chất lượng sản phẩm đồng đều, đáp ứng yêu cầu của thị trường.
Theo lộ trình, diện tích trồng dâu sẽ được mở rộng lên 150 ha vào năm 2027, 300 ha vào năm 2028 và hướng tới 500 ha vào năm 2030. Khi vùng nguyên liệu được hình thành ổn định, việc liên kết tiêu thụ và phát triển chuỗi giá trị sẽ thuận lợi hơn, góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm.
Tham gia HTX, nhiều hộ dân đã thay đổi cách làm, từng bước ổn định sinh kế. Ông Trịnh Xuân Nhơn - một hộ trồng dâu tại địa phương - chia sẻ: “Trước đây, 2,5 ha đất gia đình tôi trồng mía, thu nhập bấp bênh. Từ khi tham gia HTX, tôi được hỗ trợ giống, kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm nên yên tâm hơn. Mỗi tháng nuôi vài hộp tằm, mỗi năm cũng cho thu nhập khoảng 300-400 triệu đồng”.
Để đảm bảo đầu ra ổn định, HTX đã liên kết với Công ty cổ phần Tơ sợi Hàm Rồng trong việc bao tiêu sản phẩm kén, giúp người dân yên tâm sản xuất. Đồng thời, HTX đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số thông qua các nhóm Zalo, kênh YouTube để chia sẻ kinh nghiệm, cập nhật kỹ thuật và quảng bá sản phẩm.
Ngoài ra, việc đầu tư máy cắt lá dâu cũng góp phần giảm chi phí nhân công, nâng cao hiệu quả lao động. Những thay đổi này cho thấy tư duy sản xuất của người dân đã có sự chuyển biến rõ rệt, từ nhỏ lẻ sang liên kết, từ kinh nghiệm sang áp dụng khoa học kỹ thuật.
Ông Nguyễn Văn Hưng - Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Chư A Thai - cho biết: “Việc phát triển các mô hình sản xuất gắn với HTX đã tạo chuyển biến tích cực trong phát triển kinh tế địa phương. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục hỗ trợ người dân về kỹ thuật, vốn và liên kết tiêu thụ, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, nâng cao giá trị nông sản”.
Từ những mô hình cụ thể đến sự liên kết ngày càng chặt chẽ, nông nghiệp Chư A Thai đang chuyển dịch theo hướng tích cực, đa dạng và bền vững. Khi người dân không chỉ biết sản xuất mà còn biết ứng dụng khoa học kỹ thuật, liên kết thị trường và xây dựng giá trị sản phẩm, con đường làm giàu từ nông nghiệp sẽ ngày càng rõ nét, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong thời gian tới.
