Xóa “vùng lõm sóng”, bảo đảm người dân tiếp cận dịch vụ số
Mở đầu phiên chất vấn và trả lời chất vấn, đại biểu Châu Thanh Bình - Phó Trưởng ban Dân tộc HĐND tỉnh nêu: Theo phản ánh của cử tri, một số khu vực vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi vẫn chưa có sóng di động, internet, ảnh hưởng đến việc tiếp cận các dịch vụ số.
Đại biểu đề nghị Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cho biết, thực trạng “vùng lõm sóng”, “vùng trắng sóng” và giải pháp, lộ trình hoàn thiện hạ tầng số, góp phần thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị.
Trả lời chất vấn, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Trần Kim Kha cho biết, đến hết quý II-2026, toàn tỉnh có 4.747 vị trí trạm thu phát sóng thông tin di động với 9.545 trạm BTS. Tỷ lệ phủ sóng di động và băng rộng di động đạt 100% tại trung tâm các xã, phường và 99,9% tại các thôn, làng; chỉ còn duy nhất làng O2 (xã Vĩnh Sơn) chưa có sóng băng rộng di động.
Hạ tầng băng rộng cố định đã phủ 100% trung tâm các xã, phường và 99,4% các thôn, làng. Gia Lai hiện cũng là điểm cập bờ của hai tuyến cáp quang biển quốc tế có dung lượng lớn, góp phần nâng cao chất lượng và độ ổn định của kết nối internet trên địa bàn.
Theo ông Trần Kim Kha, vẫn có sự khác biệt giữa số liệu thống kê của cơ quan quản lý nhà nước và cảm nhận thực tế của người dân về tình trạng “vùng lõm sóng”. Mục tiêu của ngành là bảo đảm 100% trung tâm thôn, làng, điểm dân cư tập trung có sóng di động băng rộng, không phải phủ sóng toàn bộ diện tích tự nhiên, bao gồm khu vực rừng núi, nương rẫy hay nơi không có dân cư sinh sống.
Một số khu vực có sóng yếu hoặc chưa có sóng hiện chủ yếu nằm ở các khu dân cư sống phân tán, vùng sản xuất nông nghiệp và các tuyến đường giữa các khu dân cư. Nguyên nhân xuất phát từ đặc thù địa hình đồi núi, dân cư thưa thớt và chi phí đầu tư lớn.
“Trong thời gian tới, tỉnh sẽ ưu tiên đầu tư hạ tầng viễn thông tại các khu dân cư tập trung, khu vực có nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng và an ninh. Riêng làng O2 (xã Vĩnh Sơn) sẽ được xử lý dứt điểm tình trạng lõm sóng trong quý III-2026” - ông Trần Kim Kha khẳng định.
Bên cạnh đó, Sở Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp với các địa phương rà soát, cập nhật danh mục các “điểm lõm sóng”, “vùng trắng sóng” để đưa vào kế hoạch xử lý; huy động nguồn lực từ Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030 và các chương trình mục tiêu quốc gia để đầu tư hạ tầng số tại vùng khó khăn. Đối với các khu vực đặc biệt khó khăn, tỉnh sẽ nghiên cứu áp dụng các giải pháp công nghệ mới như internet vệ tinh quỹ đạo tầm thấp…
Ưu tiên đầu tư thủy lợi và nước sạch cho vùng đặc biệt khó khăn
Đại biểu Rah Lan Song Linh - Phó Trưởng ban Pháp chế HĐND tỉnh chất vấn về định hướng đầu tư các công trình thủy lợi tại xã Ia Dreh - địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thuộc khu vực đặc biệt khó khăn.
Theo đại biểu, địa phương đã đề xuất đầu tư 4 dự án thủy lợi với tổng kinh phí khoảng 35 tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030. Đại biểu đề nghị làm rõ việc xác định thứ tự ưu tiên đầu tư nhằm bảo đảm hiệu quả và tránh dàn trải nguồn lực.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Cao Thanh Thương cho biết, toàn tỉnh hiện có 282 hồ chứa, 486 đập dâng, 272 trạm bơm và khoảng 7.813 km kênh mương. Tuy nhiên, khu vực phía Tây của tỉnh vẫn còn nhiều hạn chế về năng lực tưới và tỷ lệ kiên cố hóa kênh mương.
Sở đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch phát triển thủy lợi và nước sạch nông thôn giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035 với 14 dự án trọng điểm, tổng nhu cầu vốn hơn 14.463 tỷ đồng.
Riêng đối với xã Ia Dreh, 4 dự án thủy lợi đã được xác định là cấp thiết và đưa vào danh mục ưu tiên trong Đề án phát triển hạ tầng nông nghiệp và phát triển nông thôn gắn với phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026-2030.
Việc đầu tư sẽ được phân kỳ theo mức độ cấp thiết, ưu tiên bố trí nguồn lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng đặc biệt khó khăn theo quy định của Luật Đầu tư công và các nghị quyết của HĐND tỉnh.
Đối với Trạm bơm đầu mối tại sông Ba (buôn Ia Klon), hiện công trình mới khai thác khoảng 70 ha trên tổng quy mô thiết kế 150 ha do xuống cấp và thiếu hệ thống kênh dẫn đồng bộ. Sở đề nghị địa phương khảo sát, đề xuất mở rộng hệ thống kênh mương để tỉnh xem xét bố trí kinh phí thực hiện trong chương trình kiên cố hóa kênh mương nội đồng năm 2027.
Một nội dung chất vấn khác được các đại biểu quan tâm là tỷ lệ hộ dân sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn trên địa bàn tỉnh còn thấp. Theo số liệu công bố, hiện có 98,9% hộ dân sử dụng nước hợp vệ sinh nhưng chỉ 38,6% hộ dân được sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn quốc gia.
Đại biểu Linh đề nghị làm rõ nguyên nhân của sự chênh lệch lớn giữa hai chỉ tiêu này và các giải pháp nhằm nâng cao tỷ lệ người dân được sử dụng nước sạch trong thời gian tới.
Trả lời nội dung này, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Cao Thanh Thương cho biết, nước hợp vệ sinh và nước sạch đạt quy chuẩn là hai chỉ tiêu hoàn toàn khác nhau. Nước hợp vệ sinh chỉ đáp ứng các tiêu chí cảm quan và bảo đảm an toàn nguồn nước, trong khi nước sạch đạt quy chuẩn phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Hiện toàn tỉnh có 428 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung, cung cấp nước cho khoảng 172 nghìn hộ dân nông thôn, đạt tỷ lệ 30,3%. Đáng chú ý, khu vực phía Tây mới khai thác khoảng 15,6% công suất thiết kế của các công trình cấp nước tập trung.
Theo kế hoạch, tỉnh phấn đấu đến năm 2030 có 67,5% hộ dân nông thôn sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn, cao hơn mục tiêu 65% do Chính phủ đề ra; riêng năm 2026, mục tiêu nâng tỷ lệ này lên 41,5%.
Để đạt mục tiêu trên, tỉnh sẽ đầu tư mới, nâng cấp nhiều công trình cấp nước tập trung với tổng kinh phí hàng trăm tỷ đồng, tập trung tại các địa phương khu vực phía Tây. Đồng thời, vận động hơn 22.000 hộ dân đấu nối và sử dụng nước từ các nhà máy cấp nước hiện có nhằm nâng cao hiệu quả khai thác công trình.
Ngành Nông nghiệp và Môi trường cũng sẽ tăng cường kiểm tra, xét nghiệm mẫu nước định kỳ tại các nhà máy nước sạch để bảo đảm chất lượng nguồn nước cung cấp cho người dân.
Sớm đưa cam kết chất vấn vào thực tiễn cuộc sống
Thông tin thêm tại phiên chất vấn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Thanh cho biết, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch phát triển thủy lợi và nước sạch nông thôn giai đoạn 2026-2030.
Theo đó, tỉnh sẽ ưu tiên đầu tư các công trình đầu mối như hồ chứa nước và kênh mương chính bằng nguồn vốn đầu tư công của Trung ương và của tỉnh. Đối với các công trình thủy lợi nhỏ, kênh nhánh phục vụ sản xuất, các địa phương cần chủ động bố trí nguồn lực thực hiện từ các chương trình mục tiêu quốc gia đã được phân bổ, không nhất thiết phải đề xuất xin thêm nguồn vốn.
Về nước sạch, mục tiêu của tỉnh là từng bước bảo đảm 100% người dân được sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn. Do đó, tỉnh sẽ xây dựng lộ trình đầu tư, nâng cấp các nhà máy cấp nước và hệ thống cấp nước tập trung nhằm nâng cao tỷ lệ người dân được tiếp cận nguồn nước sạch trong thời gian tới.
Phát biểu kết luận phiên chất vấn, Chủ tịch HĐND tỉnh Rah Lan Chung đánh giá cao tinh thần nghiêm túc, trách nhiệm của đại biểu HĐND tỉnh cũng như thủ trưởng các sở, ngành trong việc thẳng thắn nhìn nhận và làm rõ các vấn đề nóng được cử tri quan tâm.
Để những cam kết tại nghị trường sớm đi vào thực tiễn cuộc sống, Chủ tịch HĐND tỉnh đề nghị UBND tỉnh khẩn trương chỉ đạo các cấp, các ngành cụ thể hóa các giải pháp thành kế hoạch, lộ trình triển khai chi tiết đối với từng lĩnh vực then chốt.
Trong đó, tập trung ưu tiên rà soát, nâng cấp hệ thống thủy lợi, nước sạch nông thôn nhằm đảm bảo sinh kế cho người dân trước tác động của biến đổi khí hậu; đồng thời tích cực xóa các “vùng lõm sóng”, “trắng sóng” viễn thông tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số để đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi số toàn diện của tỉnh.
Song song đó, Thường trực HĐND, các Ban, tổ đại biểu và từng đại biểu HĐND tỉnh cần tiếp tục phát huy tối đa vai trò giám sát, đôn đốc quá trình thực hiện các nghị quyết, lời hứa chất vấn, quyết tâm tạo ra những chuyển biến mạnh mẽ, hiệu quả và thực chất trong thời gian tới.
