Việc làm này được thực hiện với mong muốn những thành tích, chiến công của quân và dân Mặt trận Tây Nguyên nói chung và Gia Lai nói riêng được tôn vinh xứng tầm.
Trước đó, Di tích “Địa điểm máy bay Mỹ bị du kích B6 Puih Glớ cùng đồng đội bắn rơi năm 1970” đã được UBND tỉnh Gia Lai (cũ) công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh tại Quyết định số 846/QĐ-UBND ngày 31-12-2024.
Ngày 7-2-2025, tại xã Ia Hrung, UBND huyện Ia Grai (cũ) đã tổ chức lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích.
Tuổi trẻ dũng cảm
Theo hồ sơ di tích và các tài liệu lịch sử, trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, cùng với cả tỉnh, quân và dân xã B6 (nay là xã Ia Hrung và một số vùng lân cận) đã có những đóng góp rất to lớn.
Trong số các chiến công của du kích xã, nổi bật là vụ bắn hạ máy bay trực thăng của Quân đội Mỹ tại làng Maih, xã B6 vào ngày 12-5-1970 - sự kiện đã được đưa vào sách báo thế giới và nhiều tài liệu chính thống.
Đặc biệt, hệ thống sách lịch sử Đảng bộ các cấp ở tỉnh Gia Lai đều khẳng định nội dung: Ngày 12-5-1970, chiến sĩ du kích Puih Glớ (quê làng Maih, xã B6) với 3 viên đạn súng trường đã bắn rơi chiếc trực thăng đang sà thấp quan sát vùng Tây Bắc thị xã Pleiku, tiêu diệt nhiều sĩ quan cao cấp, trong đó có tên tướng Mỹ 3 sao John Dillard - Tư lệnh Công binh Mỹ ở miền Nam Việt Nam và tên tướng 2 sao Adams đi cùng.
Chiếc trực thăng Mỹ bị bắn hạ tại khu vực một làng Jrai không quá xa đô thị Pleiku vào thời điểm đó đã trở thành cú sốc lớn đối với lực lượng quân sự Mỹ và quân đội ngụy Sài Gòn. Ở chiều ngược lại, sự kiện này trở nên vô cùng ý nghĩa đối với quân và dân ta.
Chiến công được đánh giá là rất lớn và rất đặc biệt này đã cổ vũ tinh thần “quyết chiến, quyết thắng” của lực lượng vũ trang 3 thứ quân trên chiến trường Tây Nguyên.
Việc bắn hạ trực thăng, tiêu diệt nhiều binh sĩ cấp cao thuộc quân đội Mỹ của nhóm du kích Jrai làng Maih năm 1970, với vai trò tiêu biểu của du kích Puih Glớ, là một ví dụ điển hình về chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tinh thần dũng cảm, dám đánh và đánh thắng kẻ thù xâm lược.
Sau khi lập thành tích đặc biệt trên lúc mới chừng 16 tuổi, người du kích thiếu niên này còn có nhiều lần quả cảm đối mặt với kẻ thù. Chỉ trong 6 năm (1968-1974), Puih Glớ đã tham gia đánh tất cả 45 trận, diệt 26 tên địch, trong đó có 2 tướng Mỹ, bắn cháy 2 máy bay, thu 8 khẩu súng, 1.300 viên đạn các loại...
Ông còn 20 lần dẫn bộ đội chủ lực đánh vào trung tâm Pleiku và các đồn, ấp ven thị xã. Đáng tiếc là người du kích quả cảm này đã qua đời năm 1986, khi tuổi đời còn rất trẻ.
Phát huy giá trị lịch sử quân sự quý giá
Thượng tá Nguyễn Cảnh Minh - Giám đốc Bảo tàng Quân đoàn 34 - khẳng định: Bảo tàng là nơi lưu giữ ký ức cuộc kháng chiến chống Mỹ trên địa bàn Tây Nguyên.
Với trách nhiệm của người làm công tác bảo tồn, bảo tàng, bản thân ông mong muốn phát huy các giá trị lịch sử quân sự quý giá, trong đó có sự kiện du kích trẻ tuổi Puih Glớ bắn rơi máy bay Mỹ. Đó là một hành động anh hùng.
Trước đó, việc tôn vinh xứng tầm thành tích của cá nhân ông Puih Glớ và lực lượng du kích B6 đã được bàn đến. Tuy nhiên, sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, do ưu tiên xử lý nhiều vấn đề cấp bách hơn nên sự việc vẫn còn dang dở.
Do đó, trước mắt, thượng tá Nguyễn Cảnh Minh đề xuất cần khởi động và tiếp tục tuyên truyền về sự kiện này, đồng thời các cơ quan chức năng sớm phối hợp nghiên cứu lập hồ sơ đề nghị Đảng, Nhà nước tôn vinh, truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đối với du kích Puih Glớ, tránh để những chiến công oanh liệt, thành tích vẻ vang rơi vào quên lãng.
Thượng tá Nguyễn Cảnh Minh cho biết thêm, hiện đơn vị đang theo dõi lại các bài viết liên quan đến sự kiện này; tiếp cận các tài liệu đã được nhắc đến trong lý lịch di tích và nhiều tài liệu khác; đồng thời có bài viết về du kích Puih Glớ gửi đăng tải trên website của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.
Theo dõi thông tin về du kích Puih Glớ từ nhiều năm trước, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (phường Diên Hồng) - người 5 lần được tặng danh hiệu “Dũng sĩ diệt máy bay cấp ưu tú” trong kháng chiến chống Mỹ - cũng chia sẻ góc nhìn tương tự.
Ông cho hay, ngày đó, máy bay Mỹ thường bay thấp xuống ngọn cây, dùng sức gió của cánh quạt làm rụng hết lá nhằm phát hiện hầm trú ẩn của ta bên dưới.
“Lúc này, nếu không dũng cảm thì làm sao giơ súng lên bắn được. Chỉ cần sợ hãi, bắn chệch đi một tí là không thể trúng mục tiêu, còn nguy hiểm đến tính mạng bản thân.
Theo tôi, du kích Puih Glớ là cá nhân có thành tích đặc biệt xuất sắc bị bỏ sót. Vì vậy, mong địa phương quan tâm làm hồ sơ đề nghị truy tặng danh hiệu Anh hùng” - ông Nguyễn Văn Nhương nêu quan điểm.
Liên quan đến vấn đề này, ông Tống Thới Mốc - Bí thư Đảng ủy xã Ia Hrung - nhận định: Sự kiện du kích Puih Glớ bắn rơi máy bay có tiếng vang rất lớn trong tỉnh, trong nước và quốc tế, vì vậy cần tôn vinh xứng tầm.
Tới đây, Đảng ủy, UBND xã sẽ tiếp tục chỉ đạo củng cố tư liệu, phối hợp xây dựng hồ sơ đề nghị truy tặng danh hiệu Anh hùng cho ông; nếu có đủ cơ sở sẽ tiến tới tôn vinh cả lực lượng du kích B6.
