Từ QL 19 rẽ vào đường Trường Sơn Đông khoảng 65 km, Sơn Lang hiện ra với những triền đồi nối tiếp nhau, mang dấu ấn đặc thù của vùng đất nông nghiệp ven rừng già.
Cây cam được trồng ở Sơn Lang vào giai đoạn 2001-2002, theo chủ trương chuyển đổi cây trồng của tỉnh. Những cây cam đầu tiên nhanh chóng bén đất Sơn Lang, nay thân to lớn, vững chãi, cành nhánh vươn cao.
Hiện nơi đây được xem là “thủ phủ cam” của phía Tây Gia Lai với nhiều vườn cam trải dài trên các triền đồi và ven lòng hồ, tạo nên bức tranh nông nghiệp rực rỡ mỗi độ xuân về.
Rộn ràng mùa cam Tết
Mùa thu hoạch cam ở xã Sơn Lang thường kéo dài từ tháng 10 dương lịch đến tháng 2 năm sau, song người trồng cam mong chờ nhất vẫn là vụ cam bán vào dịp Tết.
Các giống cam xoàn, cam Vinh, cam đường canh thu hoạch từ đầu vụ; riêng cam sành và quýt hồng được giữ lại bán cuối vụ, phục vụ thị trường Tết Nguyên đán.
Có hơn 2 ha đất nông nghiệp trên đảo giữa lòng hồ thủy điện, anh Thiều Viết Bền (thôn Thống Nhất) dành hơn 1 ha trồng cam và quýt. Vườn cam nhìn thẳng ra mặt hồ mênh mang sóng nước, vào mùa quả chín, cả dải đất như bừng sáng bởi sắc vàng của quả chín. Anh Bền cho biết, đây là mùa xuân thứ 7 vườn cam của gia đình thu trái ngọt.
Đi dưới những gốc quýt hồng, cam sành trĩu quả chờ ngày xuất vườn, anh Bền phấn chấn chia sẻ: Mùa cam Tết cũng là thời điểm cuối vụ nên sản lượng không còn nhiều nhưng nhờ giá tăng cao nên người trồng rất phấn khởi.
Vụ Tết năm ngoái, nhà anh cung ứng cho thị trường gần 3 tấn quýt đường và cam sành, năm nay giảm còn khoảng 2 tấn. Cam, quýt đẹp được lựa hái đóng thùng gửi đi TP Hồ Chí Minh, Huế, Đà Nẵng, một phần tiêu thụ trong tỉnh.
Giá bán tại vườn dao động từ 30.000-35.000 đồng/kg, cao gấp rưỡi so với thời điểm giữa vụ. Với mức giá này, vụ cam cuối năm mang lại cho gia đình anh một cái Tết no ấm.
Nằm sâu giữa rừng già, cách trung tâm xã Sơn Lang hơn 20 km, vườn cam vào vụ Tết của nhà chị Trần Thu Trang (thôn Trạm Lập) cũng luôn tấp nập khách buôn, khách lẻ.
Gia đình chị là một trong những hộ đầu tiên đưa cây cam về trồng trên vùng đất bazan màu mỡ sát rừng già Kon Chư Răng. Hiện vườn nhà chị có hơn 1.000 gốc cam, quýt các loại, trồng trên diện tích hơn 4 ha.
Chị Trang cho biết, năm nay mưa nhiều nên sản lượng quýt hồng bán dịp Tết giảm so với mọi năm. Bù lại, cam, quýt vào vụ Tết luôn được giá cao, thương lái vào thu mua tận vườn.
Theo chị, chăm cam, quýt để bán Tết cũng kỳ công hơn, bởi quả phải đẹp mới được giá cao. Cây cam, quýt hồng thu hoạch từ 2-3 lứa là bắt đầu xuống mã, vỏ không còn hồng tươi mà nám dần.
Vì vậy, gia đình chị gần như ăn, ngủ cùng vườn cam, chăm sóc kỹ lưỡng từng gốc cây. Nhờ đó, quả vẫn giữ được màu sắc đẹp, mọng nước để bán vào mùa Tết.
“Mùa cam Tết nhộn nhịp từ sau ngày 20 tháng Chạp, đông nhất là các ngày 26-27 Tết. Không chỉ thương lái mà nhiều người dân cũng đến tận vườn mua cam ăn, mang đi biếu tặng. Quả xấu, quả đẹp gì cũng bán hết sạch” - chị Trang vui vẻ nói.
Góp hương sắc mâm ngũ quả ngày Xuân
Từ những vườn cam giữa đại ngàn Sơn Lang, trái ngọt bắt đầu hành trình theo chân người mua về phố thị lẫn các vùng lân cận, góp sắc màu cho mâm ngũ quả ngày Tết.
Từ phường An Khê, chị Nguyễn Thị Đông cho biết, năm nào vào những ngày giáp Tết, chị cũng cùng bạn bè vào các vườn cam Sơn Lang chọn mua những trái đẹp về chưng mâm ngũ quả.
Theo chị, ngoài cam và quýt hồng, Sơn Lang là “vựa trái cây” của vùng Trường Sơn Đông khi có nhiều loại nông sản như na, vú sữa hoàng kim, ổi… loại nào cũng đậm đà hương vị.
“Những vườn quýt chín hồng rực vào mùa Tết tạo cho nơi đây tràn ngập sắc xuân. Tôi thích vào đây hái cam về chưng Tết, giống như một chuyến du xuân vậy. Cảm giác tự tay chọn những quả cam, quýt đẹp dâng lên tổ tiên, đãi bạn bè, người thân khiến ngày Tết trở nên thiêng liêng và trọn vẹn hơn” - chị Đông chia sẻ.
Là cửa hàng chuyên bán đặc sản địa phương và nông sản sạch theo mùa, chị Nguyễn Thị Ánh (đường Tăng Bạt Hổ, phường Diên Hồng) cho hay, cam Sơn Lang luôn được khách hàng ưu ái.
“Với nhiều người, cam Sơn Lang đã trở thành một bảo chứng về chất lượng, như một sản vật của núi rừng Trường Sơn Đông. Cam, quýt có màu sắc đẹp, nguồn gốc rõ ràng nên được khách hàng yên tâm mua chưng mâm ngũ quả và sử dụng trong dịp Tết. Nhiều người thích chưng quýt hồng bởi không chỉ làm đẹp mâm cỗ ngày xuân mà còn mang ý nghĩa quấn quýt, ấm áp sum vầy” - chị Ánh nói.
Theo ông Lê Quý Truyền - Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Lang, toàn xã hiện có gần 60 ha cam, phần lớn diện tích đạt tiêu chuẩn VietGAP. Nhiều vườn cam quy mô lớn được đầu tư, chăm bón bài bản, sẵn sàng đón đầu vụ cam Tết với sản lượng ổn định.
Trái cam Sơn Lang không chỉ góp hương sắc cho mâm ngũ quả ngày Tết, mà còn mang theo niềm vui mùa vụ, giúp người nông dân ven rừng Trường Sơn Đông đón một cái Tết ấm áp, đủ đầy khi mùa xuân mới đang về.
