Bất ngờ chuyện vua Gia Long làm 'em cột chèo' với vua Quang Trung

Từng là vị vua nhiều vợ của nhà Nguyễn với 21 người vợ, trong đó được sử sách nhắc đến nhiều có các bà: Tống Thị Lan, Trần Thị Đang và Lê Ngọc Bình nhưng bất ngờ hơn, vua Gia Long lại là "em cột chèo” với vua Quang Trung.

 Hình ảnh vua Quang Trung- ẢNH: T.L
Hình ảnh vua Quang Trung- ẢNH: T.L


Nói về cuộc tình của vua Gia Long với người vợ thứ ba Lê Ngọc Bình, trong sách Nguyễn Văn Tường và cuộc chiến chống đô hộ Pháp của nhà Nguyễn của GS Nguyễn Quốc Trị (do Khai Tâm và NXB Tổng hợp TP.HCM ấn hành), có nhiều phát hiện khá lý thú: “Ngoài việc cử người thờ cúng, ban cấp vô số tự điền và bổng lộc cho con cháu nhà Lê, vua Gia Long còn tuyển một người con gái út của vua Lê Hiển Tông là Lê Ngọc Bình làm vợ.

Theo Thế phả nhà Nguyễn, bà là em của Ngọc Hân công chúa, một bà vợ mà vua Quang Trung đã phong làm Bắc phương Hoàng hậu. Bà sinh ngày 22.1.1785, vào hầu vua Gia Long năm 1802, khi mới 18 tuổi ta và được phong làm Tả cung tần. Bà sinh được 2 hoàng tử và 2 hoàng nữ là An Nghĩa công chúa Nguyễn Phúc Ngọc Ngôn (năm 1804), Mỹ Khê công chúa Nguyễn Phúc Ngọc Khuê (năm 1807), Quảng Uy Công Nguyễn Phúc Quân (năm 1809) và Thường Tín Quận vương Nguyễn Phúc Cự (năm 1810).

Lúc sinh người con út này được 8 ngày thì bà mất ngày 10.10.1810, lúc mới 26 tuổi ta, từng được tặng phong là Đức phi, và được sắp vào hàng thứ 3, sau Thừa Thiên Cao Hoàng hậu (mẹ đẻ hoàng tử Cảnh, tức bà Tống Thị Lan - NV) và Thuận Thiên Cao Hoàng hậu (mẹ đẻ vua Minh Mạng, tức bà Trần Thị Đang - NV)”.

 

Tranh vẽ vua Gia Long - ẢNH: T.L
Tranh vẽ vua Gia Long - ẢNH: T.L


Theo GS Nguyễn Quốc Trị thì Thực lục không nói rõ vua Gia Long lấy bà Lê Ngọc Bình từ lúc nào và trong trường hợp nào. Sau này công chúa Ngọc Khuê lấy vệ úy Nguyễn Văn Thiện - con của công thần Nguyễn Văn Nhân, lúc 19 tuổi ta, mất lúc 21 tuổi và có sinh được một trai. Còn hoàng tử Nguyễn Phúc Quân cũng mất sớm lúc mới 21 tuổi ta vì bệnh đậu mùa, không có con.

Riêng công chúa Ngọc Ngôn lấy ông Lê Văn Yến là con thừa tự của Tả quân Lê Văn Duyệt vào năm 1823. Bà sinh hạ được 3 trai, nhưng đến 1835 thì phải chịu cảnh góa bụa, vì chồng bị tội chết nhân vụ phản loạn Lê Văn Khôi và mất năm 1855 lúc 52 tuổi.


Tuy nhiên trong một bài báo trên BAVH (được xem là một tạp chí khoa học có giá trị nhất Đông Dương) thì câu chuyện được biến cải thành ra chuyện vua Gia Long lấy công chúa Ngọc Hân, và có bị công thần Lê Văn Duyệt đàn hặc (tố cáo) là đã lấy vợ của giặc thù là vua Quang Trung.

“Bài này dựa vào một câu ca dao chỉ được tác giả ghi bằng tiếng Pháp, nhưng có thể dịch từ câu được truyền tụng trong dân gian là: Gái đâu có gái lạ lùng/Con vua mà lấy hai chồng làm vua”. Vụ việc này được GS Nguyễn Quốc Trị phân tích như sau: “Chuyện đưa Bắc phương Hoàng hậu Ngọc Hân vào đây là sai vì bà này đã mất trước năm Gia Long thứ nhất (1802) rồi. Mặt khác, em của công chúa Ngọc Hân là công chúa Ngọc Bình có thể đã lấy hai vua liên tiếp, như câu ca dao nói, nếu bà Lê Ngọc Bình đã là vợ của vua Cảnh Thịnh Nguyễn Quang Toản. Theo Quốc sử di biên của tác giả Phan Thúc Trực, một vị quan hay chữ đỗ Thám hoa, được vua Tự Đức cử ra Bắc Kỳ để tìm kiếm sử liệu sau nhà Lê trung hưng, thì các hào mục ở phủ Lạng Giang, Bắc Việt đã bắt được vua Nguyễn Quang Toản cùng em là Quang Thiệu trốn trong rừng và ‘đem dâng đại quân’ của vua Gia Long”.

 

Đơn sơ mộ của Đức phi Lê Ngọc Bình tại Huế - Ảnh: Bùi Ngọc Long
Đơn sơ mộ của Đức phi Lê Ngọc Bình tại Huế - Ảnh: Bùi Ngọc Long


Tìm hiểu qua nhiều tư liệu, GS Nguyễn Quốc Trị vẫn không thấy có chính sử nhà Nguyễn xác nhận việc bà Lê Ngọc Bình đã từng lấy vua Quang Toản. Tuy nhiên, có một điều là sách Nguyễn Văn Tường và cuộc chiến chống đô hộ Pháp của nhà Nguyễn, khẳng định: “Việc vua Gia Long trở thành một người rể của vua Lê Hiển Tông, và em bạn rể của vua Quang Trung là sự thật”.

Và thế tình nghĩa thông gia giữa hai họ Nguyễn - Lê vẫn luôn sâu đậm. “Năm 1838, vua Minh Mạng đã tha không giết những người họ hàng nhà Lê bị tội lây với các người làm loạn để khôi phục lại nhà Lê, là các ông Lê Duy Lương, Lê Duy Hiển, còn chu cấp ruộng và tiền để dời họ vào sinh sống ở các tỉnh tả kỳ phía nam Thừa Thiên hầu tránh khỏi liên lụy với những kẻ làm tội ác”, GS Nguyễn Quốc Trị tiết lộ.

Hiện ở đền Nam Phương Linh Từ (Đồng Tháp), vua Quang Trung và vua Gia Long đều được nhân dân thờ chung và hương khói như những người có công mở bờ cõi phương Nam.

Theo LÊ CÔNG SƠN (thanhnien)

Các tin khác

Uống nước nhớ nguồn

Uống nước nhớ nguồn

(GLO)- Mỗi độ tháng ba âm lịch, khi dòng người hành hương về Đền Hùng (tỉnh Phú Thọ) dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng, một mạch nguồn thiêng liêng lại được đánh thức trong tâm thức người Việt.

Củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng phát triển bền vững

Củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng phát triển bền vững

(GLO)- Ở tỉnh Gia Lai hiện nay - vùng đất hội tụ nhiều tộc người và sắc thái văn hóa - việc phát huy giá trị tín ngưỡng thờ Quốc Tổ Hùng Vương trở thành sợi dây vô hình gắn kết cộng đồng, góp phần củng cố tinh thần đại đoàn kết, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống từ trái bầu khô

Gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống từ trái bầu khô

(GLO)- Chỉ là một vật dụng quen thuộc trong đời sống thường ngày, nhưng theo thời gian, những trái bầu khô đã trở thành một phần ký ức văn hóa, gắn với nếp sống, tập quán và tâm hồn của cộng đồng người Jrai, Bahnar.

Gìn giữ âm vang cồng chiêng, hơmon nơi đại ngàn

Những nghệ nhân nặng lòng với văn hóa truyền thống

(GLO)- Giữa nhịp sống hiện đại, không ít nghệ nhân ở Gia Lai vẫn lặng thầm gắn bó với công việc chỉnh chiêng, chế tác nhạc cụ truyền thống đến hát kể sử thi (hơmon). Họ không chỉ lưu giữ thanh âm và ký ức đại ngàn mà còn truyền dạy cho thế hệ trẻ bằng tất cả tâm huyết.

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

(GLO)- Cứ đến ngày 10 tháng 2 hàng năm, người dân phường An Phú (tỉnh Gia Lai) lại tổ chức Lễ cúng Đình làng An Mỹ. Đây là nét đẹp trong đời sống tín ngưỡng của người dân, thể hiện lòng biết ơn các bậc tiền hiền, hậu hiền khai hoang lập đất và cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

(GLO)- Trong cuốn "Du ký Trung kỳ theo đường cái quan", Camille Paris - nhà khảo cổ người Pháp từng tham gia xây dựng đường điện báo tại Trung Kỳ giai đoạn 1885-1889 đã nhắc đến 2 thung lũng nổi tiếng của Quy Nhơn xưa: thung lũng Công và thung lũng Gà.

Nhơn Hải và nét văn hóa biển đặc sắc

Nhơn Hải và nét văn hóa biển đặc sắc

(GLO)- Từ ngày 29-3 đến 1-4 (tức ngày 11 đến 14-2 âm lịch), làng biển Nhơn Hải (phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai) rộn ràng bước vào mùa vui Lễ hội cầu ngư - sự kiện văn hóa truyền thống lớn nhất trong năm ở địa phương. 

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

(GLO)- Sáng 28-3 (tức mùng 10 tháng 2 âm lịch), tại đình An Khê (phường An Khê, tỉnh Gia Lai), Ban Nghi lễ đình tổ chức lễ cúng Quý Xuân trong không gian linh thiêng, rộn ràng tiếng chiêng, trống giữa tiết trời đẹp nhất của mùa xuân.

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

(GLO)- Khu di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia Plei Ơi - điểm đến mang giá trị tâm linh, lịch sử gắn với truyền thuyết Vua Lửa của đồng bào Jrai ở xã Chư A Thai - vừa được đầu tư đồng bộ, khang trang, sẵn sàng chào đón du khách trong Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026.

Đoàn xã Ia Dreh ra mắt Câu lạc bộ cồng chiêng thanh thiếu nhi

Đoàn xã Ia Dreh ra mắt Câu lạc bộ cồng chiêng thanh thiếu nhi

(GLO)- Ngày 26-3, Đoàn xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) phối hợp với Trường THCS Ngô Quyền tổ chức ra mắt Câu lạc bộ (CLB) cồng chiêng thanh thiếu nhi, nhằm góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, đồng thời tạo sân chơi lành mạnh cho học sinh.

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

(GLO)- Cuối năm 2025, cuốn sách Nghề dệt truyền thống tỉnh Bình Định (từ thế kỷ XIX đến nay) của ThS. Hoàng Bình ra mắt bạn đọc như một công trình biên khảo công phu về một nghề thủ công từng gắn bó mật thiết với đời sống người dân đất Võ.

Bộ chiêng của các thủ lĩnh Jrai trở thành bảo vật quốc gia

Bộ chiêng Kơ Đơ trở thành bảo vật quốc gia

(GLO)- Bộ cồng chiêng Kơ Đơ (niên đại đầu thế kỷ XX) vừa được công nhận là bảo vật quốc gia. Không chỉ là nhạc cụ cổ, chiêng Kơ Đơ còn là hiện vật gắn với những thủ lĩnh Jrai xưa, phản ánh cấu trúc xã hội, đời sống tín ngưỡng và nghệ thuật âm nhạc độc đáo của cư dân Tây Nguyên.

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành Hoàng Đế

(GLO)- Thành Hoàng Đế thuộc huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định (cũ) là di tích duy nhất còn lại của vương triều Tây Sơn. Đây là một công trình kiến trúc thành cổ khá đặc biệt, sau 6 lần khai quật khảo cổ phục vụ nghiên cứu và trùng tu, đến nay vẫn còn nhiều bí ẩn...

Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá

Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá

(GLO)- Xin được nói ngay - Tiếng vó ngựa trong từng thớ đá - là cách tôi nói văn vẻ về một góc trong nghệ thuật điêu khắc Chăm.

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

(GLO)- Trong dòng chảy lịch sử, không chỉ có những bậc anh hùng làm nên huyền thoại, mà còn có những chiến mã góp phần tạo nên kỳ tích. Trong những thời khắc sinh tử, có 3 con ngựa nổi tiếng đã đi vào sử sách như biểu tượng của lòng trung nghĩa và sức mạnh phi thường.

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

(GLO)- Với việc hợp chuẩn OCOP, nhiều sản phẩm thổ cẩm Bahnar, Jrai ở Gia Lai bắt đầu định vị được thương hiệu. Quá trình này có công rất lớn của nhiều phụ nữ, nghệ nhân đã dồn tâm huyết từng bước đưa thổ cẩm truyền thống ra thị trường.

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

(GLO)- Hiểu về văn hóa Tây Nguyên bắt đầu từ những hiện vật dân tộc học, đó cũng là một trong những cách tiếp cận của TS. Lê Quang Lâm (phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) khi nghiên cứu về văn hóa của người Jrai. Trong hàng nghìn hiện vật mà ông dày công sưu tầm, có bộ sưu tập tù và Jrai độc đáo.

Gia Lai: Chung tay gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

Gia Lai: Chung tay gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

(GLO)- Trong những mái nhà sàn nơi buôn làng, tiếng khung cửi vẫn lặng lẽ vang lên như nhịp thở của ký ức. Nghề dệt thổ cẩm không chỉ làm ra những sản phẩm thủ công mà còn gìn giữ giá trị văn hóa của đồng bào qua bao thế hệ.

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ

Suy nghĩ từ những lò gốm cổ dọc sông Côn

(GLO)- Dọc theo dòng sông Côn huyền thoại, tuyến giao thương quan trọng từng nối vùng cao nguyên với cửa biển Thị Nại, nếu không để ý kỹ, người ta rất dễ đi ngang qua những gò đất tưởng như bình thường. Nhưng dưới lớp đất trầm mặc ấy là dấu tích của một thời Champa rực rỡ.