Theo thông tin được công bố tại họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 15 luật vào ngày 10-9, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư đã cắt giảm 62 ngành, nghề và sửa đổi 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện so với Luật Đầu tư năm 2025. Luật có hiệu lực từ 1-3-2027.
Việc cắt giảm được thực hiện theo hướng loại bỏ những ngành, nghề có điều kiện không còn cần thiết, có thể quản lý bằng công cụ khác hoặc đã được kiểm soát thông qua cơ chế quản lý khác. Theo đánh giá của cơ quan soạn thảo, chính sách này dự kiến giúp cắt giảm khoảng 786 điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa khoảng 232 thủ tục hành chính, qua đó giảm chi phí và thời gian tuân thủ cho doanh nghiệp.
Nhóm được hưởng lợi trực tiếp là doanh nghiệp đang hoặc có kế hoạch gia nhập những lĩnh vực được đưa ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Khi quy định mới có hiệu lực, tổ chức, cá nhân hoạt động trong các ngành, nghề bị bãi bỏ điều kiện không còn phải đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh theo cơ chế của danh mục này.
Đặc biệt, việc cắt giảm tác động tới nhiều lĩnh vực sản xuất, dịch vụ và thương mại. Doanh nghiệp trong các ngành được bãi bỏ điều kiện có thể giảm yêu cầu về giấy phép, chứng nhận hoặc các thủ tục gia nhập thị trường, tùy theo quy định chuyên ngành còn áp dụng.
Đối với những doanh nghiệp đang sở hữu giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ hoặc văn bản cho phép kinh doanh trong ngành, nghề bị bãi bỏ điều kiện, luật quy định doanh nghiệp có thể tiếp tục sử dụng các giấy tờ đã được cấp đến hết thời hạn mà không phải làm thủ tục cấp, điều chỉnh hoặc gia hạn.
Những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng hoặc có rủi ro lớn vẫn được duy trì cơ chế quản lý điều kiện.
Chẳng hạn, Quốc hội tiếp tục duy trì điều kiện đối với kinh doanh chăn nuôi trang trại và kinh doanh giống vật nuôi, sản xuất giống cây trồng do đây là những lĩnh vực có nguy cơ ảnh hưởng đến dịch bệnh, chất lượng đầu vào và an ninh lương thực. Điều kiện đối với lĩnh vực kinh doanh tàu bay không người lái cũng không bị bãi bỏ.
Ở chiều ngược lại, hoạt động nghiên cứu, chế tạo tàu bay không người lái được đưa ra khỏi phạm vi ngành, nghề có điều kiện, qua đó tạo thêm không gian cho hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
Một trong những thay đổi đáng chú ý của lần sửa luật này là chuyển mạnh phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Thay vì đặt ra điều kiện ngay từ thời điểm doanh nghiệp gia nhập thị trường, cơ quan quản lý tăng cường kiểm tra việc tuân thủ trong quá trình hoạt động đối với những lĩnh vực phù hợp.
Luật đồng thời yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ rà soát pháp luật chuyên ngành để xử lý những quy định trực tiếp hoặc gián tiếp đặt ra điều kiện kinh doanh đối với các ngành, nghề đã được cắt giảm. Các quy định thay thế, nếu cần thiết, phải bảo đảm không phát sinh “giấy phép con” hoặc điều kiện kinh doanh dưới hình thức khác.
Với việc cắt giảm 62 ngành, nghề và sửa đổi 14 ngành, nghề, chính sách mới được kỳ vọng tạo môi trường kinh doanh thông thoáng hơn, đồng thời đặt yêu cầu cao hơn đối với năng lực tự tuân thủ của doanh nghiệp và hiệu quả hậu kiểm của cơ quan quản lý nhà nước.
