Ngày 12-10-2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 386/2026/NĐ-CP quy định cơ chế đột phá phát triển cho hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu quốc gia; hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu tại Trung tâm sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm dữ liệu quốc gia. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 1-12-2026.
Theo đó, tài năng trẻ được xác định là công dân Việt Nam từ đủ 16-35 tuổi, tính đến năm được phát hiện, tuyển chọn, tôn vinh. Đối tượng này phải có thành tích, giải thưởng uy tín cấp quốc gia, quốc tế hoặc sở hữu công trình, sản phẩm, giải pháp, sáng kiến, mô hình công nghệ, kết quả nghiên cứu hay dự án khởi nghiệp sáng tạo có tiềm năng ứng dụng, thương mại hóa.
Đáng chú ý, Nghị định quy định cơ chế phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, ươm tạo, hỗ trợ nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển tài năng đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi.
Vì vậy, người 16 tuổi sở hữu sản phẩm AI xuất sắc có thể thuộc diện được xem xét phát hiện, bồi dưỡng theo cơ chế này nếu đáp ứng các tiêu chí liên quan.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa cơ chế phát triển tài năng trẻ dưới 18 tuổi và cơ chế tuyển dụng. Theo quy định, việc tuyển dụng, tiếp nhận hoặc ký hợp đồng với chuyên gia, tài năng trẻ tại các đơn vị được áp dụng đối với người từ đủ 18 tuổi.
Việc tuyển chọn không chỉ căn cứ vào bằng cấp hay thâm niên công tác mà còn dựa trên năng lực, thành tích và sản phẩm thực tế. Các tiêu chí xem xét bao gồm: kết quả công trình nghiên cứu, sản phẩm công nghệ, bài báo khoa học, giải pháp đã được ứng dụng thực tiễn, kinh nghiệm chuyên môn và kết quả đánh giá hồ sơ theo tiêu chí công khai.
Bên cạnh cơ hội tham gia các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và dự án dữ liệu quan trọng, chuyên gia, tài năng trẻ còn có thể được hưởng thù lao, tiền thưởng và các quyền lợi vật chất, phi vật chất tương xứng với năng lực, mức độ đóng góp và hiệu quả công việc.
Cơ quan, tổ chức có thẩm quyền được áp dụng cơ chế thỏa thuận đặc thù về tiền lương, tiền thưởng, quyền sở hữu trí tuệ, quyền khai thác kết quả nghiên cứu và phân chia lợi ích từ sản phẩm, dịch vụ, sáng kiến. Thu nhập được xác định dựa trên nhiệm vụ, vị trí đảm nhiệm, sản phẩm tạo ra và kết quả đầu ra, bảo đảm công khai, minh bạch.
Ngoài ra, Nghị định quy định các ưu đãi về thuế thu nhập cá nhân đối với chuyên gia, tài năng trẻ thuộc diện áp dụng chính sách. Người được hưởng ưu đãi phải cam kết về nhiệm vụ, sản phẩm, kết quả đầu ra và tiến độ thực hiện; trường hợp vi phạm nghĩa vụ hoặc sử dụng ưu đãi sai mục đích có thể bị điều chỉnh, chấm dứt hoặc thu hồi ưu đãi theo quy định.
