Hậu quả dai dẳng
Đại tá Nghiêm Xuân Long-Phó Tổng Giám đốc Trung tâm Hành động bom mìn Quốc gia Việt Nam (VNMAC) cho biết: Việt Nam là một trong những quốc gia phải gánh chịu hậu quả nặng nề của bom mìn, vật nổ còn sót lại sau chiến tranh.
Đến nay, Việt Nam còn khoảng 5,57 triệu ha bị ô nhiễm bom mìn, vật nổ, chiếm hơn 17% diện tích tự nhiên của cả nước. Số bom mìn chưa nổ còn sót lại sau chiến tranh hiện nằm rải rác tại 34/34 tỉnh, thành phố nhưng tập trung nhiều nhất ở các tỉnh biên giới phía Bắc, miền Trung và Tây Nguyên.
Hiện nay, tổng diện tích ô nhiễm bom mìn tại Gia Lai là hơn 173 nghìn ha, chiếm 29,44% diện tích tự nhiên. Những năm gần đây, số vụ tai nạn do bom mìn trên địa bàn tỉnh đã giảm, song vẫn còn những vụ tai nạn làm chết người hoặc bị thương. Mới đây nhất, vào ngày 10-1-2026, một vụ tai nạn bom mìn xảy ra tại thôn Vạn Ninh (xã Phù Mỹ Bắc) làm 2 người chết.
Tai nạn bom mìn không chỉ để lại nỗi đau cho nạn nhân mà còn ảnh hưởng đến cả xã hội. Ông Đoàn Kỳ Bá (thôn 4, xã Đak Pơ) mang trong mình nỗi đau do bom mìn gây ra suốt hơn 40 năm qua.
Năm 1978, khi đang làm công nhân khai hoang tại Nông trường Hà Tam, một quả bom còn sót lại sau chiến tranh phát nổ khiến ông Bá bị cụt tay trái và mang trong mình nhiều di chứng như ép tim, rối loạn tiền đình…
Với ông Kpăh Knoan (tổ 20, phường Ayun Pa) thì nỗi đau do bom mìn gây ra hết sức khủng khiếp. Năm 1987, trong khi ông đang làm ruộng thì một quả bom sót lại sau chiến tranh phát nổ. Nhờ được cấp cứu, điều trị kịp thời, ông giữ được mạng sống nhưng mất đi đôi chân, mắt bị mờ.
“Mặc dù được chính quyền địa phương quan tâm nhưng cuộc sống của tôi bây giờ rất khó khăn. Tôi phải nằm một chỗ, mọi sinh hoạt cá nhân đều do vợ con lo. Do hậu quả của vụ nổ nên tôi yếu đi nhiều, liên tục đau ốm phải đi viện để điều trị” - ông Kpăh Knoan chia sẻ.
Truyền thông nâng cao nhận thức về hậu quả bom mìn
Năm 2025, VNMAC phối hợp với các đơn vị liên quan cung cấp thông tin, video clip, dự thảo nội dung tuyên truyền để Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai, các xã, phường tuyên truyền rộng rãi trên phương tiện thông tin đại chúng nhằm nâng cao nhận thức của người dân về tai nạn bom mìn.
Bộ CHQS tỉnh và các sở, ban, ngành, cơ quan, đơn vị phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, tổ chức đoàn thể, trường học lồng ghép tuyên truyền bằng nhiều hình thức. Các hoạt động tuyên truyền được ưu tiên tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số-những nơi còn nguy cơ tồn lưu bom mìn sau chiến tranh. Toàn tỉnh đã đăng tải 160 tin, bài trên các nền tảng truyền thông, tổ chức 60 buổi truyền thông về bom mìn, thu hút 8.000 lượt người tham gia.
Đại tá Phạm Văn Đạt - Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh - cho biết: Bộ CHQS tỉnh đã phối hợp với VNMAC và các cơ quan liên quan tổ chức nhiều hoạt động truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức về phòng tránh tai nạn do bom mìn, vật nổ gây ra. Các tài liệu tuyên truyền trực quan, dễ hiểu góp phần giúp người dân hình thành thói quen ứng xử an toàn, chủ động phát hiện, báo cáo và không tự ý xử lý bom mìn, vật nổ.
Một trong những hoạt động góp phần nâng cao nhận thức về hậu quả bom mìn là cuộc thi “Đại sứ học đường trong khắc phục hậu quả bom mìn, vật liệu nổ do chiến tranh để lại”. Đánh giá về cuộc thi này, Đại tá Nghiêm Xuân Long cho biết: Sau hơn 1 tháng phát động, cuộc thi đã thu hút 44 trường học tham gia. Tổng số tranh tham gia thi cấp trường là 2.875 bức, các trường học đã lựa chọn 324 tranh dự thi cấp Sở GD&ĐT. Kết quả, Ban tổ chức đã trao 2 giải nhất, 4 giải nhì, 8 giải ba và 60 giải khuyến khích.
Là 1 trong 2 học sinh đoạt giải nhất tại cuộc thi này, em Lê Trần Tuệ Anh, học sinh lớp 4/3, Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi (phường Pleiku), chia sẻ: “Trước đây, qua thầy cô giáo, sách báo và ti vi, con hiểu được hậu quả do bom mìn gây ra. Chính vì vậy, con đã tham gia cuộc thi này. Nội dung bức tranh của con chuyển đi thông điệp là những hành động không nên làm khi thấy bom mìn và tác hại của bom mìn. Thông qua bức tranh này, con muốn chia sẻ nỗi đau với những nạn nhân của bom mìn, đồng thời mong muốn các bạn nâng cao cảnh giác, đề phòng bom mìn còn sót lại sau chiến tranh”.
