Chiều 14/8, đại diện Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết gà lôi trắng đã được gây nuôi thành công trong điều kiện nuôi nhốt tại một số cơ sở nuôi, tuy nhiên việc gây nuôi thành công chưa phải là lý do để đưa loài này ra khỏi danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm.
Lý do quần thể tự nhiên loài này được đánh giá là bị suy giảm do mất sinh cảnh sống, bị săn bắt làm thực phẩm, làm cảnh; kích cỡ quần thể ước tính dưới 10.000 cá thể và số lượng cá thể trưởng thành của mỗi tiểu quần thể dưới 1.000 cá thể, nên Sách Đỏ Việt Nam xếp loài này ở bậc sẽ nguy cấp.
Theo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, việc đưa gà lôi trắng vào Danh mục động vật nguy cấp, quý hiếm phù hợp với tiêu chí nhóm IIB quy định tại Thông tư số 27/2025/TT-BNNMT của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Vậy người dân có thể nuôi nuôi gà lôi trắng hay những động vật thuộc danh mục nguy cấp, quý hiếm? Theo đại diện Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, kể từ ngày 1/7/2025, người dân có thể được phép nuôi gà lôi trắng nếu đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định tại Điều 25 Thông tư số 27/2025/TT-BNNMT.
Tuy nhiên, hoạt động nuôi cần phải tuân thủ các quy định về điều kiện cơ sở nuôi, đăng ký cấp mã số cơ sở nuôi, mở sổ theo dõi nuôi, thực hiện thủ tục xác nhận bảng kê lâm sản khi mua bán, vận chuyển, chuyển giao quyền sở hữu và các thủ tục kiểm dịch động vật, chứng minh nguồn gốc hợp pháp theo quy định.
Việc gây nuôi hợp pháp cũng có thể được xem là một trong những giải pháp được khuyến khích để bảo tồn các loài động vật nguy cấp, quý, hiếm, giúp tạo ra quần thể dự phòng, phục vụ cho công việc nghiên cứu khoa học, duy trì nòi giống, tuy nhiên chỉ trong một số trường hợp cụ thể mới được coi là biện pháp để bảo tồn.
Đại diện Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cũng lưu ý khi một cơ sở nuôi vi phạm các quy định, thì việc quyết định mức độ xử lý hành chính, hình sự liên quan đến hoạt động nuôi, mua bán động vật nguy cấp, quý, hiếm theo từng vụ việc cụ thể thuộc thẩm quyền của các cơ quan chức năng theo quy định.
Đối với việc chuyển gà lôi trắng từ nhóm IB sang nhóm IIB, đại diện Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho biết hiện có những thay đổi về mức độ bảo vệ và áp dụng xử phạt như sau: Loài nhóm I bị nghiêm cấm khai thác và sử dụng mẫu vật khai thác từ tự nhiên vì mục đích thương mại; trong khi đó loài nhóm II hạn chế khai thác và sử dụng vì mục đích thương mại.
Về xử lý vi phạm hình sự, đối với loài nhóm I xử lý theo quy định tại Điều 244 (có thể bị phạt tù lên đến 15 năm) trong khi đó loài nhóm II xử lý theo quy định tại Điều 234 Bộ luật Hình sự (có thể bị phạt tù lên đến 12 năm).
Về xử lý vi phạm hành chính, theo quy định tại Nghị định số 35/2019/NĐ-CP ngày 25/04/2019 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp (sửa đổi tại Nghị định số 07/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 của Chính phủ), các mức xử lý vi phạm hành chính đối với loài nhóm I và nhóm II cũng có sự khác nhau tùy từng hành vi vi phạm cụ thể.
Vì vậy, để tránh nuôi gà lôi trắng như trường hợp anh Thái Khắc Thành mới đây, người dân cần chủ động tìm hiểu kỹ các quy định của pháp luật trước khi bắt đầu nuôi các loài động vật nguy cấp, quý, hiếm; xác định rõ loài động vật nuôi có thuộc Danh mục quý hiếm, nguy cấp hay không.
Nếu có, người dân cần phải liên hệ với cơ quan chuyên môn địa phương để được tư vấn và hướng dẫn cụ thể về thủ tục đăng ký nuôi theo đúng quy định, tránh nuôi tự phát, buôn bán khi chưa đáp ứng được các quy định.
Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ban hành kèm theo Thông tư số 27 đã được đăng tải rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng và gửi về các địa phương, trong đó đã nêu rõ tên khoa học, tên tiếng Việt của từng loài.
Về phía cơ quan quản lý, đại diện Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho rằng để nâng cao nhận thức của người dân về các loài động vật quý hiếm, nhất là các loài ít phổ biến như gà lôi trắng, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến quy định của pháp luật thông qua các phương tiện truyền thông.
“Yếu tố quan trọng nhất, là sự chủ động tìm hiểu, nâng cao kiến thức của người dân trong bối cảnh việc tiếp cận các nguồn thông tin chính thống rất dễ dàng như hiện nay,” đại diện Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm nhấn mạnh.
Theo Hùng Võ (Vietnam+)
