Nghị định 109/2026 có hiệu lực thi hành kể từ hôm nay 18.5, với nhiều điểm mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự…
Công chứng viên không chụp ảnh, phạt đến 10 triệu đồng
Theo quy định mới, mức phạt tiền từ 7 - 10 triệu đồng được áp dụng với vi phạm về việc không chụp ảnh người yêu cầu công chứng ký hoặc điểm chỉ vào văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên (trừ trường hợp pháp luật có quy định khác), hoặc không bảo đảm các yêu cầu về ảnh chụp người yêu cầu công chứng ký hoặc điểm chỉ vào văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên.
Luật hiện hành quy định việc ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên phải được chụp ảnh và lưu trữ trong hồ sơ công chứng.
Tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI vừa qua, khi xây dựng luật sửa đổi, Chính phủ từng đề xuất bỏ quy định chụp ảnh khi công chứng. Công chứng viên sẽ được trang bị thiết bị xác thực cá nhân bằng công nghệ sinh trắc học, máy quét chuyên dụng hoặc sử dụng ứng dụng VNeID để xác thực người yêu cầu công chứng.
Đề xuất này nhận được nhiều băn khoăn từ các đại biểu. Bởi lẽ, việc bắt buộc chụp ảnh sẽ giúp đảm bảo an toàn cho giao dịch, xác định chính xác người ký, thời điểm và địa điểm ký, từ đó hạn chế tình trạng giả mạo, ký khống và phát sinh tranh chấp sau này.
Tiếp thu các quan điểm, Chính phủ sau đó bỏ đề xuất nêu trên. Việc duy trì chụp ảnh công chứng sẽ góp phần nâng cao trách nhiệm của công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng, tăng tính minh bạch, xác thực đối với giao dịch công chứng; bảo vệ tốt hơn quyền lợi cho công chứng viên và người yêu cầu công chứng.
Công chứng bất động sản sai phạm vi, phạt đến 15 triệu đồng
Nghị định mới cũng quy định mức phạt tiền từ 10 - 15 triệu đồng đối với hành vi công chứng giao dịch về bất động sản ngoài phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở (trừ một số trường hợp theo quy định).
Theo luật sửa đổi một số điều của luật Công chứng (có hiệu lực từ 1.1.2027), công chứng viên chỉ được công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở, trừ một số trường hợp theo quy định.
Quá trình xây dựng luật, nhiều ý kiến đại biểu đề xuất bỏ địa giới hành chính trong thẩm quyền công chứng bất động sản, nhằm tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Song theo Chính phủ, bất động sản là tài sản có giá trị lớn, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội. Do đó, giao dịch về bất động sản cần cơ chế phù hợp để vừa tạo thuận lợi, thúc đẩy giao dịch, vừa bảo đảm an toàn pháp lý cao nhất.
Việc tiếp tục duy trì quy định công chứng bất động sản theo địa giới hành chính là cần thiết, sẽ hạn chế tối đa nguy cơ công chứng, chứng thực nhiều lần đối với một bất động sản tại một thời điểm.
Khi nào cơ sở dữ liệu công chứng và cơ sở dữ liệu có liên quan vận hành đầy đủ, Chính phủ sẽ xây dựng lộ trình tiến tới bỏ địa giới hành chính đối với lĩnh vực này.
Vòi tiền người yêu cầu công chứng, phạt đến 10 triệu đồng
Vẫn theo Nghị định 109/2026, mức phạt tiền từ 7 - 10 triệu đồng áp dụng với một trong các hành vi: công chứng khi thiếu chữ ký của công chứng viên, chữ ký hoặc dấu điểm chỉ của người yêu cầu công chứng ở từng trang của giao dịch; nhận, đòi hỏi tiền hoặc lợi ích khác từ người yêu cầu công chứng ngoài phí công chứng, phí, giá dịch vụ theo yêu cầu liên quan đến việc công chứng đã được xác định và chi phí khác đã thỏa thuận…
Mức phạt cao hơn, 10 - 15 triệu đồng được áp dụng đối với các hành vi: từ chối cung cấp thông tin, tài liệu phục vụ việc công chứng trái quy định của pháp luật; từ chối thực hiện thủ tục pháp lý liên quan đến giao dịch được công chứng mà không có căn cứ pháp lý…
Theo Tuyến Phan (TNO)
