Thi tốt nghiệp THPT: Đừng để thí sinh chọn môn vì 'dễ thi, dễ đỗ'

Mục tiêu cấp THPT nêu trong chương trình Giáo dục phổ thông 2018 là theo định hướng nghề nghiệp, nhưng nhiều học sinh lại chọn môn học, môn thi tốt nghiệp THPT với tiêu chí 'dễ thi và dễ đỗ'.

NHIỀU LÝ DO HỌC SINH CHỌN MÔN THI KHOA HỌC XÃ HỘI TĂNG

Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo xác định mục tiêu đối với giáo dục phổ thông là: "Bảo đảm cho học sinh (HS) có trình độ THCS có tri thức phổ thông nền tảng, đáp ứng yêu cầu phân luồng mạnh sau THCS; THPT phải tiếp cận nghề nghiệp và chuẩn bị cho giai đoạn học sau phổ thông có chất lượng".

Cấp THPT là cấp định hướng nghề nghiệp, HS được chọn môn học và thi phù hợp với định hướng nghề nghiệp của mình. Tuy nhiên, do nhiều lý do khác nhau, HS chọn môn học và thi không đúng với định hướng nghề nghiệp của mình, tạo ra xu hướng có thể ngược với nhu cầu của nguồn nhân lực. Trong 8 năm qua (2017 - 2024), HS chọn tổ hợp khoa học xã hội ngày càng tăng. Năm 2024, tỷ lệ HS chọn tổ hợp khoa học xã hội cao nhất với 63%, chỉ 37% chọn khoa học tự nhiên. Trong khi đó, nhu cầu nhân lực về khoa học, công nghệ, kỹ thuật ngày càng tăng.

Thí sinh làm thủ tục dự thi tổ hợp môn khoa học xã hội trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024. Những năm gần đây số thí sinh chọn tổ hợp này ngày càng tăng. ẢNH: NHẬT THỊNH
Thí sinh làm thủ tục dự thi tổ hợp môn khoa học xã hội trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024. Những năm gần đây số thí sinh chọn tổ hợp này ngày càng tăng. ẢNH: NHẬT THỊNH

Trước hết, đó là vì các môn thuộc khoa học xã hội dễ học, dễ thi đạt điểm cao. Tổng trung bình điểm thi hằng năm của 3 môn sử, địa, giáo dục công dân luôn cao hơn tổng trung bình điểm thi của 3 môn lý, hóa, sinh.

Kế đến, theo một số hiệu trưởng THPT ở các huyện miền núi, do chất lượng đầu vào thấp nên nhà trường phải hướng HS chọn khoa học xã hội để học và ôn thi ngay từ lớp 10. Chỉ một số rất ít HS giỏi tự nhiên mới chọn tổ hợp khoa học tự nhiên.

Bình quân tỷ lệ tốt nghiệp THPT của cả nước cao (xấp xỉ 99%) tạo ra áp lực cho các trường vùng khó khăn. Có trường đạt tỷ lệ này 80 - 90%, nhưng vẫn được đánh giá thấp so với mặt bằng, nên buộc nhà trường phải tổ chức dạy và học hướng mục tiêu tăng tỷ lệ tốt nghiệp.

Theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018, ở cấp THPT, các môn học bắt buộc nghiêng lại về xã hội và nhân văn. Cụ thể, có 8 môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc, gồm: toán, ngữ văn, ngoại ngữ, lịch sử, giáo dục thể chất, giáo dục quốc phòng và an ninh, hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp và giáo dục địa phương. Trong đó, chỉ có toán thuộc tự nhiên, còn các môn và hoạt động giáo dục thuộc về xã hội và nhân văn.

Với thiết kế chương trình giáo dục nghiêng về xã hội và nhân văn, HS chọn các môn khoa học xã hội để học và thi là dễ hiểu. Thực tế 3 năm qua, theo Hiệp hội Các trường ĐH và CĐ, hiện nay có một số tỉnh, số HS chọn nhóm môn lý, hóa, sinh chỉ chiếm 11 - 15%.

Tuy nhiên, một số địa phương có kinh tế - xã hội phát triển, nhu cầu nhân lực khoa học, kỹ thuật, công nghệ, kinh tế tăng… có thể tác động đến việc số HS chọn các môn khoa học tự nhiên để học và thi cao. TP.HCM là một minh chứng. Năm 2024, tỷ lệ HS TP.HCM chọn tổ hợp khoa học tự nhiên là gần 61%, cao nhất cả nước.

CÂN ĐỐI MÔN THI PHÙ HỢP NHU CẦU NHÂN LỰC

Thực tế nhu cầu lao động của xã hội rất đa dạng, định hướng phát triển kinh tế - xã hội nước ta trong kỷ nguyên vươn mình đòi hỏi ngày càng nhiều nhân lực các ngành khoa học, kỹ thuật, công nghệ, kinh tế, dịch vụ, bên cạnh các ngành xã hội và nhân văn.

Tuy nhiên, cấu trúc phân hóa HS theo 2 nhóm khoa học tự nhiên - kỹ thuật và khoa học xã hội - nhân văn là quá rộng, cần phải phân chia nhiều nhóm hơn. Ví dụ, nhóm các môn toán - lý - hóa - sinh - tin học - công nghệ nên chia thành nhiều nhóm nhỏ như: toán - lý - hóa, lý - hóa - sinh, toán - tin học - lý, toán - lý - công nghệ…

Học sinh lớp 12 sẽ bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 với nhiều đổi mới. Ảnh: Đào Ngọc Thạch
Học sinh lớp 12 sẽ bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 với nhiều đổi mới. Ảnh: Đào Ngọc Thạch

Để khắc phục những hạn chế nói trên, cần tái cấu trúc chương trình giáo dục phổ thông cho phù hợp hơn với mục tiêu hướng nghiệp.

Ở cấp THPT nên phân chia HS theo 3 luồng chính: luồng thứ nhất phổ thông sẽ học và thi tốt nghiệp THPT; luồng thứ hai theo hướng nghề nghiệp cụ thể, như y tế, kỹ thuật, nghệ thuật, quản trị kinh doanh, khoa học xã hội, ngoại ngữ, trồng trọt… được thực hiện tại các trường trung học nghề hoặc kỹ thuật (HS học các trường trung học nghề và trung học kỹ thuật vừa học văn hóa THPT vừa học nghề, tốt nghiệp sẽ cấp bằng "trung học nghề" tương đương THPT, có thể học lên CĐ và ĐH); luồng thứ ba theo hướng lao động trực tiếp, nhưng cần được đào tạo sơ cấp nghề. Mô hình trung học nghề/trung học kỹ thuật đã được áp dụng thành công tại nhiều quốc gia và có sự tham gia trực tiếp của các doanh nghiệp, giúp HS vừa học lý thuyết, vừa tích lũy kinh nghiệm thực tế.

Cần đào tạo đội ngũ GV tư vấn hướng nghiệp chuyên nghiệp. Các trường ĐH sư phạm ngoài đào tạo đội ngũ GV hướng nghiệp chuyên nghiệp còn cần giảng dạy môn trải nghiệm hướng nghiệp cho tất cả sinh viên sư phạm, kể cả sư phạm tiểu học. Đội ngũ GV tư vấn hướng nghiệp có thể từ trường công lập, tư thục hay các tổ chức xã hội nghề nghiệp khác và có sự tham gia của doanh nghiệp. Sớm cho HS THCS trải nghiệm hướng nghiệp tại doanh nghiệp và ở các trường ĐH, CĐ, giúp các em có điều kiện tiếp cận nghề nghiệp để học và làm việc sớm.

Việc chuyển giao giáo dục nghề nghiệp về Bộ GD-ĐT là một thuận lợi, cơ hội để sắp xếp, phân luồng HS các cấp học một cách khoa học, hợp lý và phù hợp với nhu cầu nguồn nhân lực.

Theo Hồ Sỹ Anh (TNO)

Các tin khác

Quảng diễn ẩm thực đặc sắc tại Galar Dinner

Quảng diễn ẩm thực đặc sắc tại Galar Dinner

(GLO)- Tối 16-10, tại Khách sạn ANYA Premier (phường Quy Nhơn Nam), chương trình Gala giao lưu và quảng diễn ẩm thực đã diễn ra trong khuôn khổ chuỗi hoạt động do Hiệp hội Văn hóa ẩm thực Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Gia Lai tổ chức.

Học viện bóng đá LPBank HAGL – Điểm hẹn của những người yêu bóng đá

Học viện bóng đá LPBank HAGL - Điểm hẹn của những người yêu bóng đá

(GLO)- Giữa không gian xanh mát của vùng đất đỏ bazan, Học viện Bóng đá LPBank HAGL là một điểm đến đặc biệt ở phố núi. Không chỉ gây ấn tượng bởi những sân cỏ xanh mướt, nơi đây còn đưa du khách đến gần hơn hành trình rèn luyện, nuôi dưỡng đam mê và khát vọng chinh phục sân cỏ của các cầu thủ trẻ.

Hội thảo "Nông sản Việt: Từ trang trại lên bàn ăn thế giới"

Hội thảo "Nông sản Việt: Từ trang trại lên bàn ăn thế giới"

(GLO)- Chiều 16-10, tại Khách sạn ANYA (phường Quy Nhơn Nam), Hiệp hội Văn hóa ẩm thực Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Gia Lai tổ chức Hội thảo “Nông sản Việt: Từ trang trại lên bàn ăn thế giới”, với sự đồng hành của Vietravel, Nutifood, VTV8, King Coffee và Rượu Hồ Tiên.

Sức hút từ làng Kép

Sức hút từ làng Kép

(GLO)- Làng Kép (xã Ia Ly) được lựa chọn đại diện tỉnh Gia Lai tham gia hội thi “Điểm đến du lịch nông thôn Việt Nam tốt nhất” năm 2026. 

Hương vị Gia Lai

Hương vị Gia Lai

(GLO)- Ẩm thực Gia Lai là hành trình khám phá những sản vật đặc trưng, những nét văn hóa và câu chuyện của mỗi vùng đất từ đại ngàn tới biển. Mỗi món ăn, mỗi thức uống mang một hương vị riêng, góp phần tạo nên sức hấp dẫn của Gia Lai trong Năm Du lịch quốc gia 2026.

Ngân hàng Thanh âm Việt Nam sẽ lưu giữ những gì?

Ngân hàng Thanh âm Việt Nam sẽ lưu giữ những gì?

(GLO)- Từ tiếng rao phố thị, lời ru, tiếng nhạc cụ dân tộc đến những giai điệu sáng tạo của cộng đồng, Ngân hàng Thanh âm Việt Nam được định hướng trở thành nguồn tài nguyên âm nhạc số, góp phần lưu giữ bản sắc văn hóa, kết nối người sáng tạo và thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa.

Du khách thích thú với trải nghiệm tại chương trình “Gỗ kể chuyện đại ngàn”

Trải nghiệm thú vị với “Gỗ kể chuyện đại ngàn”

(GLO)- Những khối gỗ và dụng cụ tạo hình trở thành điểm bắt đầu cho những trải nghiệm mới trong chương trình “Gỗ kể chuyện đại ngàn” tại Lem Coffee (xã Biển Hồ, tỉnh Gia Lai). Người tham gia tìm thấy niềm vui từ việc tự tay hoàn thiện một phần sản phẩm.

60s Gia Lai: Nghề mành chà giữa vùng lộng

60s Gia Lai: Nghề mành chà giữa vùng lộng

(GLO)- Ở làng biển Nhơn Hải (phường Quy Nhơn Đông), mành chà là một trong những nghề đánh bắt truyền thống tại vùng lộng còn được duy trì. Nghề mành chà ngày nay thay đổi nhiều khi nguồn lợi hải sản ngày càng ít, trong khi ngư dân hướng tới khai thác đúng quy định và bền vững hơn.

Thác Phú Cường – Bản hòa ca giữa đại ngàn

Thác Phú Cường – Bản hòa ca giữa đại ngàn

(GLO)- Thác Phú Cường (xã Chư Sê, tỉnh Gia Lai) mang vẻ đẹp hoang sơ và đầy sức sống. Tiếng nước đổ giữa núi rừng, hơi nước mát lành cùng những cung đường xanh ngát tạo nên một hành trình khám phá thú vị, nơi du khách có thể chạm vào vẻ đẹp nguyên sơ của thiên nhiên.

Đầm Thị Nại qua góc nhìn khoa học và nghệ thuật

Đầm Thị Nại qua góc nhìn khoa học và nghệ thuật

(GLO)- Đầm Thị Nại (tỉnh Gia Lai) không chỉ gắn với đời sống của cư dân ven đầm, mà còn là một hệ sinh thái phức tạp, luôn vận động trong mối tương tác giữa sông, đất liền và biển. Những giá trị ấy đang được kể lại tại triển lãm “Đầm Thị Nại: Di sản thiên nhiên đáng được gìn giữ”.

Lớp học không tường: Tuổi thơ của ông bà, cha mẹ

Lớp học không tường: Tuổi thơ của ông bà, cha mẹ

(GLO)- Khoảng sân rợp bóng cây xanh tại Trường Mầm non Vườn An Nhiên (phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai) được bố trí thành nhiều trạm kể, để từ đó, các bạn nhỏ không chỉ được nghe câu chuyện ký ức mà còn được khám phá các trò chơi tuổi thơ xưa đầy màu sắc của ông bà, cha mẹ.

Gia Lai triển khai nhiều hoạt động hưởng ứng “Ngày Văn hóa Việt Nam”

Gia Lai triển khai nhiều hoạt động hưởng ứng “Ngày Văn hóa Việt Nam”

(GLO)- UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành Kế hoạch tổ chức “Ngày Văn hóa Việt Nam” năm 2026 trên địa bàn tỉnh, với chuỗi hoạt động diễn ra trong tháng 11, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18-11) và chuỗi hoạt động tuần văn hoá đại đoàn kết dân tộc, lấy ngày 24-11 làm điểm nhấn.

Những nữ nghệ nhân giữ thanh âm núi rừng

Những nữ nghệ nhân giữ thanh âm núi rừng

(GLO)- Trong cộng đồng Bahnar, Jrai, làm nhạc cụ, truyền dạy cồng chiêng vốn gần như được mặc định là chuyện của đàn ông. Nhưng bằng tài năng và tình yêu với văn hóa dân tộc, một số nữ nghệ nhân đang lặng lẽ góp sức giữ gìn, trao truyền những thanh âm của núi rừng.

Nhịp sống bình dị ở Kon Ka Kinh

Nhịp sống bình dị ở Kon Ka Kinh

(GLO)- Với diện tích gần 42.000 ha, Vườn quốc gia Kon Ka Kinh không chỉ là những cánh rừng tự nhiên rộng lớn, mà còn có một phần diện tích đất sản xuất xen kẽ bên trong. Sự gắn bó giữa con người, sinh kế và không gian thiên nhiên đặc trưng đã tạo nên sắc màu đời sống dung dị giữa đại ngàn.

Người trẻ Ia Krái giữ nhịp chiêng truyền thống

Người trẻ Ia Krái giữ nhịp chiêng truyền thống

(GLO)- Từ những đôi tay non nớt, tiếng chiêng truyền thống tiếp tục ngân vang ở xã Ia Krái. Sự ra đời của những Câu lạc bộ cồng chiêng Thanh thiếu nhi như ở xã Ia Krái đã mở đầu cho hành trình để những người trẻ học, hiểu và cùng gìn giữ di sản văn hóa của dân tộc.

Làng Kép – Chạm vào hồn Tây Nguyên

Làng Kép – Chạm vào hồn Tây Nguyên

(GLO)- Tọa lạc ở xã Ia Ly, làng Kép là một không gian mang đậm bản sắc văn hóa của người Jrai mà du khách không nên bỏ qua khi đến Gia Lai. Không chỉ tham quan, tìm hiểu, du khách còn được trực tiếp trải nghiệm nghề dệt, đan lát và thưởng thức ẩm thực truyền thống.

Buôn làng rộn tiếng cồng chiêng

Buôn làng rộn tiếng cồng chiêng

(GLO)- Từ những lớp tập huấn nối tiếp bằng các đêm trình diễn tại buôn làng đến các chương trình cồng chiêng được tổ chức định kỳ, mở rộng về nhiều địa phương, hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa đang diễn ra sôi nổi trên địa bàn tỉnh Gia Lai.

Bản đồ số văn hóa Việt Nam: Kết nối di sản, sự kiện trên không gian số

Bản đồ số văn hóa Việt Nam: Kết nối di sản, sự kiện trên không gian số

(GLO)- Nền tảng Bản đồ số văn hóa Việt Nam được yêu cầu hoàn thành, đưa vào sử dụng trước ngày 15-11-2026, nhằm công bố thông tin về các địa điểm, chương trình, sự kiện và hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam cùng chuỗi hoạt động Tuần văn hóa đại đoàn kết dân tộc trên cả nước.

Giữ sắc thổ cẩm Bahnar Kon K’Đĕh giữa nhịp sống mới

Giữ sắc thổ cẩm Bahnar Kon K’Đĕh giữa nhịp sống mới

(GLO)- Ở làng Kgiang (xã Tơ Tung, tỉnh Gia Lai), những phụ nữ Bahnar Kon K’Ðĕh vẫn miệt mài bên khung dệt, đưa từng sợi chỉ bông thành những hoa văn mang dấu ấn văn hóa cộng đồng. Giữa nhịp sống hiện đại, chị em nơi đây có những cách làm mới để giữ nghề, tạo sinh kế.