Từ e dè đến chủ động lên tiếng
Sự thay đổi của phụ nữ Ia Khươl có thể nhận thấy từ những việc rất đời thường: mạnh dạn phát biểu tại cuộc họp thôn, chủ động tham gia hoạt động cộng đồng, học đánh cồng chiêng hay tìm đến cơ quan chức năng khi quyền lợi bị xâm phạm.
Trước đây, tại một số thôn, làng, những quan niệm truyền thống phần nào khiến phụ nữ ít tham gia bàn bạc việc chung. Trong gia đình, nhiều quyết định quan trọng thường do nam giới đảm nhận; ngoài cộng đồng, phụ nữ ít xuất hiện ở các vị trí như trưởng thôn, phó trưởng thôn hoặc tham gia sâu vào những hoạt động vốn lâu nay được xem là dành cho nam giới.
Bà Dung - Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Ia Khươl - cho biết, những định kiến kéo dài khiến không ít chị em có tâm lý tự ti, ngại thể hiện quan điểm, thậm chí cho rằng việc lớn trong gia đình và cộng đồng chủ yếu là trách nhiệm của đàn ông.
Từ thực tế đó, địa phương chú trọng tuyên truyền theo hướng gần gũi, dễ tiếp cận. Cán bộ xã và các đoàn thể thường xuyên xuống thôn, làng gặp gỡ, trao đổi trực tiếp để giúp phụ nữ hiểu rõ hơn quyền, trách nhiệm và vai trò của mình.
Nhờ cách làm kiên trì, nhiều chị em dần tự tin hơn. Trong các cuộc họp dân, phụ nữ mạnh dạn trao đổi, đóng góp ý kiến về những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống. Nhiều người cũng tích cực tham gia các hoạt động tại khu dân cư thay vì chỉ đứng ngoài quan sát như trước.
Sự thay đổi còn thể hiện trong việc gìn giữ văn hóa truyền thống. Những lớp truyền dạy cồng chiêng dành cho phụ nữ đã tạo thêm không gian để chị em tập luyện, biểu diễn tại nhà rông và cùng truyền lại nét đẹp văn hóa cho thế hệ trẻ.
Quan trọng hơn, nhiều phụ nữ đã biết lên tiếng để tự bảo vệ mình. Trước đây, khi xảy ra bạo lực gia đình, một số người lựa chọn im lặng vì mặc cảm hoặc lo ảnh hưởng đến con cái. Nay, chị em đã biết tìm đến chính quyền, Hội Phụ nữ hoặc lực lượng công an để được hỗ trợ.
Chị R.C.K. (làng Kon Pơ Lang) từng nhiều lần bị chồng đánh nhưng vẫn âm thầm chịu đựng. Sau khi được cán bộ địa phương tuyên truyền, động viên, chị đã chủ động liên hệ lực lượng chức năng. Sự can thiệp kịp thời giúp chị có thêm điểm tựa để bảo vệ quyền lợi và sự an toàn của mình.
Theo bà Dung, những thay đổi này là kết quả của quá trình tác động lâu dài. Điều quan trọng nhất là phụ nữ ngày càng thay đổi cách nhìn về chính mình, từ e dè sang chủ động tham gia và tự tin thể hiện năng lực.
Tự chủ sinh kế, khẳng định vai trò
Cùng với sự thay đổi trong đời sống cộng đồng, nhiều phụ nữ ở Ia Khươl còn khẳng định năng lực bằng những mô hình kinh tế hiệu quả. Năm 2014, gia đình chị Đỗ Thị Phượng chuyển đến thôn Đại An lập nghiệp với 8 sào đất trồng cà phê xen sầu riêng. Từ diện tích ban đầu, chị cùng chồng vay mượn thêm vốn, mua đất mở rộng sản xuất và tìm hướng phát triển sinh kế mới.
Đến năm 2019, nhận thấy tiềm năng của nghề nuôi chim yến, gia đình chị đầu tư xây dựng nhà yến, sau đó từng bước phát triển sản phẩm chế biến. Năm 2022, sản phẩm yến Minh Ánh được công nhận OCOP 3 sao.
Hiện gia đình chị Phượng có hơn 2 ha cà phê, sầu riêng và một số cây ăn quả cùng nhà nuôi chim yến, mang lại tổng thu nhập khoảng 1 tỷ đồng mỗi năm.
Không chỉ làm kinh tế cho gia đình, chị còn tạo việc làm cho lao động địa phương, trong đó có phụ nữ dân tộc thiểu số và hộ nghèo. Một lao động thuộc hộ nghèo hiện được chị nhận vào làm việc, đồng thời hướng dẫn nghề nuôi chim yến và chế biến sản phẩm.
Khi vườn cây cần nhiều nhân công, chị cũng ưu tiên gọi chị em trong vùng đến làm để có thêm thu nhập. Trong quá trình sản xuất, chị sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc cà phê, sầu riêng, từ cách bón phân, phòng trừ sâu bệnh đến chăm sóc cây theo từng giai đoạn.
Cũng ở thôn Đại An, bà Trần Thị Tuyết chọn hướng đi từ chăn nuôi kết hợp trồng trọt. Những năm đầu lập nghiệp, bà thử sức với nhiều nghề trước khi tập trung phát triển đàn heo và đầu tư thêm đất trồng cà phê.
Nguồn lợi nhuận có được tiếp tục được bà tái đầu tư. Đến nay, gia đình có 40 con heo nái, hơn 300 con heo thịt; hơn 5 ha đất với trên 5.000 cây cà phê và hơn 400 cây sầu riêng. Mô hình mang lại lợi nhuận bình quân gần 2 tỷ đồng mỗi năm.
Không chỉ 2 trường hợp trên, phong trào phụ nữ phát triển kinh tế tại Ia Khươl ngày càng lan rộng. Theo bà Trần Thị Yến Vân - Chủ tịch Hội LHPN xã, toàn xã hiện có hơn 200 hộ gia đình có phụ nữ sản xuất, kinh doanh giỏi ở nhiều lĩnh vực như trồng trọt, chăn nuôi, buôn bán, dịch vụ.
Phần lớn hội viên phụ nữ trên địa bàn là người dân tộc thiểu số. Dù điều kiện sản xuất còn nhiều khó khăn, ngày càng có nhiều chị em chủ động học hỏi kỹ thuật, áp dụng cách làm mới và mạnh dạn đầu tư phát triển kinh tế gia đình.
Thời gian tới, Hội LHPN xã tiếp tục hỗ trợ hội viên tiếp cận nguồn vốn, kiến thức khoa học kỹ thuật và những mô hình sinh kế phù hợp; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền về bình đẳng giới, tạo điều kiện để phụ nữ tham gia nhiều hơn vào các hoạt động cộng đồng.
