Thế nhưng, ở nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh, người dân chưa hình thành thói quen phân loại rác thải, hệ thống thu gom chưa đồng bộ, khiến quy định này chưa thực sự đi vào cuộc sống.
Phân loại xong vẫn gom chung
Hiện nay, tại hầu hết chung cư và nhà ở xã hội ở khu vực đô thị trên địa bàn tỉnh, chủ đầu tư thường bố trí phòng chứa rác ở mỗi tầng để cư dân mang rác đến bỏ.
Tuy nhiên, trong phòng chứa rác thường chỉ có một thùng nhựa lớn để đựng tất cả các loại rác sinh hoạt. Điều này khiến nhiều cư dân dù đã phân rác thành 3 loại vẫn phải bỏ chung vào một thùng.
Bà Nguyễn Thị Nhung (chung cư An Phú Thịnh, phường Quy Nhơn Đông) chia sẻ: “Hằng ngày, gia đình tôi đều phân rác thành 3 loại, bỏ vào 3 túi màu khác nhau. Nhưng khi đem rác đi bỏ, phòng chứa rác chỉ có 1 thùng nhựa, nên đành để chung. Thực tế này khiến tôi và nhiều cư dân mất động lực, dần trở nên thờ ơ với việc phân loại rác tại nguồn”.
Không chỉ ở chung cư, tại nhiều khu dân cư ở đô thị lẫn nông thôn, phần lớn người dân chưa có thói quen phân loại rác tại nhà. Một số nơi đã thực hiện phân loại, nhưng sau đó rác vẫn được gom chung trên xe thu gom để xử lý, khiến người dân nản lòng.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, công tác tuyên truyền, hướng dẫn phân loại rác thải từ hộ gia đình chưa đồng bộ với việc thu gom, vận chuyển, xử lý rác sau phân loại, nên chưa thu hút được sự quan tâm rộng rãi.
Các mô hình phân loại rác tại nguồn hiện mới thí điểm ở một số xã xây dựng nông thôn mới, theo cụm 5 - 10 hộ hoặc phân tán, và gặp khó khăn trong việc duy trì, mở rộng.
Để quy định đi vào cuộc sống
Luật Bảo vệ môi trường 2020 đã quy định bắt buộc phân loại rác tại nguồn, đồng thời đưa ra lộ trình cụ thể. Vì vậy, các sở, ngành và chính quyền địa phương cần quyết liệt triển khai để quy định này thực sự đi vào đời sống.
TS. Nguyễn Việt Cường-Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng: Để phân loại rác tại nguồn trở thành thói quen, cần nhiều yếu tố đồng hành, quan trọng nhất là hệ thống thu gom và xử lý đồng bộ, bảo đảm đầu ra phù hợp cho rác thải đã phân loại.
Bên cạnh đó, cần thay đổi hành vi, thói quen của người dân thông qua việc phát huy vai trò cộng đồng trong giám sát. Người dân không chỉ thực hiện, mà còn tham gia kiểm tra, nhắc nhở, phản ánh vi phạm, để việc phân loại trở thành nếp sống chung.
Bà Nguyễn Thị Xuân Biên-Giám đốc Công ty CP Môi trường Bình Định-cho biết: “Quy định cho phép đơn vị thu gom từ chối rác chưa phân loại, nhưng để thuận lợi cho công việc, Công ty vẫn thu gom. Tuy nhiên, chúng tôi mong người dân nâng cao ý thức, tự giác phân loại. UBND các xã, phường cần tăng cường kiểm tra, phát huy vai trò giám sát cộng đồng, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, công khai nhắc nhở để hình thành thói quen bền vững”.
Còn theo bà Hà Thị Thanh Hương-Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc phân loại rác tại nguồn không chỉ là trách nhiệm của từng hộ riêng lẻ, mà cần một hệ sinh thái vận hành hiệu quả, từ hạ tầng, cơ chế giám sát đến trách nhiệm chính quyền. Quan trọng nhất là trang bị hạ tầng thu gom, vận chuyển và xử lý đáp ứng yêu cầu sau phân loại.
Trong thời gian tới, tỉnh sẽ xây dựng phần mềm quản lý và cơ sở dữ liệu về chất thải; định kỳ điều tra, thống kê, cập nhật số liệu rác thải sinh hoạt để theo dõi, quản lý.
Đồng thời, khuyến khích cơ sở tái chế đầu tư công nghệ hiện đại, áp dụng sản xuất sạch; đẩy mạnh phân loại, tái sử dụng, tái chế rác thải. Tăng cường giám sát hành vi vứt rác không đúng nơi quy định bằng nhiều hình thức, trước mắt là qua hệ thống camera kết nối trực tuyến với Trung tâm Điều hành đô thị thông minh của tỉnh và các địa phương để kịp thời kiểm tra, chấn chỉnh và xử lý vi phạm theo quy định.
