Ngày Tết xa quê của người Tày - Nùng trên Tây Nguyên

Vào thời khắc giao thừa, mỗi gia đình đều cử một thành viên đi lấy nước về cúng tổ tiên. Sau đó thanh niên trong làng cùng nhau đi gõ cửa từng nhà chúc Tết, còn người già tụ tập đàn tính, hát then. Những ngày đầu năm mới sẽ diễn ra các trò chơi dân gian như ném còn, đẩy gậy, múa sư tử...
Giao thừa xong là đi lấy nước  
Vào những ngày cuối năm, chúng tôi có dịp ghé thăm những hộ đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) Tày - Nùng ở làng Kdâu, xã Kông Lơng Khơng, huyện Kbang (Gia Lai). Dọc con đường làng, chúng tôi đã cảm nhận được không khí ngày Tết rộn rã. Nhà nhà rủ nhau đi hái lá dong, ủ rượu cần, làm các loại bánh cổ truyền, cùng nhau chuẩn bị cây nêu dựng vào chiều 30 Tết để chào một năm mới...
Những ngày cuối năm, người dân làng Kdâu lại ngồi lại với nhau làm những món bánh cổ truyền để thưởng thức trong dịp Tết.
Bà Triệu Thị Phong (72 tuổi, người dân tộc Nùng) đã sinh sống gần 30 năm ở làng Kdâu chia sẻ, Tết năm nào cũng vậy, cả gia đình đều ăn Tết cổ truyền theo đúng phong vị của người Nùng ở phía Bắc. “Tết có ý nghĩa rất quan trọng đối với người Nùng. Tết là tổng kết, đánh giá thành quả trong một năm về lao động, sản xuất… Chính vì vậy, chào đón Tết đến, mọi gia đình đều phải sắm sửa, chuẩn bị thật đầy đủ”, bà Phong nói.
Nói về phong tục ăn Tết của người Nùng, bà Phong cho biết: “Khoảng sau ngày 20 tháng Chạp, tôi cùng các con bắt đầu dọn nhà. 25 đi hái lá dong, đụng heo gói bánh chưng… và đúng vào chiều 30 Tết thì mỗi gia đình phải dựng cây nêu lên trước nhà. “Đối với chúng tôi, lấy cây nêu dựng trước nhà chính là báo hiệu một mùa xuân mới lại về”.
Bánh Khẩu Sli, một loại bánh không thể thiếu trong dịp tết của người Tày - Nùng.
Cũng theo bà Phong, vào những ngày cuối năm mọi người trong gia đình không được làm bất cứ thứ gì vi phạm đến tâm linh, hay tín ngưỡng trong gia đình, dòng họ. Do vậy các gia đình đều chỉnh trang nhà cửa, sắp xếp các đồ dùng sinh hoạt ngăn nắp, bàn thờ được trang trí lại, các chân hương cũ trong năm phải bỏ đi.
Cũng là một người xa quê nhiều năm, anh Đổng Văn Tung (55 tuổi, dân tộc Nùng ở làng Kdâu) cho biết, theo phong tục của người Nùng, vào thời khắc giao thừa, khi con gà trống cất tiếng gáy đầu tiên, mỗi gia đình phải cử một thành viên mang dụng cụ đến mỏ nước hoặc giếng nước để lấy nước mang về nhà đặt lên bàn thờ để báo cáo tổ tiên phù hộ cho mưa thuận gió hòa, làm ăn thuận lợi, mùa màng bội thu…
“Hơn nữa, người Nùng có phong tục vào ngày mùng 2 Tết, con gái đi lấy chồng thì phải về chúc Tết bên ngoại. Phải chuẩn bị gà, bánh chưng, bánh khảo, bánh khẩu Sli... để thắp hương lên bàn thờ tổ tiên, cảm ơn đối với người đã sinh thành mình. Đồ lễ đem sang ngoại để cúng tổ tiên trước khi về sẽ được hạ vệ, chia đều cho cả nội và ngoại để thể hiện tình cảm chân thành giữa hai bên thông gia”, ông Tung nói.
Gõ cửa chúc năm mới phát tài                                      
Đàn tính, hát then, các trò chơi dân gian mang đậm bản sắc đồng bào phía Bắc cũng được các hộ dân nơi đây lưu giữ và giao lưu với các đồng bào khác qua lễ hội vui xuân.
Theo già làng ở đây, trong đêm giao thừa thanh niên trong làng sẽ rủ nhau thành một nhóm đi gõ cửa chúc gia chủ một năm mới phát tài. Các ông, bà lớn tuổi không đi được thì sẽ ở nhà đánh đàn, hát then với nhau, cùng nhau thưởng thức những món bánh ngày Tết bên tiếng đàn, câu hát…
Nhiều người già trong làng tụ họp lại cùng nhau đàn tính, hát then, bên tách trà nóng để nhớ về quê hương của mình trong những ngày Tết.
Vốn có tài đánh đàn hay nhất làng Kdâu, bà Tô Thị Kiệm (72 tuổi) cho biết: “Nhiều năm sinh sống và lập nghiệp nơi đây, cứ vào dịp lễ hội, xuân về, những người xa quê như chúng tôi lại ngồi bên nhau đàn tính, hát then để nhớ không khí Tết quê nhà. Nhiều người còn làm thơ tặng nhau bằng tiếng Nùng… Lời ca tiếng nhạc hòa chung vào không khí xuân giúp chúng tôi phần nào vơi đi nỗi nhớ quê”.
Vào dịp Tết, những người dân nơi đây còn vui xuân với những trò chơi như múa sư tử, múa võ, ném còn, đẩy gậy, đi cà kheo…
Chị Cam Thị Ngọc - Trưởng thôn làng Kdâu cho biết: “Làng hiện có 61 hộ người dân tộc Tày - Nùng đang sinh sống và định cư. Nhiều năm qua, dù xa quê lập nghiệp nhưng người dân nơi đây vẫn gìn giữ những bản sắc ăn Tết cổ truyền đặc trưng của người dân tộc vùng Đông Bắc".
Cũng theo chị Ngọc, bà con xem nơi ở mới như quê hương thứ hai của mình, cùng nhau chung sống hòa thuận với người dân bản xứ. Những nét văn hóa họ mang theo góp phần đa dạng và làm phong phú thêm đời sống tinh thần của cộng đồng các dân tộc ở Tây Nguyên.
Văn Hà (Dân Việt)

Các tin khác

Ba năm 'trồi sụt' giá cà-phê

Ba năm 'trồi sụt' giá cà-phê

Trên các vườn cà-phê tại Tây Nguyên, một vụ thu hoạch mới được dự báo là bội thu sắp bắt đầu. Đối với người dân tại Tây Nguyên lúc này, điều họ quan tâm nhất chính là giá cà-phê.

Buôn Đôn: Điểm đến thân thiện của người và voi

Buôn Đôn: Điểm đến thân thiện của người và voi

Nằm vắt mình duyên dáng qua dòng Sêrêpôk hùng vĩ, Khu du lịch cầu treo Buôn Đôn (Đắk Lắk) không chỉ mang đậm chất mộc mạc của núi rừng Tây Nguyên mà còn là điểm nhấn của mô hình du lịch thân thiện với thiên nhiên, đặc biệt là loài voi.

Đắk Nông – một vùng thương nhớ

Đắk Nông – một vùng thương nhớ

Tôi đến Đắk Nông vào một ngày nắng nhẹ. Khi ấy, trời Tây Nguyên trong veo đến lạ, gió thổi qua những đồi cà phê còn non lá, thấm vào da thịt cái nồng nàn đặc trưng của vùng đất đỏ bazan.

Giữ chân voi giữa đại ngàn

Giữ chân voi giữa đại ngàn

Không gian lễ hội bên Hồ Lắk (tỉnh Đắk Lắk) vang vọng tiếng cồng chiêng, rộn ràng nhịp trống và những bước chân trầm hùng của đàn voi rừng trong một dịp hội đặc biệt của người M’nông, những chủ nhân lâu đời của vùng đất này.

Bên dòng Đăk Bla

Bên dòng Đăk Bla

Sông Đăk Bla thường được gọi với tên gọi “Dòng sông chảy ngược” cùng những truyền thuyết, thần thoại. Thế nhưng, không chỉ có sự độc đáo và bí ẩn đầy hấp dẫn, Đăk Bla còn là dòng sông mang lại sự trù phú, ấm no với những bãi bồi xanh mướt cây trồng và tiềm năng kinh tế du lịch đang được “đánh thức”.

Tặng Bảo tàng Đắk Nông 284 tư liệu, hiện vật

Bảo tàng Đắk Nông tiếp nhận 284 tư liệu, hiện vật

Ngày 26-6, thông tin từ lãnh đạo Bảo tàng tỉnh Đắk Nông cho biết, qua 4 tháng triển khai thư ngỏ của Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Nôngvề sưu tầm, hiến tặng tư liệu, hiện vật cho Bảo tàng Đắk Nông, đến nay đơn vị đã tiếp nhận được 284 tư liệu, hiện vật trao tặng.

Hoa Đà Lạt khoe sắc bên đường

Hoa Đà Lạt khoe sắc bên đường

Đà Lạt được ví với tên gọi “thành phố ngàn hoa” bởi nơi đây có khí hậu ôn hòa, mát mẻ quanh năm rất lý tưởng cho việc trồng và phát triển đa dạng các loài hoa. 

Chùm ảnh: Ruộng bậc thang Kon Tu Rằng vào mùa lúa chín

Chùm ảnh: Ruộng bậc thang Kon Tu Rằng vào mùa lúa chín

Vào tháng 6 hàng năm, những thửaruộng bậc thang thôn Kon Tu Rằng (xã Măng Cành, huyện Kon Plông) bắt đầu chín rộ. Những thửa ruộng bậc thang vàng rực, trải dài ven các triền núi xanh ngát xuống bờ sông Đăk Bla khiến khung cảnh nơi đây trở nên tuyệt đẹp, thu hút đông đảo du khách đến thưởng ngoạn.