Nguồn lợi theo mùa vừa làm phong phú bữa ăn, vừa mang lại khoản thu đáng kể trong những ngày nông nhàn.
Theo người dân địa phương, từ khoảng tháng 7-9 hằng năm, mưa nhiều khiến nước Biển Hồ dâng cao, tràn vào cánh đồng Ngô Sơn (xã Biển Hồ), kéo theo nhiều loại cá, tôm về vùng ngập nước. Đây cũng là thời điểm người dân quanh vùng tranh thủ ra đồng khai thác nguồn lợi tự nhiên.
Gia đình ông Siu Djui (thôn Chư Jôr, xã Biển Hồ) có vài sào cà phê. Vào mùa mưa, công việc nương rẫy không nhiều nên ông tranh thủ đi giăng lưới để kiếm thêm thu nhập.
Khoảng 3 giờ sáng, ông thức dậy chuẩn bị đồ nghề, cẩn thận mặc áo phao rồi chèo chiếc thuyền nhỏ men theo những khu vực ngập nước trên cánh đồng Ngô Sơn, chọn vị trí thả lưới. Mỗi ngày, ông bắt được hơn 5 kg cá rô, cá lóc, cùng nhiều loại cá nhỏ khác.
“Để có một mẻ lưới nhiều cá cũng cần kinh nghiệm. Người đánh bắt phải biết quan sát dòng nước, địa hình đồng ruộng và lựa chọn vị trí cá thường tập trung.
Cá bắt được một phần để gia đình ăn, phần còn lại mang ra chợ bán. Nếu ngày nào nhiều cá thì cũng kiếm được vài trăm nghìn đồng, góp phần trang trải chi phí sinh hoạt gia đình” - ông Djui chia sẻ.
Không riêng cánh đồng Ngô Sơn, khi mùa nước về, nhiều vùng trũng ở các làng khác của xã Biển Hồ cũng nhộn nhịp cảnh người dân giăng lưới bắt cá.
Những ngày qua, anh Siu Đạt (làng Ia Băng, xã Biển Hồ) thường xuyên mang lưới ra đồng bắt cá. Dựa vào kinh nghiệm, anh lựa chọn những khu vực thuận lợi để thả lưới rồi quay lại thu gom.
Anh Đạt cho biết: “Khu vực cánh đồng ngập nước ở làng mình chủ yếu bắt được nhiều cá rô phi, cá diếc… Có bữa thu được 20 kg cá, mình đem chia cho họ hàng trong làng cùng ăn, chỉ để lại một phần đem bán lấy tiền”.
Nguồn thủy sản theo mùa này còn hiện diện ở nhiều địa phương phía Tây tỉnh. Ở xã Phú Thiện, mùa mưa là thời điểm người dân tranh thủ đi bắt cua đồng để kiếm thêm thu nhập.
Chập tối mỗi ngày, anh Siu Lin (thôn Ia Yeng, xã Phú Thiện) lại chở hàng chục chiếc lưới lồng đến đặt tại các cánh đồng ngập nước, mương nước để bắt cua.
Khoảng 9-10 giờ đêm, anh đội đèn pin đi kiểm tra và gỡ những chiếc lưới đã có cua. Sau đó, lưới tiếp tục được đặt lại để đến sáng hôm sau thu đợt hai, thường có nhiều cua.
Theo anh Lin, cách bắt cua khá đơn giản nhưng đòi hỏi phải chịu khó, nhất là việc di chuyển giữa những cánh đồng ngập nước vào ban đêm. Anh dùng thịt cá rô phi làm mồi thu hút cua chui vào lưới lồng.
“Mỗi ngày, tôi bắt được từ 10-20 kg cua. Thương lái đến tận nhà thu mua với giá 35.000 đồng/kg. Nhờ vậy, gia đình có khoản thu nhập trong lúc nông nhàn” - anh Lin cho biết.
Ở xã Chư Pưh, những ngày mưa lớn không thể làm ruộng hay đi làm thuê, người dân lại tranh thủ đi đặt bẫy cua. Anh Siu Thanh (làng Plei Djriêk, xã Chư Pưh) cho biết: “Rảnh lúc nào tôi lại đi đặt bẫy cua ở các tuyến mương. Có khi chỉ cần vài giờ cũng bắt được 15 kg cua. Những hôm nhiều cua, người chịu khó đi đặt bẫy có thể bắt được tới 50 kg, đem bán cho người dân trong xã thu hơn 1,7 triệu đồng”.
Nguồn lợi thủy sản mùa mưa không chỉ được đem bán mà còn đi vào đời sống ẩm thực của người dân địa phương. Với người Jrai, món bung pó chế biến từ măng le, cua khô, gạo, lá hyao cùng ớt và lá é được nhiều người ưa chuộng.
Bà Ksor H’Bir (làng Klah, xã Ia Hrung) cho biết: Vào mùa mưa, cua đồng xuất hiện nhiều, con cua cũng béo hơn. Bà thường phơi khô cua và gác bếp để dành, khi cần thì dùng làm nguyên liệu chế biến món bung pó đem bán ở chợ.
“Mỗi ngày, tôi làm khoảng 10 gói bung pó, bán với giá 10.000 đồng/gói. Món này được người Jrai ưa chuộng vì dễ ăn, tiện mang theo khi đi làm đồng hay nương rẫy” - bà H’Bir cho biết.
