Mỗi mẫu sinh phẩm được thu nhận mở thêm cơ hội xác định danh tính, góp phần đưa các liệt sĩ trở về với người thân và quê hương sau nhiều thập niên.
Khẩn trương lấy mẫu ADN
Những ngày này, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Cơ (xã Đức Cơ), không khí làm việc diễn ra khẩn trương từ sáng sớm. Các thành viên Đội lấy mẫu số 2 của Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh được chia thành nhiều tổ, kíp thực hiện quy trình lấy mẫu ADN.
Mỗi người đảm nhận một công đoạn từ khai quật, ghi chép, chụp ảnh, lấy mẫu sinh phẩm đến bảo quản trước khi bàn giao phục vụ giám định. Hơn 10 dân quân thường trực xã Đức Cơ cũng được huy động hỗ trợ nhằm bảo đảm tiến độ và an toàn trong quá trình thực hiện.
Đây là một trong những nghĩa trang có số lượng phần mộ cần lấy mẫu lớn nhất tỉnh với 1.556 phần mộ. Đến ngày 1-7, Đội lấy mẫu số 2 đã khai quật 355 phần mộ, thu được 282 mẫu sinh phẩm đủ điều kiện giám định ADN và 73 mẫu chưa đủ điều kiện. Dự kiến, việc lấy mẫu sẽ hoàn thành vào giữa tháng 7-2026.
Lần đầu tham gia nhiệm vụ lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Thu Hà - Trưởng khoa Kiểm soát bệnh tật, HIV (TTYT Đức Cơ) cho biết công việc ngoài trời dưới thời tiết nắng nóng khá áp lực, nhưng toàn đội vẫn nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ; trước đó đã lấy mẫu 316 phần mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Chư Prông (xã Chư Prông) chỉ trong 3 ngày.
Anh Nguyễn Minh Khương - dân quân thường trực Ban CHQS xã Đức Cơ - cho hay: Lực lượng hỗ trợ luôn làm việc cẩn thận, chu đáo trong khâu khai quật, lấy mẫu và hoàn trả nguyên trạng phần mộ với mong muốn góp phần sớm xác định danh tính các liệt sĩ.
Để phục vụ chiến dịch, UBND xã Đức Cơ đã chuẩn bị đầy đủ nhà bạt, dụng cụ khai quật, điện, nước và các điều kiện hậu cần cho 8 kíp lấy mẫu. Theo ông Trịnh Quốc Thọ - Phó Chủ tịch UBND xã Đức Cơ, địa phương đã hoàn thành rà soát hồ sơ của toàn bộ 1.556 phần mộ cần lấy mẫu và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng trong suốt quá trình triển khai.
Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Mỹ Thắng (xã Phù Mỹ Đông), các thành viên Đội lấy mẫu số 1 cũng miệt mài thực hiện từng công đoạn theo đúng quy trình kỹ thuật. Nghĩa trang hiện có 445 phần mộ liệt sĩ, trong đó 118 phần mộ chưa xác định được danh tính. Sau khi lấy mẫu, hài cốt được bàn giao để hoàn trả vị trí cũ; các mẫu sinh phẩm được bảo quản nghiêm ngặt trước khi chuyển đến cơ quan chuyên môn phục vụ giám định ADN.
Quyết tâm hoàn thành chiến dịch
Lấy mẫu ADN là công việc đòi hỏi độ chính xác rất cao. Có những phần hài cốt đã phân hủy nhiều, buộc lực lượng làm nhiệm vụ phải mở rộng phạm vi tìm kiếm do mộ có thể đã bị xê dịch qua nhiều lần quy hoạch hoặc tác động của thời gian.
Theo Trung tá Nguyễn Thế Vĩ - Đội trưởng Đội lấy mẫu số 1, khó khăn lớn nhất hiện nay là điều kiện thời tiết và đặc điểm địa chất ở từng nghĩa trang. “Có nơi đất cát dễ sụt lún, có nơi đào xuống gặp nước, ảnh hưởng đến quá trình khai quật. Trong khi đó, việc lấy mẫu ADN phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình chuyên môn để bảo đảm chất lượng mẫu. Vì vậy, cán bộ, nhân viên trong đội luôn xác định phải làm thật thận trọng, không được chủ quan, nóng vội” - Trung tá Nguyễn Thế Vĩ nói.
Theo Ban Chỉ đạo tỉnh, trong chiến dịch, toàn tỉnh có 11.994 phần mộ tại 119 nghĩa trang chưa có thông tin cần khai quật, lấy mẫu. Đến ngày 1-7, đã khai quật 1.041 phần mộ, thu được 585 mẫu đủ điều kiện giám định ADN và 456 mẫu chưa đủ điều kiện.
Đại tá Phạm Văn Đạt - Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh - thông tin: Với vai trò cơ quan thường trực, Bộ CHQS tỉnh đã tham mưu xây dựng kế hoạch tổng thể, thành lập các tổ công tác liên ngành, đội và kíp lấy mẫu, đồng thời tổ chức tập huấn trước khi triển khai đồng loạt tại các nghĩa trang.
“Cán bộ, chiến sĩ, nhân viên y tế và các lực lượng tham gia đều xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, là mệnh lệnh từ trái tim. Mỗi người đều làm việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất để góp phần sớm xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin. Chúng tôi quyết tâm hoàn thành Chiến dịch 500 ngày đêm trước dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027)” - Đại tá Phạm Văn Đạt nhấn mạnh.
