Không chỉ là thiệt hại trước mắt, sự việc còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ cháy mía đang hiện hữu trên diện rộng ở phía Tây Gia Lai trong bối cảnh thời tiết ngày càng cực đoan.
Lửa lan nhanh, thiêu rụi thành quả cả vụ
Khoảng 15 giờ ngày 13-4, một đám cháy lớn bất ngờ bùng phát từ khu vực chân núi, sau đó nhanh chóng lan rộng ra các cánh đồng mía giáp ranh giữa xã Phú Túc và Ia Rsai. Thời điểm xảy ra cháy, khu vực này đang trải qua những ngày nắng nóng gay gắt, nền nhiệt cao, không khí khô hanh, tạo điều kiện để ngọn lửa bùng phát và lan nhanh trên diện rộng.
Theo ghi nhận tại hiện trường, chỉ trong thời gian ngắn, lửa đã bao trùm cả vùng mía rộng lớn. Những ruộng mía xanh tốt trước đó nhanh chóng bị thiêu rụi, để lại những khoảng đất cháy đen loang lổ. Nhiều diện tích mía chỉ còn trơ thân cây dựng đứng, cháy sém, không còn khả năng phục hồi.
Trên cánh đồng, hàng chục người dân tất bật thu gom, chặt những cây mía bị cháy, bó lại thành từng đống để kịp vận chuyển đi tiêu thụ, cố gắng vớt vát phần nào thiệt hại sau vụ hỏa hoạn. Không khí khẩn trương xen lẫn sự lo lắng, tiếc nuối hiện rõ trên từng gương mặt.
Gia đình ông Đoàn Văn Thuyến (tổ 10, xã Phú Túc) có 5 ha mía bị cháy rụi hoàn toàn. Ruộng mía này chỉ còn khoảng 2 ngày nữa là cắt bán. Năm nay, gia đình ông đầu tư chăm sóc bài bản nên cây mía sinh trưởng tốt, năng suất ước đạt khoảng 120 tấn/ha.
“Bao nhiêu công sức, chi phí đầu tư cả năm trời dồn vào đây. Chỉ còn vài ngày nữa là thu hoạch thì xảy ra cháy. Mía bị cháy đen, chữ đường giảm, giá bán chắc chắn thấp hơn nhiều. May mắn là nhà máy vào thu mua sớm để giảm thiệt hại, chứ giờ chưa dám nghĩ đến chuyện lời hay lỗ” - ông Thuyến buồn bã nói.
Theo thống kê ban đầu, tổng diện tích mía bị cháy khoảng 28 ha của 12 hộ dân thuộc 2 xã Phú Túc và Ia Rsai. Trong đó, phần lớn diện tích nằm trên địa bàn xã Ia Rsai.
Chạy đua thu hoạch, giảm thiểu thiệt hại
Ngay sau khi vụ cháy xảy ra, chính quyền các địa phương đã nhanh chóng vào cuộc, phối hợp kiểm tra hiện trường, thống kê thiệt hại và triển khai các giải pháp hỗ trợ người dân.
Ông Hồ Văn Thảo - Bí thư Đảng ủy xã Phú Túc - cho biết: “Chúng tôi đã chủ động liên hệ với các nhà máy đường, đề nghị đẩy nhanh tiến độ thu mua mía bị cháy nhằm hạn chế thiệt hại thấp nhất cho người dân. Đồng thời, chúng tôi cũng hướng dẫn bà con khẩn trương thu hoạch diện tích mía còn lại, tránh để kéo dài thời gian đứng đồng trong điều kiện thời tiết bất lợi”.
Tại xã Ia Rsai, ông Võ Ngọc Châu - Chủ tịch UBND xã - cho biết: Ngay khi nhận được thông tin, chính quyền xã đã khẩn trương phối hợp với các đơn vị liên quan để hỗ trợ người dân tiêu thụ mía bị cháy.
“Chúng tôi đã liên hệ với các nhà máy đường để đẩy nhanh tiến độ thu mua, tạo điều kiện cho người dân sớm tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, địa phương cũng đề nghị các đơn vị thu mua có chính sách hỗ trợ phù hợp đối với diện tích mía bị ảnh hưởng, góp phần chia sẻ khó khăn với người trồng mía” - ông Châu thông tin.
Không chỉ tại Phú Túc và Ia Rsai, nguy cơ cháy mía cũng đang hiện hữu tại nhiều địa phương khác trong vùng nguyên liệu phía Tây Gia Lai. Tại xã Kông Bơ La - nơi có hơn 5.100 ha mía, tiến độ thu hoạch hiện mới đạt khoảng 60%. Do ảnh hưởng của mưa bão trước đó, nhiều diện tích mía bị đổ ngã, phải thu hoạch thủ công, kéo dài thời gian mía đứng đồng.
Trong điều kiện thời tiết nắng nóng, khô hanh kéo dài, nguy cơ cháy mía càng gia tăng. Từ đầu năm đến nay, địa phương này đã ghi nhận 7 vụ cháy, gây thiệt hại hơn 10 ha mía.
Ông Nguyễn Quốc Thịnh - Phó Chủ tịch UBND xã Kông Bơ La - cho biết: “Mía bị đổ ngã nhiều, lá khô dày, khi bước vào mùa khô chỉ cần một đốm lửa nhỏ cũng có thể gây cháy trên diện rộng. Chúng tôi đã tăng cường tuyên truyền, vận động người dân chủ động phòng cháy, tạo đường băng cản lửa, không đốt thực bì bừa bãi”.
Trong chuỗi liên kết mía đường khu vực, Nhà máy đường An Khê (thuộc Công ty cổ phần Đường Quảng Ngãi) đã chủ động bố trí phương tiện, nhân lực vào tận ruộng để thu mua mía cho người dân, đặc biệt là những diện tích bị cháy cần thu hoạch sớm.
Ông Nguyễn Hoàng Phước - Phó Giám đốc Nhà máy đường An Khê - cho biết: Niên vụ 2025-2026, nhà máy thu mua mía với giá khoảng 1 triệu đồng/tấn mía 10 chữ đường tại ruộng. Ngoài ra, nông dân còn được hỗ trợ chi phí vận chuyển bình quân khoảng 160 ngàn đồng/tấn. Trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng, mức hỗ trợ này tiếp tục được điều chỉnh theo khoảng cách nhằm giảm áp lực chi phí cho người trồng mía.
Thực tế cho thấy, dù được thu mua kịp thời nhưng mía sau khi cháy thường giảm chữ đường, kéo theo giá bán thấp hơn so với mía tươi bình thường. Điều này đồng nghĩa với việc thiệt hại kinh tế là khó tránh khỏi.
Các vụ cháy mía không chỉ gây thiệt hại trước mắt mà còn là lời cảnh báo đối với toàn vùng nguyên liệu. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, việc nâng cao ý thức phòng cháy, đẩy nhanh tiến độ thu hoạch và tăng cường liên kết giữa nông dân - doanh nghiệp sẽ là những yếu tố then chốt để hạn chế rủi ro, ổn định sản xuất trong thời gian tới.
