Từng có thời gian sử dụng mạng xã hội (MXH) theo cảm xúc, chị Nguyễn Minh Thư (20 tuổi, phường Pleiku, tỉnh Gia Lai) không ít lần chia sẻ thông tin khi chưa kiểm chứng.
Một lần đăng tải nội dung thiếu xác thực đã khiến chị rơi vào tình huống gây hiểu nhầm. Trải nghiệm này giúp chị nhận ra những hệ lụy mà một cú “chia sẻ vội” có thể mang lại, từ đó chủ động thay đổi cách sử dụng MXH theo hướng cẩn trọng hơn.
Hiện nay, chị ưu tiên theo dõi các fanpage chính thống, tra cứu và đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn trước khi đăng tải hoặc chia sẻ trên trang cá nhân.
“Mỗi lượt chia sẻ đều đi kèm trách nhiệm nên tôi không thể làm theo cảm tính như trước. Bên cạnh đó, tôi cũng vận động người thân, bạn bè lan tỏa thông tin tích cực và giữ thái độ ứng xử văn minh khi tham gia tranh luận trên không gian mạng” - chị Thư chia sẻ.
Tương tự, anh Diệp Hữu Trí Nhân (19 tuổi, sinh viên Khoa Sư phạm, Trường Đại học Quy Nhơn) từng dành nhiều tiếng mỗi ngày cho MXH. Nhận thấy điều này ảnh hưởng đến học tập và sinh hoạt, anh đã chủ động thay đổi bằng cách đọc sách, làm bài tập nâng cao và rèn luyện thể thao.
“Hiện nay, tôi giảm thời gian sử dụng MXH xuống còn khoảng 1-2 tiếng đồng hồ mỗi ngày, ưu tiên tìm kiếm nội dung phục vụ học tập, theo dõi các fanpage có tích xanh và những kênh thông tin chính thống. Những nội dung hữu ích cũng được tôi chia sẻ lại để bạn bè cùng tham khảo” - anh Nhân cho biết.
Không chỉ thay đổi trong cách tiếp nhận thông tin, nhiều bạn trẻ còn chủ động khai thác MXH để sáng tạo nội dung và lan tỏa giá trị tích cực. Từ việc tiếp nhận thông tin có chọn lọc, họ dần chuyển sang tạo ra những nội dung hữu ích, mang dấu ấn cá nhân, góp phần định hướng nhận thức trong cộng đồng.
Anh Bùi Ngọc Thanh (33 tuổi, làng K2, xã Vĩnh Sơn) đã xây dựng Fanpage “Vĩnh Sơn - Đất và Người” nhằm chia sẻ thông tin về các điểm đến du lịch sinh thái, đồng thời tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và địa phương. Với hơn 2.900 lượt theo dõi, fanpage này dần trở thành kênh lan tỏa hình ảnh quê hương một cách gần gũi, sinh động.
Anh Thanh cho biết, việc sáng tạo nội dung không chỉ xuất phát từ đam mê mà còn là cách góp phần quảng bá hình ảnh quê hương, nâng cao nhận thức cộng đồng. Mỗi bài đăng đều được chọn lọc kỹ thông tin, thể hiện ngắn gọn, tích cực để người xem dễ tiếp nhận và chia sẻ.
MXH đang tác động mạnh mẽ đến đời sống, nhất là với giới trẻ. Bên cạnh những tiện ích, môi trường này cũng tiềm ẩn nhiều nội dung tiêu cực, ảnh hưởng đến nhận thức nếu thiếu kiểm soát.
Vì vậy, để sử dụng MXH hiệu quả, rất cần sự định hướng từ gia đình, nhà trường, các hội, đoàn thể và toàn xã hội.
Theo ThS. Nguyễn Thị Thùy Trang - giảng viên ngành Tâm lý học (Khoa Khoa học xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Quy Nhơn), MXH chỉ thực sự phát huy giá trị khi mỗi người dùng có ý thức trách nhiệm trong tiếp nhận và chia sẻ thông tin. Nếu thiếu kiểm soát, không gian mạng dễ trở thành nơi lan truyền nội dung tiêu cực, gây tổn thương.
Vì vậy, các bạn trẻ cần hình thành thói quen kiểm chứng thông tin, ứng xử văn minh, tôn trọng khi tham gia trao đổi, chia sẻ; đồng thời chủ động trang bị kỹ năng số và khả năng “miễn dịch” trước thông tin xấu, độc, góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh.
Còn anh Phạm Hồng Hiệp - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Bí thư Tỉnh đoàn - cho rằng: Gia đình, nhà trường cần chú trọng giáo dục, hướng dẫn người trẻ sử dụng MXH đúng cách, an toàn. Đồng thời, mỗi bạn trẻ cần rèn luyện bản lĩnh, nâng cao hiểu biết pháp luật và tự trang bị “bộ lọc” thông tin vững chắc.
“Các tổ chức Đoàn sẽ tiếp tục phát huy vai trò định hướng, đồng hành cùng thanh thiếu niên trên không gian số thông qua việc chủ động cung cấp thông tin chính thống, kịp thời.
Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh lan tỏa thông tin tích cực, “phủ xanh” không gian mạng cũng được xác định là giải pháp quan trọng, góp phần hạn chế tác động tiêu cực đến nhận thức của thanh thiếu niên” - anh Hiệp nhấn mạnh.
