Những bước chuẩn bị từ sớm
Qua 4 năm thực hiện, Chương trình phối hợp giáo dục, cải tạo phạm nhân trong độ tuổi thanh niên và giúp đỡ họ tái hòa nhập cộng đồng giai đoạn 2022-2025 giữa Hội LHTN Việt Nam tỉnh Gia Lai, Công an tỉnh, Trại giam Gia Trung và Trại giam Kim Sơn ngày càng hướng đến những nhu cầu thiết thực của người chấp hành án.
Tại Trại giam Gia Trung và Trại giam Kim Sơn, công tác chuẩn bị tái hòa nhập được triển khai đồng bộ. Theo đó, phạm nhân được trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng nghề nghiệp qua các lớp hàn, xây dựng, mộc, làm gạch...; đồng thời tham gia các buổi tư vấn pháp lý, văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, qua đó có thêm kiến thức, kỹ năng và sự chuẩn bị cần thiết trước ngày trở về địa phương.
Bên cạnh đó, các chương trình “Thắp sáng ước mơ hoàn lương”, “Hành trình của niềm tin”... cũng như kết nối doanh nghiệp, giới thiệu việc làm được triển khai, tạo thêm động lực để phạm nhân hướng đến cuộc sống mới.
Công tác phối hợp với địa phương cũng được thực hiện từ sớm. Danh sách phạm nhân thanh niên sắp chấp hành xong án được gửi đến Tỉnh đoàn, chính quyền và Công an địa phương để chủ động nắm hoàn cảnh, chuẩn bị phương án tiếp nhận, hỗ trợ phù hợp.
Thượng tá Lương Tấn Sý - Phó Giám thị Trại giam Kim Sơn - cho biết: “Điều quan trọng sau khi phạm nhân trở về là phải có công việc và môi trường sống ổn định. Nếu được gia đình, địa phương và các lực lượng đồng hành, người từng lầm lỗi sẽ có thêm điều kiện vượt qua mặc cảm, từng bước hòa nhập, tránh xa những nguyên nhân dẫn đến vi phạm pháp luật”.
Thực tế cho thấy, khi được trao cơ hội, những thanh niên hoàn lương có thể tự đứng lên bằng chính sức lao động của mình. Anh L.L. (xã Hoài Ân) cũng từng gặp nhiều khó khăn trong những ngày đầu trở về địa phương. Thế nhưng, nhờ nghề mộc được học trong những năm cải tạo ở Trại giam Kim Sơn, anh L. đã từng bước ổn định cuộc sống.
Anh L. chia sẻ: “Những ngày đầu mới về nhà, tôi hoang mang nhiều lắm vì quá khứ của mình. Nhờ gia đình, chính quyền, nhất là cán bộ công an thường xuyên gần gũi, động viên, định hướng nghề nghiệp nên tôi thấy yên tâm làm lại cuộc đời”.
Một số kết quả nổi bật của Chương trình phối hợp Giáo dục cải tạo phạm nhân trong độ tuổi thanh niên và giúp đỡ họ tái hòa nhập cộng đồng, giai đoạn 2022-2025:
- 273 lớp giáo dục công dân và chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng tại Trại giam Gia Trung, với 4.839 lượt phạm nhân tham gia; Trại giam Kim Sơn tổ chức 24 lớp học tái hòa nhập cộng đồng; phối hợp cấp căn cước công dân cho 412 phạm nhân.
- 32 lớp đào tạo nghề, với 960 phạm nhân tham gia, trong đó 768 người được cấp chứng chỉ nghề.
- 8 buổi tư vấn hướng nghiệp, 6 phiên giao dịch việc làm, thu hút hơn 50 doanh nghiệp, giới thiệu trên 300 việc làm.
- Tỷ lệ tái phạm trong số thanh niên chấp hành xong án được hỗ trợ ở mức dưới 2%.
Đồng hành, hỗ trợ hiệu quả
Bước vào giai đoạn 2026-2030, yêu cầu đặt ra là tiếp tục đưa công tác hỗ trợ tái hòa nhập đi vào chiều sâu, kết nối chặt chẽ hơn giữa giáo dục trong trại giam với hỗ trợ tại địa phương. Trong đó, việc làm, sinh kế, vốn vay và sự đồng hành của các tổ chức, doanh nghiệp được xác định là những khâu quan trọng.
Theo Thượng tá Đỗ Hải Quân - Phó Trưởng Phòng Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp (Công an tỉnh Gia Lai), toàn tỉnh đang quản lý hơn 6.000 người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương, trong đó trên 70% ở độ tuổi thanh niên; cùng với đó là 1.842 người đang chấp hành án hình sự tại cộng đồng.
“Công an tỉnh rất mong Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ và các địa phương tăng cường phối hợp với cảnh sát khu vực trong công tác tiếp nhận, hỗ trợ và đồng hành. Qua đó, giúp họ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng, hạn chế nguy cơ tái phạm” - Thượng tá Đỗ Hải Quân nói.
Từ thực tế nói trên, chương trình phối hợp giai đoạn 2026-2030 tập trung vào các nhóm nội dung: tuyên truyền, nâng cao nhận thức; tư vấn, trợ giúp pháp lý, tâm lý, giáo dục công dân, kỹ năng sống và chăm sóc sức khỏe; hướng nghiệp, dạy nghề, tạo việc làm, hỗ trợ vay vốn; tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao.
Trong đó, hướng nghiệp, dạy nghề, tạo việc làm và hỗ trợ vay vốn được chú trọng nhằm tạo điều kiện để thanh niên có việc làm, từng bước ổn định cuộc sống. Chương trình sẽ huy động Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Gia Lai, Trung tâm Dịch vụ việc làm, Ngân hàng Chính sách xã hội, các cơ sở đào tạo nghề, doanh nghiệp cùng tham gia.
Hội Doanh nhân trẻ tỉnh được xác định là “cầu nối” giữa doanh nghiệp với thanh niên trên cơ sở nhu cầu tuyển dụng và năng lực của từng trường hợp. Hội cũng đề xuất kết nối trực tiếp với các trại giam để giúp công tác định hướng, đào tạo nghề sát hơn với nhu cầu thực tế.
Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Nguyễn Văn Bình cho biết: “Doanh nghiệp không định kiến về quá khứ của người lao động mà quan tâm đến thái độ, năng lực và sự nỗ lực vươn lên. Những trường hợp có ý chí làm lại cuộc đời sẽ được mở cơ hội tiếp cận việc làm, nhưng cơ hội phải đi cùng với kỷ luật và trách nhiệm trong công việc”.
Cùng với doanh nghiệp, tổ chức Đoàn, Hội các cấp cần tiếp tục đồng hành sau khi thanh niên trở về địa phương. Tỉnh đoàn, Hội LHTN Việt Nam tỉnh sẽ phối hợp với 2 trại giam rà soát danh sách, nắm nguyện vọng của phạm nhân chuẩn bị chấp hành xong án; trên cơ sở đó, chủ động tiếp cận, thăm hỏi, tư vấn học nghề, việc làm và kết nối các nguồn lực phù hợp...
Anh Đỗ Đức Thanh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh đoàn, Chủ tịch Hội LHTN Việt Nam tỉnh Gia Lai - cho biết: “Giai đoạn mới, Tỉnh đoàn, Hội LHTN Việt Nam tỉnh tập trung vào những hoạt động thiết thực, giúp thanh niên hoàn lương chuẩn bị tốt hơn trước khi trở về và có điểm tựa trong quá trình ổn định cuộc sống. Việc nắm chắc hoàn cảnh, nguyện vọng từng trường hợp sẽ giúp sự hỗ trợ sát thực tế hơn, góp phần xóa bỏ mặc cảm, tạo động lực vươn lên cho các thanh niên”.
