Cảnh báo sớm, thêm thời gian xử lý
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ ngày 21 đến 24-9, khu vực phía Đông tỉnh Gia Lai và một số tỉnh Nam Trung Bộ, Nam Bộ có mưa vừa, mưa to đến rất to và giông; trong mưa giông có nguy cơ xảy ra lốc, sét, mưa đá, gió giật mạnh. Với tàu cá đang hoạt động trên biển, việc cập nhật liên tục thông tin thời tiết, chủ động điều chỉnh hành trình và tránh xa vùng nguy hiểm là yêu cầu được đặt lên hàng đầu.
Sáng 21-9, ông Nguyễn Hữu Nghĩa - Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: Cán bộ Chi cục đang theo dõi hoạt động của tàu cá trên biển liên tục 24/24 giờ. Cùng với đó, lực lượng kiểm ngư và các lực lượng chức năng duy trì trạng thái sẵn sàng tiếp cận, hỗ trợ khi tàu cá gặp sự cố; đồng thời tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở ngư dân không chủ quan, chủ động đưa tàu vào nơi tránh trú an toàn khi có thời tiết nguy hiểm.
Cảnh báo sớm giúp thuyền trưởng có thêm thời gian xử lý tình huống, song nguy cơ mất an toàn vẫn còn khi một số ngư dân chủ quan. Ông Võ Văn Lẹ - chủ tàu cá BĐ-98947-TS ở phường Hoài Nhơn Bắc - cho hay: Ngư dân thường xuyên theo dõi thông tin thời tiết, nhưng khi đang khai thác, tập trung theo luồng cá thì việc cập nhật diễn biến thời tiết đôi lúc không kịp thời.
Hiệu quả của việc cảnh báo được thể hiện rõ qua những tình huống cụ thể trên biển trong thời gian qua. Tối 12-9, khi áp thấp nhiệt đới đang diễn biến phức tạp ở Biển Đông, Chi cục Thủy sản xác định còn 120 tàu cá của Gia Lai hoạt động trong vùng nguy hiểm thuộc các địa bàn Hoài Nhơn Đông, Hoài Nhơn Bắc, Hoài Nhơn, Đề Gi, Cát Tiến, An Lương, Phù Mỹ Đông, Quy Nhơn Đông, Quy Nhơn Nam và Tam Quan.
Ngay sau đó, Văn phòng Thường trực Phòng, chống thiên tai tỉnh đề nghị các đơn vị, địa phương khẩn trương liên lạc, kêu gọi, hướng dẫn tàu thuyền di chuyển khỏi vùng nguy hiểm.
Ông Nguyễn Hữu Nghĩa cho rằng tàu cá phải duy trì tín hiệu giám sát ổn định, nhất là khi thời tiết xấu, để cơ quan chức năng kịp thời xác định vị trí và phát cảnh báo. Khi có thiên tai, việc xác định nhanh tàu đang ở vùng nguy hiểm giúp lực lượng chức năng thông báo, kêu gọi di chuyển. Cảnh báo càng sớm, thuyền trưởng càng có thêm thời gian lựa chọn hướng đi, tìm nơi tránh trú hoặc điều chỉnh hành trình.
Kết nối nhiều kênh, chủ động từ bờ ra biển
Theo ông Ngô Vĩnh Khánh - Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi (Sở Nông nghiệp và Môi trường), trong những tình huống khẩn cấp trên biển, việc xác định nhanh vị trí tàu gặp sự cố và huy động phương tiện ở gần nhất có ý nghĩa rất quan trọng, bởi khoảng cách và thời gian tiếp cận có thể quyết định hiệu quả ứng cứu.
Ngày 14-9, tàu cá BĐ-99105-TS, dài 20,9 m, với 12 thuyền viên, đang hoạt động cách đảo Phú Quý (Lâm Đồng) khoảng 38 hải lý về phía Tây Nam thì bị hỏng máy. Sau khi tiếp nhận thông tin, các lực lượng chức năng nhanh chóng xác minh vị trí, tình trạng tàu và thông báo cho các phương tiện hoạt động gần khu vực đến hỗ trợ. Có 6 tàu cá được huy động phối hợp ứng cứu.
Ở trên bờ, chính quyền cơ sở tiếp tục giữ vai trò là một mắt xích trong chuỗi cảnh báo. Tại các xã, phường ven biển, thông tin thời tiết, cảnh báo thiên tai và yêu cầu của cơ quan chức năng được chuyển đến ngư dân qua trang thông tin điện tử, hệ thống truyền thanh và các nhóm cộng đồng.
Hiện nay, Đồn Biên phòng Tam Quan Nam (phường Hoài Nhơn) duy trì nhóm Zalo “Thông tin tình hình trên biển” với khoảng 800 thành viên, chủ yếu là chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân. Qua nhóm này, thông tin thời tiết, cảnh báo nguy hiểm, quy định khai thác thủy sản được cập nhật; đồng thời hỗ trợ kết nối khi có tình huống cần cứu nạn, cứu hộ.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, ngành thủy sản đang tiếp tục phát huy công nghệ trong giám sát và cảnh báo. Tỉnh đã đưa Hệ thống cảnh báo tàu cá thông minh vào hoạt động, hỗ trợ theo dõi tàu theo thời gian thực và phát cảnh báo tự động.
Tuy nhiên, công nghệ và mạng lưới cảnh báo chỉ phát huy hiệu quả khi ngư dân chủ động tiếp nhận, xử lý thông tin. Khi nhận cảnh báo thời tiết nguy hiểm, thuyền trưởng phải nhanh chóng đưa tàu rời khỏi khu vực nguy hiểm, điều chỉnh hành trình hoặc tìm nơi tránh trú an toàn. Nếu xảy ra sự cố, cần kịp thời thông báo vị trí, tình trạng tàu, số người trên tàu và nhu cầu hỗ trợ; duy trì liên lạc với cơ quan chức năng.
