Bảo tồn các kịch bản tiêu biểu của hát bội Bình Định: Nên tìm hướng đi mới, phù hợp thực tế

(GLO)- Hát bội Bình Định là một di sản văn hóa đặc sắc với nhiều vở tuồng kinh điển như: Sơn Hậu, Tam nữ đồ vương, Ngũ hổ Bình Tây, Hồ Nguyệt Cô hóa cáo (còn có tên khác là Chém cáo, Cổ miếu vãn ca) của Nguyễn Diêu, Trầm hương các, Diễn võ đình và Cổ thành… của Đào Tấn.

Tuy nhiên, hiện nay, tình trạng “tam sao thất bổn” đang trở nên phổ biến. Nhiều đoàn tuồng diễn sai lời, không thông hiểu các điển cố văn hóa - lịch sử quan trọng nên đã diễn ca không chuẩn lời thoại, làm ảnh hưởng đến ý nghĩa của kịch bản, chất lượng của vở diễn. Một trong những giải pháp trọng tâm là sưu tầm, chuẩn hóa các bản kịch gốc. Mỗi kịch bản tuồng hát bội cần được diễn giải, chú thích các điển cố một cách chính xác, đầy đủ, rõ ràng, giúp khán giả và diễn viên hiểu đúng nội dung và ý nghĩa của từng câu thoại, từng lớp diễn.

bs.jpg
Đoàn tuồng Đào Tấn biểu diễn tại phường Quy Nhơn Đông. Ảnh: Ngọc Nhuận

Việc dịch thuật, giải nghĩa các thuật ngữ cổ, điển tích văn học-lịch sử phải được thực hiện bởi đội ngũ chuyên gia ngôn ngữ, văn hóa để đảm bảo tính chuẩn xác. Theo đó, việc đào tạo nghệ sĩ trẻ về tuồng cổ cần được đẩy mạnh, nhất là kiến thức văn hóa truyền thống, lịch sử dân tộc.

Bên cạnh đó, có thể áp dụng hình thức cấp chứng nhận biểu diễn chuẩn cho các đoàn tuồng tuân thủ nội dung gốc, góp phần nâng cao chất lượng biểu diễn và ý thức giữ gìn di sản. Để bảo tồn bền vững và thuận tiện trong việc truyền dạy, cần xây dựng kho dữ liệu số tập trung, bao gồm bản video các vở diễn chuẩn, kịch bản song ngữ kèm chú giải, hình ảnh minh họa về phục trang, đạo cụ, không gian sân khấu.

Kho tư liệu này sẽ là công cụ hữu ích không chỉ cho các nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, mà còn cho sinh viên, học sinh, các nhà làm phim, tổ chức giáo dục tiếp cận và khai thác. Để đưa nghệ thuật hát bội Bình Định đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần đẩy mạnh việc lồng ghép các kịch bản tuồng cổ tiêu biểu vào các hoạt động giáo dục và trải nghiệm văn hóa địa phương.

Các chương trình sân khấu học đường, tiết học ngoại khóa, trại hè văn hóa truyền thống hay hành trình “một ngày làm nghệ sĩ hát bội” sẽ là những hình thức thiết thực để học sinh, sinh viên tiếp cận, hiểu và cảm nhận sâu sắc giá trị nghệ thuật tuồng cổ. Bên cạnh đó, cần tổ chức các hoạt động trải nghiệm như tham quan hậu trường, giao lưu cùng nghệ sĩ, học hát-hóa trang tuồng để tạo nên sự kết nối sống động giữa người học và di sản.

Đây cũng là cơ hội để các kịch bản được trình bày, giải thích, minh họa rõ ràng, giúp người học không chỉ xem mà còn “sống cùng hát bội”. Chính quyền địa phương nên tìm và xây dựng cơ chế hỗ trợ cho các trường, đoàn nghệ thuật truyền thống tổ chức hoạt động này một cách thường xuyên, bài bản. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp đồng hành trong vai trò bảo trợ văn hóa, góp phần nuôi dưỡng thế hệ trẻ yêu và hiểu sâu về tuồng cổ Bình Định.

Các tin khác

Điểm hẹn văn hóa cuối tuần

Điểm hẹn văn hóa cuối tuần

(GLO)- Từ những đêm diễn sân khấu truyền thống tại phường Quy Nhơn Nam đến không gian cà phê kết hợp trải nghiệm văn hóa ở phường Pleiku, Gia Lai đang mang đến cho người dân và du khách nhiều lựa chọn thư giãn, thưởng thức nghệ thuật.

Chung một tình yêu với văn hóa dân tộc

Chung một tình yêu với văn hóa dân tộc

(GLO)- Giữa chập chùng đại ngàn, có những mối lương duyên được se kết từ tình yêu chung với văn hóa dân tộc. Không chỉ tìm thấy ở nhau sự đồng điệu của trái tim, những người trẻ Bahnar, Jrai còn chung một nhịp đập thiết tha với văn hóa, để rồi từ mái ấm nhỏ, họ cùng nhau giữ mạch nguồn di sản.

Ngân hàng Thanh âm Việt Nam sẽ lưu giữ những gì?

Ngân hàng Thanh âm Việt Nam sẽ lưu giữ những gì?

(GLO)- Từ tiếng rao phố thị, lời ru, tiếng nhạc cụ dân tộc đến những giai điệu sáng tạo của cộng đồng, Ngân hàng Thanh âm Việt Nam được định hướng trở thành nguồn tài nguyên âm nhạc số, góp phần lưu giữ bản sắc văn hóa, kết nối người sáng tạo và thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa.

Các bảo vật quốc gia đang trưng bày tại Bảo tàng tỉnh Gia Lai được gắn mã QR. Ảnh: Ngọc Nhuận

Bảo tàng tỉnh Gia Lai gắn mã QR cho bảo vật quốc gia

(GLO)- Nhằm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác trưng bày và phục vụ khách tham quan, Bảo tàng tỉnh Gia Lai (số 26 Nguyễn Huệ, phường Quy Nhơn) triển khai gắn mã QR đối với các bảo vật quốc gia đang lưu giữ tại đơn vị.

Lễ cúng Mừng nhà rông mới được bà con làng Bi Giông phục dựng tại “Đêm hội Cồng chiêng xã Pờ Tó” lần thứ 2 - 2026.

Âm vọng cồng chiêng trước mùa lễ hội

(GLO) - Festival cồng chiêng - Tuần lễ Hoa dã quỳ - Núi lửa Chư Đang Ya năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 30-10 đến 8-11 tại Gia Lai. Trước thềm lễ hội, nhiều địa phương trong tỉnh đang rộn ràng tổ chức các liên hoan cồng chiêng như lời chào đón du khách sẵn sàng đến với vùng đất Gia Lai.

Giữ nhịp chiêng trong thế hệ trẻ

Giữ nhịp chiêng trong thế hệ trẻ

(GLO)- Từ không gian cộng đồng đến trường học, tiếng cồng chiêng, điệu múa xoang đang ngày càng gần gũi với nhiều học sinh qua những buổi tập luyện, sinh hoạt thường xuyên, góp phần bồi đắp niềm tự hào, ý thức gìn giữ và tiếp nối di sản văn hóa dân tộc.

Nobel Văn học 2026: Chờ giờ công bố, khó đoán người được vinh danh

Nobel Văn học 2026: Chờ giờ công bố, khó đoán người được vinh danh

(GLO)- Giải Nobel Văn học 2026 dự kiến được Viện Hàn lâm Thụy Điển công bố tại Stockholm vào lúc 13 giờ ngày 8-10 (18 giờ cùng ngày theo giờ Việt Nam). Dù nhiều tên tuổi nổi tiếng được nhắc đến trước giờ công bố, danh tính người đoạt giải vẫn là một ẩn số do quy trình xét chọn được bảo mật.

Gia Lai điều chỉnh quy mô Festival cồng chiêng năm 2026

Gia Lai điều chỉnh quy mô Festival cồng chiêng năm 2026

(GLO)- Ngày 6-10, UBND tỉnh Gia Lai có văn bản chỉ đạo khẩn trương hoàn thiện công tác chuẩn bị Festival cồng chiêng - Tuần lễ Hoa dã quỳ - Núi lửa Chư Đang Ya năm 2026; trong đó điều chỉnh kế hoạch, không tổ chức Festival cồng chiêng với quy mô quốc tế.