"Bão ánh sáng vũ trụ" từ quá khứ truyền tới trái đất

Từ trái đất, các nhà khoa học đã tìm ra những vật thể lạ lùng đang tỏa sáng dữ dội trên vũ trụ.

Nghiên cứu đứng đầu bởi tiến sĩ Stephane De Barros (Đại học Geneva (Thụy Sĩ) đã tìm ra những vật thể kỳ lạ, sáng hơn nhiều so với các lý thuyết thiên văn được dày công nghiên cứu trước đó. Đó là những thiên hà cổ xưa đang tỏa ra "cơn bão ánh sáng" đặc biệt ở 2 bước sóng ánh sáng hồng ngoại, được tạo ra bằng sự hòa trộn bức xạ với các khí thiên hà như hydro và oxy.

 

 Một thiên hà sáng bất thường từ vũ trụ sơ khai - ảnh mô tả có đồ họa thêm từ Swinburne Astronomy Productions
Một thiên hà sáng bất thường từ vũ trụ sơ khai - ảnh mô tả có đồ họa thêm từ Swinburne Astronomy Productions


Điều này trái với nhiều nghiên cứu trước đó dựa trên các thiên hà trẻ hơn, thường mờ đục và không có cấu trúc rõ ràng.

Những thiên hà sáng bất thường họ tìm thấy chính là những thiên hà già nhất vũ trụ, tuổi đời khoảng 13 tỉ năm, tức hình thành chỉ sau vụ nổ Big Bang khoảng 1 tỉ năm. Nhóm nghiên cứu phân tích rằng các thiên hà này đang giải phóng một mức độ cao các bức xạ ion hóa. Loại bức xạ này, vốn thuộc về vũ trụ sơ khai, sẽ chạm tới một lượng hydro trung tính dồi dào và ion hóa nó, truyền điện tích. Quá trình này khởi động cái gọi là "kỷ nguyên tái sinh", tức thời gian hình thành các ngôi sao đầu tiên trong vũ trụ.

Những cơn bão ánh sáng từ các thiên hà đang "rùng mình" tỏa bức xạ nói trên đã xảy ra vào hàng tỉ năm về trước. Do chúng quá xa xôi nên đến bây giờ ánh sáng ấy mới truyền đến được đôi mắt người trái đất. Điều kỳ diệu là trông chúng vẫn hết sức rực rỡ cho dù có khi, bản thân những vật thể tạo ra ánh sáng đó đã chết hoặc thay đổi mãi mãi.


 

Ảnh thực về những vị trí phát hiện thiên hà cổ đại tỏa ra ánh sáng hồng ngoại (khoanh đỏ) - ảnh do nhóm nghiên cứu cung cấp
Ảnh thực về những vị trí phát hiện thiên hà cổ đại tỏa ra ánh sáng hồng ngoại (khoanh đỏ) - ảnh do nhóm nghiên cứu cung cấp



Theo các tác giả, phát hiện này cung cấp manh mối lớn về lịch sử vũ trụ sơ khai cũng như giúp tiến cận hơn đến câu trả lời về nguồn gốc vũ trụ. Nghiên cứu dựa trên dữ liệu từ Kính viễn vọng Spitzer và dữ liệu trường rộng từ Kính viễn vọng Không gian Hubble (của NASA và ESA); vừa công bố trên tạp chí khoa học Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.

Song song đó, một nhóm nghiên cứu khác đến từ Viện Công nghệ Massachusetts (MIT – Mỹ) cũng vừa công bố một công trình nhìn về quá khứ vũ trụ. Dựa vào các ngôi sao cổ đại được cho là thuộc thế hệ sao thứ 2 của vũ trụ mà một số cho đến ngày nay vẫn quan sát được, họ đã lần theo manh mối để vẽ nên chân dung các ngôi sao đầu tiên của vũ trụ.

"Vài trăm triệu năm sau vụ nổ lớn, những ngôi sao đầu tiên đã hiện diện trong vũ trụ khi xuất hiện sự tích tụ ồ ạt của hydro và heli. Trong lõi những ngôi sao này, các phản ứng nhiệt hạch đã tạo ra các nguyên tố nặng đầu tiên, bao gồm carbon, sắt và kẽm" – các tác giả cho biết trong bài công bố trên Astrophysical Journal.

Tác giả chính, tiến sĩ Anna Frebel, cho biết thêm rằng các ngôi sao thế hệ đầu này đều "sống vội" và chết trẻ. Chúng nhanh chóng nổ tung như những siêu tân tinh dữ dội nhất, mạnh đến nỗi đẩy các nguyên tố nặng vào các thiên hà lân cận. Những yếu tố này được dùng làm hạt giống cho thế hệ sao thứ 2.

A. Thư (Theo Space, Live Science, Sci-News, nld)

Các tin khác

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Kích hoạt mạnh mẽ đổi mới sáng tạo trong toàn bộ nền kinh tế và xã hội

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Kích hoạt mạnh mẽ đổi mới sáng tạo trong toàn bộ nền kinh tế và xã hội

(GLO)- Sáng 4/10, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 với chủ đề: "Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội" với yêu cầu đưa đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển trong mọi ngành, mọi lĩnh vực và trong toàn xã hội.

Ân Tường ra quân hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026

Ân Tường ra quân hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026

(GLO)- Sáng 1-10, UBND xã Ân Tường (tỉnh Gia Lai) phát động các hoạt động hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 và tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xử lý công việc cho cán bộ, công chức, viên chức, thành viên tổ công nghệ số cộng đồng, đại diện các thôn, trường học.

Người trẻ làm “đại sứ số” cho sản phẩm quê hương

Người trẻ làm “đại sứ số” cho sản phẩm quê hương

(GLO)- Nhanh nhạy ứng dụng công nghệ và mạng xã hội, đoàn viên, thanh niên Gia Lai đang góp sức quảng bá nông sản, sản phẩm OCOP của người dân. Qua đó, sản phẩm địa phương được nhiều người biết đến hơn, còn người trẻ có thêm cơ hội rèn luyện kỹ năng số.

Xã Ia Mơ sơ kết thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị

Xã Ia Mơ sơ kết thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị

(GLO)- Chiều 23-9, Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số xã Ia Mơ (tỉnh Gia Lai) tổ chức hội nghị sơ kết công tác 9 tháng và triển khai nhiệm vụ 3 tháng cuối năm 2026 về thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Phường Diên Hồng ra mắt mô hình “Gia đình văn hóa số”

Phường Diên Hồng ra mắt mô hình “Gia đình văn hóa số”

(GLO)- Chiều 22-9, UBND phường Diên Hồng (tỉnh Gia Lai) tổ chức ra mắt mô hình “Gia đình văn hóa số” tại Tổ dân phố 3 với 20 thành viên. Mô hình gắn xây dựng gia đình văn hóa với ứng dụng công nghệ số, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, an toàn trên không gian mạng.

Công an Gia Lai đưa tiện ích lên môi trường số, phục vụ nhân dân

Công an Gia Lai đưa tiện ích lên môi trường số, phục vụ nhân dân

(GLO)- Từ giải quyết thủ tục hành chính, cấp căn cước, định danh điện tử đến tra cứu vi phạm giao thông, nhiều tiện ích được Công an tỉnh Gia Lai đưa lên môi trường số. Đằng sau là quá trình xây dựng, làm sạch, kết nối dữ liệu, cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW, đổi mới quản lý, phục vụ nhân dân.

Đưa AI vào sản xuất, y tế, logistics: Mức tài trợ lên tới 3 tỷ đồng

Đưa AI vào sản xuất, y tế, logistics: Mức tài trợ lên tới 3 tỷ đồng

(GLO)- Các doanh nghiệp, tổ chức triển khai nhiệm vụ đổi mới công nghệ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sản xuất, y tế, logistics và một số lĩnh vực ưu tiên có thể được ngân sách nhà nước tài trợ tối đa 3 tỷ đồng cho mỗi nhiệm vụ. Hồ sơ được tiếp nhận đến 17 giờ ngày 10-10-2026.

79 nền tảng số dùng chung quốc gia, lấy dữ liệu làm trung tâm, ưu tiên ứng dụng AI

79 nền tảng số dùng chung quốc gia, lấy dữ liệu làm trung tâm, ưu tiên ứng dụng AI

(GLO)- Nguyên tắc xuyên suốt khi triển khai Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số là phải lấy dữ liệu làm trung tâm, ưu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhưng không thay thế con người ra quyết định. Khung cũng định hướng sử dụng chung 79 nền tảng số quốc gia, hạn chế đầu tư nhỏ lẻ, trùng lặp.