Đi giữa vùng đất ấy những ngày này, cảm giác như ngang qua bình nguyên xanh thẳm, nơi những cánh rừng xưa vẫn còn hiện hữu qua dấu tích là vô số gốc cây hóa lũa nhô lên khỏi mặt hồ cạn. Và cỏ dại bắt đầu ngút ngàn lên xanh.
Đó là bến thuyền của người làng AMil (xã Al Bá) - một trong những làng chài của người Jrai sống ven hồ Ayun Hạ. Mùa nước cạn, bến thuyền lùi xa khỏi làng hơn nửa cây số.
Từ đây có thể nhìn thấy làng với những mái nhà sàn thấp thoáng, cũng có thể nhìn phía trước với những dãy núi hình nón cạnh những ngọn núi vạt chóp không khác gì dáng hình của mái nhà rông.
Hồ Ayun Hạ có dung tích hơn 250 triệu m³ nước, mặt hồ rộng khoảng 37 km² nên còn được ví như một “hồ trên núi”.
Nguồn lợi thủy sản dồi dào đã giúp nhiều cư dân ven hồ gắn bó với nghề chài lưới suốt nhiều năm qua. Khác với mùa mưa nhộn nhịp những chuyến thuyền đầy khoang cá, mùa nước cạn là mùa nghỉ ngơi của những con thuyền.
Ngư dân tranh thủ “vá” thuyền, sửa máy, khắc phục những hư hỏng sau nhiều tháng lênh đênh trên mặt hồ. Anh Siu Song (người làng AMil) cho biết, chài lưới vốn không phải nghề truyền thống của người Jrai. Nhưng sống cạnh hồ Ayun Hạ, lần hồi nhiều gia đình đã gắn bó với nghề như một sinh kế quan trọng.
Anh là thế hệ thứ ba trong gia đình theo nghề và đã có hơn 20 năm mưu sinh ở đây. “Mùa này chủ yếu bà con đi cào hến. Mùa mưa, nước lớn mới là mùa đánh bắt chính. Mình tranh thủ cho thuyền nghỉ ngơi để vá lại lỗ thủng mấy hôm trước va trúng gốc cây dưới hồ” - anh nói.
Vừa trò chuyện, anh vừa lật úp chiếc thuyền composite, dùng một dụng cụ có răng cưa mài nhẵn chỗ thủng rồi phủ lên một lớp keo công nghiệp. Công việc tưởng đơn giản nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ bởi một vết nứt nhỏ cũng có thể khiến nước thấm vào khoang khi ra giữa lòng hồ.
Nhắc đến những chiếc thuyền trước đây, anh Siu Song nhớ như in hình ảnh cha và ông vẫn tự đan những con thuyền bằng tre. Thuyền đan xong phơi dưới gầm nhà sàn cho khô rồi vào rừng tìm cây chic vàng, giã nhuyễn để trét lên mặt nan. Lớp nhựa tự nhiên ấy giúp nước không thấm vào thân thuyền.
![img-4267-2.jpg](https://cdn.baogialai.com.vn/images/FHLWFXOt5vl_ZKk3QmMrNjanJaYI7Y5LrZUYahKp6QU7Gmr-DeOG_mx4MPDvGxSNUNObV9LnnXKhttwt14ZiIQ/img-4267-2.jpg.avif "Ayun Hạ được gọi là "hồ trê núi" khi nằm giữa những núi non trùng điệp. Ảnh: Hoàng Ngọc")
Nhưng những con thuyền nan ấy cũng dần trôi vào ký ức khi vật liệu ngày càng khó tìm và những hạn chế trên sóng nước. “Thuyền tre sau thời gian sử dụng khá nặng, lại khó đi xa. Khi đâm phải gốc cây dưới hồ cũng khó sửa nên dần dần bà con chuyển sang dùng thuyền máy” - anh Song kể.
Làng AMil hiện có hơn 100 hộ dân. Hầu như nhà nào cũng có 2 - 3 chiếc thuyền. Sắm nhiều thuyền như vậy để khi chiếc này hỏng hóc thì có thể đưa thuyền lên bờ nghỉ ngơi, sửa chữa và có ngay chiếc khác thay thế, để công việc không bị gián đoạn.
Đi từ 2 giờ sáng để gỡ lưới và trở về khi mặt trời đã đứng bóng, anh Siu Trinh (người dân làng AMil) cho biết mùa này cá không dồi dào như mùa nước lên.
Dù vậy, nhiều người vẫn ra hồ mỗi ngày vì nhớ nghề và cũng để kiếm thêm thu nhập. “Mỗi ngày đi cũng được khoảng 100 - 200 nghìn đồng. Mùa này đi đánh bắt cho đỡ nhớ nghề thôi, chờ mưa xuống mới là mùa chính”, anh cười nói.
* * *
Giữa trưa nắng, những con thuyền nằm nghỉ ngơi trên doi đất cạn. Xa xa, vài chiếc thuyền nhỏ lặng lẽ lướt trên mặt hồ cạn. Chúng như đang chờ những cơn mưa đầu mùa. Chờ ngày mặt hồ dâng cao trở lại, bến thuyền rộn ràng tiếng máy nổ, tiếng người gọi nhau ra khơi trên hồ nước biếc nằm giữa những dãy núi điệp trùng của cao nguyên hùng vĩ.
